Hoorcolleges Eigentijdse Geschiedenis

Hoorcolleges Eigentijdse Geschiedenis


Hoorcollege Eigentijdse Geschiedenis
Week 1

Onderwerpen
 20e eeuw
 WO I
 Gevolgen

20e eeuw
 19e-eeuws vooruitgangsgeloof:
o Economie
 Verdubbeling BNP Rusland, Oostenrijk, Duitsland
 Nationale welvaart verkleinde verschil arm en rijk
 Oorlog zou onmogelijk worden
 Was slecht voor economie
o Technologie
 Communicatie verbeterde
 Berichten snel verspreid
 Transport verbeterde
o Beschavingsoffensief:
 Binnenlands
 Meer onderwijs
 Betere arbeidsomstandigheden
 Stemrecht
 Internationaal
 Wetten over krijgsgevangenen
 Teleurstelling
o 187 miljoen doden door geweld e.d.
 Historiografie
o Veel negatieve beelden van 20e eeuw
 Dubbelgezicht 20e eeuw
o Positieve ontwikkelingen(beschaving):
 Bevolkingsgroei 2->6 miljard
 Stijgende levensverwachting
 Welvaartsspreiding
 Onderwijs
 Transport, communicatie, informatie
 Verschil stad-platteland
 Positie vrouwen, minderheden
o Negatieve ontwikkelingen
 Terugkeer barbarij

Eerste Wereldoorlog
 Oorzaken

, o Nationaal
 Autocratieën in crisis
 Kwetsbare democratieën
o Internationaal
 Rivaliteiten
 Alliantiesysteem
 Triple Entente
 Triple Alliance
 Balkan
 Oorlogen
 Moord in Sarajevo
 Oorlogsenthousiasme
o Clichébeeld:
 Nationalistische volk was enthousiast
o Echter:
 Er waren veel verschillende reacties, ook negatieve
 Veel angst
 Patstelling
o Waarom?
 Verwachtingspatroon
 Oorlog zou kort duren
o Onjuist
 Schlieffenplan
 Tweefronten-oorlog
 Tangbeweging
o Door inval België mengde Engeland zich in de oorlog
 Uitvoering door Moltke
 Afzwakking en nervositeit
o Stak veel in de verdediging van Duitse grens
 Deze slagkracht was in de aanval nodig geweest
 Duitse schuld?
 Moreel van de soldaten
o Situatie in loopgraven niet zo extreem als vaak gedacht
o Afwisseling tussen front en achterland
o Tabak, drank, etc
o Groepsidentiteit
o Joy of killing
o Gevaar desertie, overgave
o Duitse leger 1918:
 Hoge mate van overgave
 Totale oorlog
o Totale mobilisatie
 Militarisering
 Veel burgers onder de wapenen
o dienstplicht
 Oorlogseconomie
 Facade van kapitalisme(particuliere fabrieken)

, o Maar daarachter eigenlijk staatsaansturing
 Thuisfront

o Totale oorlogsdoelen
 Grote offers
 Groei van haat
 Angst over situatie na de oorlog
 Afrekenen met vijand
o Totale oorlogsmethoden
 Zeeblokkade
 Onderzeebootoorlog
 Steden gebombardeerd
 Gifgasaanvallen
o Totale controle
 Herinnering en betekenis
o Herinnering, herdenking
o Oercatastrofe 20e eeuw
Gevolgen
 Internationaal
o Grote verandering Europese kaart
 Meer versnippering
 Zelfbeschikking(Wilson)
 Uiteenvallen multinationale staten
o Vrede van Versailles
 Eenzijdige schuld Duitsland
 Italië vond dat het tekort gedaan werd
o Mislukking Volkenbond
 Ontbreken ‘garantiemacht’(isolationisme USA)
 Ontbreken Duitsland, Sovjet-Unie
o Ideologisering buitenlands beleid
 Binnenlandse instabiliteit
o Revoluties, prille democratieën:
 Hypotheek: geboren uit nederlaag
 Problemen:
 Eenzijdige concentraties macht
 Pretentie van de staat
 Polarisatie, ideologieën
o Dubbel beeld Roaring Twenties
 Massamaatschappij, lost in the croud
 Grote stad


Hoorcollege Eigentijdse Geschiedenis
Week 2

Onderwerpen:
 Sovjet-Unie onder Lenin & Stalin

,  Opkomst Hitler en nazi-Duitsland
 Rivaliteit communisme<->nationaal-socialisme
 Totalitarismetheorie

Consolidatie communistisch regime onder Lenin
 Politiek
o Invoeren socialisme
o Dictatuur en terreur
o Vrede met Duitsland
 Verdrag van Brest-Litovsk
o Burgeroorlog ’18-‘21
o Kronstadt-opstand ‘21
 Economie
o Oorlogseconomie ‘21
o Nieuwe Economische Politiek ’21-‘28
 Ziekte en dood ’22-‘24
Machtsstrijd en Opkomst Stalin
 Samenhang met economisch debat
o Stad<->boeren
 Politieke strijd
o Trotski
o Kamenev, Zinovjev
o Stalin
o Boecharin
 Masterplan van Stalin?
o Pleit plots voor snelle industrialisatie
 Nam hiermee positie van oude tegenstanders in
Industrialisatie
 Andere redenen dan masterplan Stalin
o Vrees voor oorlog
o Voedselcrisis steden
 1929: Vozjd
o Titel van Stalin
 Eerste Vijfjarenplan
Collectivisatie, Terreur
 Collectivisatie landbouw
o Honger
 Grote Terreur
o Zuiveringen
o Executies
o Deportaties
o Goelagkampensysteem
Het Hitler-raadsel
o Middelmaat
o Burgerlijke afkomst
o Weinig talent
o Mislukte kunstenaar