Samenvatting Schoolexamen 1 Maatschappijleer Rechtsstaat

Paragraaf​ ​1
soeverein:​ ​staat​ ​die​ ​op​ ​een​ ​bepaald​ ​gebied​ ​met​ ​duidelijke​ ​grenzen​ ​het​ ​hoogste​ ​gezag
uitoefent​ ​en​ ​het​ ​monopolie​ ​van​ ​geweldsuitoefening​ ​heeft.
Politiek:​ ​gaat​ ​over​ ​het​ ​maken​ ​van​ ​keuzes​ ​waaraan​ ​allen​ ​in​ ​een​ ​staat​ ​zijn​ ​gebonden.
- Meestal​ ​algemeen​ ​belang
Politici​ ​nemen​ ​besluiten​ ​over:
1. Openbare​ ​orde​ ​en​ ​veiligheid
2. Buitenlandse​ ​betrekkingen
3. Infrastructuur
4. Welvaart
5. Welzijn
6. Onderwijs
Welke​ ​invloed​ ​heb​ ​jij​ ​op​ ​de
politiek?
1. Stemmen
2. Actiegroep
3. Bezwaarschrift​ ​indienen
4. Naar​ ​de​ ​rechter​ ​stappen
5. Burgerlijke​ ​ongehoorzaamheid
6. Lid​ ​worden

Kenmerken​ ​representatieve​ ​democratie:
Democratie:​​ ​het​ ​volk​ ​regeert
basiskenmerk:​ ​het​ ​volk​ ​kiest​ ​vertegenwoordigers​ ​die​ ​beslissingen​ ​nemen​ ​en​ ​met​ ​een​ ​zekere
regelmaat​ ​bij​ ​verkiezingen​ ​aan​ ​de​ ​bevolking​ ​verantwoording​ ​moeten​ ​afleggen​ ​over​ ​hun
beleid.
Directe​ ​democratie​ ​<–>​ ​Indirecte​ ​democratie
Referendum​ ​(=​ ​direct​ ​democratie):​ ​volksstemming​ ​over​ ​bepaald​ ​wetsvoorstel
NL​ ​kent​ ​alleen​ ​raadplegend​ ​referendum

2​ ​Soorten​ ​representatieve​ ​democratiëen:
Parlementair​ ​stelsel​ ​(bijv.​ ​NL)
het​ ​gekozen​ ​parlement​ ​is​ ​het​ ​hoogste​ ​machtsorgaan.​ ​Is​ ​de​ ​staatshoofd​ ​een​ ​koning​ ​dan
spreken​ ​we​ ​van​ ​een​ ​constitutionele​ ​monarchie.
Presidentieel​ ​stelsel​ ​(bijv.​ ​VS)
bevolking​ ​kiest​ ​hier​ ​een​ ​parlement​ ​maar​ ​ook​ ​een​ ​president,​ ​de​ ​president​ ​staat​ ​aan​ ​het​ ​hoofd
van​ ​de​ ​regering.​ ​Om​ ​de​ ​macht​ ​van​ ​de​ ​president​ ​te​ ​beperken​ ​mist​ ​hij​ ​het​ ​ontbindingsrecht.
Ontbindingsrecht:​​ ​het​ ​recht​ ​om​ ​het​ ​parlement​ ​te​ ​ontbinden.

Democratie​ ​kenmerken:
- Individuele​ ​vrijheid
- Politieke​ ​grondrechten
- Beperkte​ ​bevoegdheden​ ​politie​ ​en​ ​leger
- Onafhankelijke​ ​rechtspraak
- Persvrijheid

, Dictatuur
Basiskenmerk​ ​dictatuur:​​ ​wetgevende,​ ​uitvoerende​ ​en​ ​de
rechterlijke​ ​macht​ ​zijn​ ​niet​ ​gescheiden​ ​maar​ ​in​ ​handen​ ​van
een​ ​kleine​ ​groep​ ​mensen.

Kenmerken:
- Beperking​ ​individuele​ ​en​ ​politieke​ ​vrijheid
- Overheidsgeweld
- Geen​ ​onafhankelijke​ ​rechtspraak
- Censuur:​ ​media​ ​staan​ ​onder​ ​toezicht

Soorten​ ​dictaturen
1. Autocratische​ ​dictatuur:​​ ​1​ ​leidersfiguur
2. Totalitaire​ ​dictatuur:​​ ​grote​ ​groep​ ​aan​ ​de​ ​macht​ ​na​ ​ideologische​ ​revolutie
3. Theocratie:​​ ​godsdienst​ ​is​ ​verheven​ ​tot​ ​staatsideologie

Soorten​ ​democratie
- NL​ ​als​ ​representatieve/vertegenwoordigende​ ​democratie:​​ ​indirecte​ ​democratie
door​ ​het​ ​parlementaire​ ​stelsel.
- NL​ ​ook​ ​als​ ​Constitutionele​ ​monarchie:​​ ​macht​ ​monarch​ ​beperkt​ ​door​ ​constitutie
(grondwet)
- Directe​ ​democratie:​​ ​volk​ ​beslist​ ​direct
Vb.​ ​Referendum:​ ​volksstemming​ ​over​ ​bepaald
wetsvoorstel​ ​(NL​ ​kent​ ​alleen​ ​raadplegend)
Militaire​ ​dictatuur:​​ ​het​ ​leger​ ​heeft​ ​hier​ ​alle​ ​macht



Paragraaf​ ​2
Ideologieën:​​ ​Een​ ​samenhangend​ ​geheel​ ​van​ ​ideeën​ ​over​ ​de​ ​mens​ ​en​ ​de​ ​gewenste
inrichting​ ​van​ ​de​ ​samenleving

Aanhangers​ ​ideologie​ ​→​ ​politieke​ ​stroming
Ideologie​ ​ideeën​ ​over:
- Waarden​ ​&​ ​normen
- Sociaaleconomische​ ​verhoudingen(verdeling​ ​van​ ​de​ ​welvaart)
- Machtsverdeling​ ​in​ ​de​ ​samenleving

Indeling​ ​politieke​ ​stromingen:
effeicïent​ ​besturen:
Progressief:​​ ​vooruitstrevend(maatschappij​ ​wil​ ​veranderen)
Conservatief:​​ ​behoudend​ ​benadrukken​ ​wat​ ​al​ ​bereikt​ ​is(verandering​ ​is​ ​niet​ ​altijd
verbetering)
Reactionair:​​ ​terug​ ​naar​ ​hoe​ ​het​ ​vroeger​ ​was