Methodiekreader Judo en stoeispelen
Inleiding
Vanuit de historische achtergronden, theoretische kennis over Judo , spelregelkennis,
bewegingsanalyses en basisvaardigheden, die zijn aangereikt in het eerste studiejaar gaan we ons dit
blok richten op de student in de rol van lesgever. Vanzelfsprekend hebben we ook hier te maken met
niveaudifferentiatie. Niet alleen hebben jullie te maken met niveauverschillen tussen leerlingen, maar
tevens hebben jullie en ik te maken met onderlinge verschillen tussen studenten. Die verschillen
bestaan in affiniteit met het domein, eigen vaardigheid, ervaring als zelfstandig lesgever en als
belangrijkste de durf om met judo op school aan de gang te gaan.
Naast de theorie, die wekelijks in thema`s op jullie af zal komen, gaan we onze eigen vaardigheid ook
nog verbreden en verdiepen, om te zorgen dat jullie voorbeeldvaardigheid optimaal blijft. Alle
oefenstof die op school toepasbaar is zullen we goed herhalen. Jullie beleving en motivatie geldt
hiervoor als belangrijk argument, omdat dit blok ook bij de andere praktijkvakken doorspekt is van
methodiek en onderlinge instructie. Dit laatste beperkt zich bij judo tot week 7, wanneer we met
elkaar improviserend een complete judoles gaan bouwen, die geschikt is voor het PO.
Doelstelling en visie: Alle studenten moeten binnen hun mogelijkheden worden bediend en van daar
uit zich zelf kunnen motiveren om steeds een stap verder te durven. Om dit concreet te maken
onderscheid ik hier 3 niveau`s van lesgeven in judo en stoeispelen in het PO:
Niveau 1 (kennismakingsniveau): Een les waarin oefenstof globaal aan de hele groep wordt
aangeboden.
( gedegen organisatie, bewust vervullen van de docentenrol, gewaarborgde veiligheid).
``Het loopt``
Niveau 2 (voldoende): Een les waarin leerstof de groep als geheel aanspreekt en naar een gemiddeld
hoger niveau brengt.
( zowel fysieke- als sociale veiligheid, oefenstof en spelvormen op maat, gangbaar voor de
betreffende leeftijd.)
``Het lukt en leeft``
Niveau 3 (goed): Een les waarin gedifferentieerd aangeboden leerstof zoveel mogelijk leerlingen
individueel naar een hoger niveau brengt.
`` Het leert``.
Uiteindelijk moet elke ALO student binnen het domein zelfverdediging niveau 3 kunnen halen, maar
dat hoeft nog niet in het 2e jaar! De visie van de sectie zelfverdediging ( bijlage ) schrijft voor dat het
niet voldoende is om een groep leuk bezig te houden, maar dat er wel degelijk vaardigheden moeten
worden verbeterd bij de leerlingen. Stoeispelen zijn dus een leuk middel om de sociale- en
emotionele ontwikkeling van kinderen te voeden, maar Judo is het uiteindelijke doel, omdat daarin
naast de altijd aanwezige spelbeleving en wederzijdse verantwoordelijkheid ook nog technische
vaardigheden worden aangeleerd. Deels door zelfontdekkend leren, maar hoofdzakelijk docent
gestuurd.
Allereerst zullen we dus een handelingsrepertoire moeten opbouwen om voldoende bagage te
hebben om überhaupt aan lesgeven te kunnen denken. Vervolgens moeten we stilstaan bij aspecten
van organisatie en veiligheid, niet in de laatste plaats de sociale veiligheid. En zo komen we uit bij de
pedagogische meerwaarde van judo. Allemaal van belang om niet alleen veilig, maar geheel
verantwoord les te kunnen geven. Uiteindelijk gaan we ons specialiseren in methodische keuzes en
differentiatiemogelijkheden.
,Weekthema`s:
1 Basis voorbeeld vaardigheid. Welke technieken zijn toepasbaar op PO niveau?
2 Judo is een makkie. Artikel op DLWO gelezen hebben. Nu de praktijk.
3 Organisatie: Fysieke veiligheid. Spelvormen 1 tegen 1
4 Pedagogisch spel: Sociale- en emotionele veiligheid. Stoeispelen meertallen.
5 Valbreken en vereenvoudigd Tachi-waza. De solo- en de duo-methodiek hebben verschillende
doelstellingen. Welke?!
6 De Kata-Randori cirkel. Stelling: een les is pas goed als er een juiste balans bestaat tussen
oefenen en spelen. Tussen leren en beleven. Tussen veiligheid en intensiteit.
7 Improvisatie: estafetteles. Het docentstokje wordt doorgegeven en we toetsen het inzicht om
voort te kunnen bouwen op elke vorige activiteit, waardoor er een rode draad ontstaat in de les.
Het kan alle kanten op, maar er moet wel een gedachte achter zitten.
1-Basis voorbeeldvaardigheid
Het judo gevoel herwinnen. Elkaar op weg helpen: Hoe was het ook al weer? Grootste
niveauverschillen wegwerken. Elk leerjaar hanteren we dezelfde 3-deling in oefenstof. Zorg voor
herhaling en verdieping binnen die thema`s, naarmate ze vaker aan bod zijn geweest.
controleren en loskomen of continueren toepassen in houdgreep stoeien
keren en kantelen tot controle toepassen in zittend stoeien (1 is hier weer toepasbaar,
stoeispelen eerst duo,later groepsspelen)
balansspel+ valbreken toepassen in vereenvoudigd werpen ( door naar ne-waza stoeien en
staande stoeispelen)
Kantelen en controleren
Ik denk dat deze voorbeelden als basis kunnen dienen voor zelfwerkzaamheid en
probleemoplossend vermogen zodra we een aantal principes hebben aangeleerd. Uitgangspunten
hierbij zijn:
-Een rolverdeling tussen aanvaller en verdediger. Verdediger probeert positie te handhaven (kantelen)
of juist te wijzigen (houdgreep ). Voor de aanvaller geldt het omgekeerde.
-Bewegingslogica ; Het aangevallen steunpunt is bepalend voor de richting waarin de balans van de
tegenstander wordt verstoord. Probeer eerst de zwakke kant van de tegenstander te ontdekken
voordat je kracht levert ( economisch gebruik van kracht).
2- Judo is een makkie
Een voorbeeld van een standaard methodiek met veel ruimte voor differentiatie. Maar er zijn meer
bronnen!
- Jan Middelkamp
- Douwe Boersma
- Yos Lotens
- Cees Slaats
Elk leerjaar hanteren we dezelfde 3-deling in oefenstof. Zorg voor herhaling en verdieping binnen die
thema`s, naarmate ze vaker aan bod zijn geweest.
1. controleren en loskomen of continueren toepassen in houdgreep stoeien
2. keren en kantelen tot controle toepassen in zittend stoeien (1 is hier weer toepasbaar,
stoeispelen eerst duo,later groepsspelen)
3. balansspel+ valbreken toepassen in vereenvoudigd werpen (door naar ne-waza stoeien, 1+2
toepasbaar en staande stoeispelen)
, 3- Organisatie
Fysieke veiligheidsaspecten van het stoeien in de gymzaal. Er is een groot verschil in organisatorische
mogelijkheden afhankelijk van de bekendheid van onze leerlingen met het stoeien en bijbehorende
spel- en gedragsregels. Indien deze activiteit voor ons of onze leerlingen nieuw is, is het noodzakelijk
om het klassikaal en docent gestuurd aan te bieden om zicht te hebben op de manier van omgaan
met elkaar en hierop adequaat te kunnen reageren. Het aanbieden van stoeiactiviteiten als
microsituatie binnen een circuitles wordt pas mogelijk zodra de leerlingen in staat zijn zelfstandig
deze spel- en gedragsregels te hanteren.
In klassikale setting leggen we de matten als eilandjes verspreid door de zaal met voldoende
tussenruimte. Indien we genoeg matten hebben kunnen we ook kiezen voor een aaneengesloten
tatami, maar dan is er per 2-tal meer ruimte nodig.
NB Algehele groepsgrootte. Een richtlijn van de KVLO voor het bewegingsonderwijs is dat er per
bewegende leerling 8 vierkante meter beschikbaar moet zijn, ervan uitgaande dat de hele gymvloer
gebruikt kan worden. Dit dienen we voor stoeien aan te passen, aangezien dit een activiteit is die
relatief weinig ruimte kost. Echter voor de algehele rust en orde in de les is de groepsgrootte een
bepalende factor, dus ook al zouden we met een beperkte ruimte toe kunnen, blijft het verstandig
deze richtlijn te hanteren. Als optimale groepsgrootte zien we 24 leerlingen voor ons.
3-tallen
Het is aan te raden om zoveel mogelijk in 3-tallen te werken en wel om de volgende redenen:
- Het spaart ruimte. Meestal is het aantal matten beperkt of ontoereikend, zeker bij klassikaal
aanbieden. Met een gewoon turnmatje van 2 bij 1 meter houden we dus 3 leerlingen aan het werk.
- Het spaart energie. Een intensiteit van 2 op 1 ( 2x stoeien 1x rust) is raadzaam, gezien de inspanning
die geleverd wordt.
- Er is altijd een leerling binnen het drietal vrij voor de rol van helper/ scheidsrechter.
- Er zijn slechts 2/3 van alle kinderen tegelijk actief, waardoor de docent meer overzicht heeft. Het
totale lesbeeld is rustiger en overzichtelijker.
Matten
- Judomatten hebben de voorkeur, maar turnmatten zijn voor gebruik binnen de gymles ook
geschikt. Staande vormen, waarbij het niet de bedoeling is elkaar te werpen of te laten struikelen,
dus alleen balans-/trek-/duw-/draagvormen, worden aangeboden zonder mat.
- Grondvormen (ne-waza) zowel samenwerkend ( kata) of competitief ( randori) kunnen veilig
plaatsvinden op een turn- of judomatje van 2 bij 1 meter.
- Valbreken en eenvoudige werpvormen zonder zweeffase kunnen op turnmatjes worden
aangeboden, evenals landen uit een worp op een dikke landingsmat, mits de docent hierin is
bijgeschoold.
- Zonder judopakken kunnen we geen tilworpen aanbieden.
- Randori staand, met de bedoeling elkaar te werpen, wordt in de schoolsituatie ( geen judopakken,
geen judomatten, geen gespecialiseerde docent) verboden.
Kleding
Het is van belang om indien er zonder judopakken wordt lesgegeven, het judopak te benaderen:
Lange mouwen en – broekspijpen i.v.m. zweten, fysiek- en grond contact.
Blote voeten
Tijdens het stoeien dragen de kinderen geen schoenen of sokken. Stoeien vindt plaats op blote
voeten.
Inleiding
Vanuit de historische achtergronden, theoretische kennis over Judo , spelregelkennis,
bewegingsanalyses en basisvaardigheden, die zijn aangereikt in het eerste studiejaar gaan we ons dit
blok richten op de student in de rol van lesgever. Vanzelfsprekend hebben we ook hier te maken met
niveaudifferentiatie. Niet alleen hebben jullie te maken met niveauverschillen tussen leerlingen, maar
tevens hebben jullie en ik te maken met onderlinge verschillen tussen studenten. Die verschillen
bestaan in affiniteit met het domein, eigen vaardigheid, ervaring als zelfstandig lesgever en als
belangrijkste de durf om met judo op school aan de gang te gaan.
Naast de theorie, die wekelijks in thema`s op jullie af zal komen, gaan we onze eigen vaardigheid ook
nog verbreden en verdiepen, om te zorgen dat jullie voorbeeldvaardigheid optimaal blijft. Alle
oefenstof die op school toepasbaar is zullen we goed herhalen. Jullie beleving en motivatie geldt
hiervoor als belangrijk argument, omdat dit blok ook bij de andere praktijkvakken doorspekt is van
methodiek en onderlinge instructie. Dit laatste beperkt zich bij judo tot week 7, wanneer we met
elkaar improviserend een complete judoles gaan bouwen, die geschikt is voor het PO.
Doelstelling en visie: Alle studenten moeten binnen hun mogelijkheden worden bediend en van daar
uit zich zelf kunnen motiveren om steeds een stap verder te durven. Om dit concreet te maken
onderscheid ik hier 3 niveau`s van lesgeven in judo en stoeispelen in het PO:
Niveau 1 (kennismakingsniveau): Een les waarin oefenstof globaal aan de hele groep wordt
aangeboden.
( gedegen organisatie, bewust vervullen van de docentenrol, gewaarborgde veiligheid).
``Het loopt``
Niveau 2 (voldoende): Een les waarin leerstof de groep als geheel aanspreekt en naar een gemiddeld
hoger niveau brengt.
( zowel fysieke- als sociale veiligheid, oefenstof en spelvormen op maat, gangbaar voor de
betreffende leeftijd.)
``Het lukt en leeft``
Niveau 3 (goed): Een les waarin gedifferentieerd aangeboden leerstof zoveel mogelijk leerlingen
individueel naar een hoger niveau brengt.
`` Het leert``.
Uiteindelijk moet elke ALO student binnen het domein zelfverdediging niveau 3 kunnen halen, maar
dat hoeft nog niet in het 2e jaar! De visie van de sectie zelfverdediging ( bijlage ) schrijft voor dat het
niet voldoende is om een groep leuk bezig te houden, maar dat er wel degelijk vaardigheden moeten
worden verbeterd bij de leerlingen. Stoeispelen zijn dus een leuk middel om de sociale- en
emotionele ontwikkeling van kinderen te voeden, maar Judo is het uiteindelijke doel, omdat daarin
naast de altijd aanwezige spelbeleving en wederzijdse verantwoordelijkheid ook nog technische
vaardigheden worden aangeleerd. Deels door zelfontdekkend leren, maar hoofdzakelijk docent
gestuurd.
Allereerst zullen we dus een handelingsrepertoire moeten opbouwen om voldoende bagage te
hebben om überhaupt aan lesgeven te kunnen denken. Vervolgens moeten we stilstaan bij aspecten
van organisatie en veiligheid, niet in de laatste plaats de sociale veiligheid. En zo komen we uit bij de
pedagogische meerwaarde van judo. Allemaal van belang om niet alleen veilig, maar geheel
verantwoord les te kunnen geven. Uiteindelijk gaan we ons specialiseren in methodische keuzes en
differentiatiemogelijkheden.
,Weekthema`s:
1 Basis voorbeeld vaardigheid. Welke technieken zijn toepasbaar op PO niveau?
2 Judo is een makkie. Artikel op DLWO gelezen hebben. Nu de praktijk.
3 Organisatie: Fysieke veiligheid. Spelvormen 1 tegen 1
4 Pedagogisch spel: Sociale- en emotionele veiligheid. Stoeispelen meertallen.
5 Valbreken en vereenvoudigd Tachi-waza. De solo- en de duo-methodiek hebben verschillende
doelstellingen. Welke?!
6 De Kata-Randori cirkel. Stelling: een les is pas goed als er een juiste balans bestaat tussen
oefenen en spelen. Tussen leren en beleven. Tussen veiligheid en intensiteit.
7 Improvisatie: estafetteles. Het docentstokje wordt doorgegeven en we toetsen het inzicht om
voort te kunnen bouwen op elke vorige activiteit, waardoor er een rode draad ontstaat in de les.
Het kan alle kanten op, maar er moet wel een gedachte achter zitten.
1-Basis voorbeeldvaardigheid
Het judo gevoel herwinnen. Elkaar op weg helpen: Hoe was het ook al weer? Grootste
niveauverschillen wegwerken. Elk leerjaar hanteren we dezelfde 3-deling in oefenstof. Zorg voor
herhaling en verdieping binnen die thema`s, naarmate ze vaker aan bod zijn geweest.
controleren en loskomen of continueren toepassen in houdgreep stoeien
keren en kantelen tot controle toepassen in zittend stoeien (1 is hier weer toepasbaar,
stoeispelen eerst duo,later groepsspelen)
balansspel+ valbreken toepassen in vereenvoudigd werpen ( door naar ne-waza stoeien en
staande stoeispelen)
Kantelen en controleren
Ik denk dat deze voorbeelden als basis kunnen dienen voor zelfwerkzaamheid en
probleemoplossend vermogen zodra we een aantal principes hebben aangeleerd. Uitgangspunten
hierbij zijn:
-Een rolverdeling tussen aanvaller en verdediger. Verdediger probeert positie te handhaven (kantelen)
of juist te wijzigen (houdgreep ). Voor de aanvaller geldt het omgekeerde.
-Bewegingslogica ; Het aangevallen steunpunt is bepalend voor de richting waarin de balans van de
tegenstander wordt verstoord. Probeer eerst de zwakke kant van de tegenstander te ontdekken
voordat je kracht levert ( economisch gebruik van kracht).
2- Judo is een makkie
Een voorbeeld van een standaard methodiek met veel ruimte voor differentiatie. Maar er zijn meer
bronnen!
- Jan Middelkamp
- Douwe Boersma
- Yos Lotens
- Cees Slaats
Elk leerjaar hanteren we dezelfde 3-deling in oefenstof. Zorg voor herhaling en verdieping binnen die
thema`s, naarmate ze vaker aan bod zijn geweest.
1. controleren en loskomen of continueren toepassen in houdgreep stoeien
2. keren en kantelen tot controle toepassen in zittend stoeien (1 is hier weer toepasbaar,
stoeispelen eerst duo,later groepsspelen)
3. balansspel+ valbreken toepassen in vereenvoudigd werpen (door naar ne-waza stoeien, 1+2
toepasbaar en staande stoeispelen)
, 3- Organisatie
Fysieke veiligheidsaspecten van het stoeien in de gymzaal. Er is een groot verschil in organisatorische
mogelijkheden afhankelijk van de bekendheid van onze leerlingen met het stoeien en bijbehorende
spel- en gedragsregels. Indien deze activiteit voor ons of onze leerlingen nieuw is, is het noodzakelijk
om het klassikaal en docent gestuurd aan te bieden om zicht te hebben op de manier van omgaan
met elkaar en hierop adequaat te kunnen reageren. Het aanbieden van stoeiactiviteiten als
microsituatie binnen een circuitles wordt pas mogelijk zodra de leerlingen in staat zijn zelfstandig
deze spel- en gedragsregels te hanteren.
In klassikale setting leggen we de matten als eilandjes verspreid door de zaal met voldoende
tussenruimte. Indien we genoeg matten hebben kunnen we ook kiezen voor een aaneengesloten
tatami, maar dan is er per 2-tal meer ruimte nodig.
NB Algehele groepsgrootte. Een richtlijn van de KVLO voor het bewegingsonderwijs is dat er per
bewegende leerling 8 vierkante meter beschikbaar moet zijn, ervan uitgaande dat de hele gymvloer
gebruikt kan worden. Dit dienen we voor stoeien aan te passen, aangezien dit een activiteit is die
relatief weinig ruimte kost. Echter voor de algehele rust en orde in de les is de groepsgrootte een
bepalende factor, dus ook al zouden we met een beperkte ruimte toe kunnen, blijft het verstandig
deze richtlijn te hanteren. Als optimale groepsgrootte zien we 24 leerlingen voor ons.
3-tallen
Het is aan te raden om zoveel mogelijk in 3-tallen te werken en wel om de volgende redenen:
- Het spaart ruimte. Meestal is het aantal matten beperkt of ontoereikend, zeker bij klassikaal
aanbieden. Met een gewoon turnmatje van 2 bij 1 meter houden we dus 3 leerlingen aan het werk.
- Het spaart energie. Een intensiteit van 2 op 1 ( 2x stoeien 1x rust) is raadzaam, gezien de inspanning
die geleverd wordt.
- Er is altijd een leerling binnen het drietal vrij voor de rol van helper/ scheidsrechter.
- Er zijn slechts 2/3 van alle kinderen tegelijk actief, waardoor de docent meer overzicht heeft. Het
totale lesbeeld is rustiger en overzichtelijker.
Matten
- Judomatten hebben de voorkeur, maar turnmatten zijn voor gebruik binnen de gymles ook
geschikt. Staande vormen, waarbij het niet de bedoeling is elkaar te werpen of te laten struikelen,
dus alleen balans-/trek-/duw-/draagvormen, worden aangeboden zonder mat.
- Grondvormen (ne-waza) zowel samenwerkend ( kata) of competitief ( randori) kunnen veilig
plaatsvinden op een turn- of judomatje van 2 bij 1 meter.
- Valbreken en eenvoudige werpvormen zonder zweeffase kunnen op turnmatjes worden
aangeboden, evenals landen uit een worp op een dikke landingsmat, mits de docent hierin is
bijgeschoold.
- Zonder judopakken kunnen we geen tilworpen aanbieden.
- Randori staand, met de bedoeling elkaar te werpen, wordt in de schoolsituatie ( geen judopakken,
geen judomatten, geen gespecialiseerde docent) verboden.
Kleding
Het is van belang om indien er zonder judopakken wordt lesgegeven, het judopak te benaderen:
Lange mouwen en – broekspijpen i.v.m. zweten, fysiek- en grond contact.
Blote voeten
Tijdens het stoeien dragen de kinderen geen schoenen of sokken. Stoeien vindt plaats op blote
voeten.
