Veranderingen jaren ’90: 3 Samenhangende trends voor hulp- & dienstverlening (van Lieshout ’91):
o Emancipatieprocessen 1. Empowerment: zo goed mogelijk toerusten zodat mensen een volwaardige
o Samenwerking tussen verschillende hulpverleningsinstellingen & plek in de samenleving in kunnen nemen & greep op eigen leven
disciplines is noodzakelijk krijgen/houden. activeren, inspraak + participatie, kijken naar
o Politieke & sociaal culturele veranderingen mogelijkheden, leren zelfstandig & onafhankelijk te worden.
2. Accountability: rekenschap afleggen. hoe men het bereikt, is de hulp
3-tal verschuivingen in onze samenleving: effectief & efficiënt?
1. Van zekerheidsmaatschappij risicomaatschappij 3. Feedback: instellingen dienen te rapporteren aan overheid & politici
2. Van verzorgingsmaatschappij marktmaatschappij protocollering, registratie, signalering, aanbieden van alternatieven
3. Van weetmaatschappij leer & informatiemaatschappij
Kern verschuivingen verantwoordelijkheid om te kunnen deelnemen
aan maatschappij ligt in hoge mate bij burger zelf.
Maatschappelijke ontwikkelingen (studie sociale vernieuwing):
o Kosten verzorgingsstaat
Aansluitings- & continuïteitsproblemen:
o Te veel verantwoordelijkheden bij de staat
Verschuivingen in maatschappij leveren weer nieuwe probleemsituaties op
o Veel burgers in de zijlijn/onderklasse
voor mensen die buiten de boot vallen (‘nieuw marginalen’). 5 risicogroepen:
o Hulpverlening lost weinig problemen op
Waarom
zorgbehoevende ouderen, jongeren met slechte start, langdurig werkelozen &
jonge arbeidsongeschikten, allochtonen & maatschappelijke marginalen.
Nationale overheid erkent dit & probeert op gebied van sociaal beleid te
bemiddelen. 4 centrale motieven (Hortulanus):
1. Sociale rechtvaardigheid/tegengaan van grote achterstand
2. Zelfredzaamheid CM?
3. Maatschappelijke participatie
4. Sociale samenhang
Probeem overheid komt niet met sociale oplossingen maar met bestuurlijke
oplossingen. Kader complexe problematiek:
Hulpaanbod bij complexe problematiek is versnipperd & gefragmenteerd.
Aansluitingsproblemen op verschillende niveaus: Aanbod van instellingen staat centraal, niet de complexe hulpvraag van de cliënt.
o Micro (cliënt – hulpverlener) Ga uit van het soort hulp dat nodig is!
o Meso (instellingen/organisaties) Voorzieningen & hulpverleners die hetzelfde doel nastreven worden als 1 geheel
o Macro (overheden) beschouwd.
Functiegerichte ordening geeft meer mogelijkheden & meer flexibiliteit
VRAAG VAN DE CLIËNT STAAT CENTRAAL!! (VRAAGKANT)
Is het antwoord op het verschijnsel dat in de huidige samenleving steeds meer mensen met complexe
en/of langdurige problematiek als pionnen tussen instellingen heen & weer geschoven worden.
o Hulp op maat
Organiseert hulpbronnen & psychologische ondersteuning waarmee het mogelijk wordt dat de
o Integrale hulpverlening
instelling functioneert op een manier die positieve opbrengsten heeft voor de cliënt.
ONZE CLIËNT o Organisatie van de hulp- & dienstverlening = casemanagement
o Klantgerichte manier van kijken
o Klant als marktpartij, met name wanneer sprake is van PGB
, Cliëntgericht CM & instellingsgericht CM (Rose ’92):
CM = raamwerk waarbinnen vernieuwende hulp- & dienstverlening met & voor mensen o Cliëntgericht: uitgaan van zelfbeschikking cliënt + aandacht voor sociale netwerk. Ieder mens
met meervoudige & continuïteitsproblematiek kan worden opgezet, uitgevoerd & is in staat om te leren, groeien & ontwikkelen. Vraaggerichte hulpverlening.
getoetst. o Instellingsgericht: hebben onderling afspraken gemaakt over hulpverlenings- &
Goudriaan gaat niet alleen om coördinatie & afstemming van hulp bij gelijktijdige behandelplannen (hulppakketten). Aanbodgerichte hulpverlening.
hulpverlening door verschillende disciplines/voorzieningen, maar ook om de continuïteit
van de hulp als die in verschillende periodes plaats vindt. Aanbodgerichte hulpverlening: functionele & programmatische benadering:
Functionele benadering: berust op te onderscheiden functies. Wordt financieel vertaald in vooraf
Aanbevelingen Intagliata e.a. aan professionals: vast te stellen budgetten per functie & hulpvariant. heet nu programmatische hulpverlening. 2de
Meer kennis overdragen aan familieleden t.o.v. het CM helft jaren ’90 overstap naar het denken in programma’s in de GGZ.
Meer werken aan integratie van de bijdragen van die natuurlijke helpers binnen o Programmatische hulpverlening in de jeugdhulpverlening: invoering Wet op de Jeugdzorg
het formele CM-systeem
(2005) zorg is opgedeeld in modules. Argument om de Wet op de Jeugdhulpverlening te
Helpen van familieleden bij hun behoeften hun bijdrage in de zorg te vergroten
vervangen door de Wet op de Jeugdzorg = te grote versnippering & ondoorzichtigheid.
Herdefiniëren van bestaand aanbod in modulen is een belangrijke voorwaarde om
Wanneer spreken we van CM? (van Lieshout)
zorgprogramma’s te kunnen bouwen & te zien waar hiaten in het aanbod zitten.
o ASSESSMENT: uitgewerkte, brede & adequate diagnostiek
uitkomst evaluatie Wet op de Jeugdzorg 2009 ieder kind heeft recht op beschikbare zorg.
o PLANNING: vaststelling samenhangend & volledig HP Hiermee wordt het hele punt van zorg op maat onderuit gehaald.
o MONITORING: systematische (tussentijdse) evaluatie o Programmatische hulpverlening in de GGZ:
o LINKING: teamorganisatie die het totaal van de individuele inbreng overstijgt zorgprogramma = geheel van gespecificeerde op elkaar afgestemde activiteiten + maatregelen
(hulpaanbod, erop gericht om bepaalde diensten te verlenen/bepaalde effecten te
bewerkstelligen (doel. Is bestemd voor gespecificeerde doelgroep met overeenkomstige
Niveaus van coördinatie:
o Instellingen: coördinatie op managementniveau (voornamelijk
Wat is problematiek/zorgbehoefte. Zijn bedoeld om meer samenhang in de zorg te creëren o.b.v. de
vraag van de cliënt.
ontwikkelingen van beleid, samenwerkingsprocedures & randvoorwaarden)
CM?
Implementatie laat helaas te wensen over. Belangrijkste argumenten om ontwikkeling
o Teamsamenwerking: nodig om hulpvraag cliënt effectief + efficiënt te zorgprogramma’s verder te stimuleren:
beantwoorden (cliëntteam-coördinatie) 1. Kwaliteit & samenhang in de zorg verbeteren
o Uitvoerende hulpverlening: op niveau cliënt (CM) 2. Ketenzorg versterken & meer verbinding leggen met de samenleving
3. Mogelijkheden voor diseasemanagement
(nieuwe) benadering van de behoeften van de cliënt (David & Challis ’86):
1. Brede vorm van diagnostiek (assessment) op grond waarvan gewenste doelen, AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) = per 1-4-’13 deelt de te vergoeden zorg in in verschillende functies
benodigde vaardigheden & mogelijke hulpbronnen uit omgeving vastgesteld (huishoudelijke, persoonlijke verzorging etc.). vanaf 2009 opnieuw aangepast door kostenoverschrijding & oneigenlijk gebruik,
kunnen worden invoering Wmo (Wet maatschappelijk ondersteuning). De AWBZ was de snelst stijgende kostenpost in de gehele
2. Cliënt is actief betrokken, bepaalt mee & begrijpt het programma gezondheidszorg, pakketmaatregelen begeleiding zijn toegepast omdat steeds meer mensen zonder matige/ernstige
3. Opstellen systematisch individueel begeleidingsplan beperkingen gebruik zijn gaan maken van de AWBZ.
4. Inschatten van omgeving & eventuele veranderingen daarin. Voor succes is Zorg wordt terug gegeven aan de mensen (bijv meer wijkverpleging) en instellingen worden niet meer betaald voor het aantal
voldoende steun voor cliënt/cliëntsysteem nodig. plekken dat ze hebben, maar naar het individuele zorg pakket wat cliënt nodig heeft (zorgzwaartepakketten ZZP’s)
5. Integratie van formele & informele zorg
6. Regelmatige evaluatie om te kijken of begeleidingsplan bijgesteld moet worden
Betrokkenheid, motivatie & tevredenheid van cliënt is cruciaal! 3 definities:
1. Strategisch op cliëntniveau, erop gericht samenhang te bevorderen
2. Methodiekontwikkeling & organisatieontwikkeling
Centrale uitgangspunten (Willems ’91):
1. Case als perspectief (zonder case geen casemanagement)
3. Dienstverlening gericht om mensen met multi-problematiek juiste en tijdige hulp te laten
ontvangen
2. Management (regelen, coördineren & organiseren benodigde hulp- & dienstverlening)
3. Hele vraag & aanbod traject
4. Beperkt zich tot complexe problematiek/continuïteitsproblematiek
5. Onafhankelijke casemanager
6. Niet beroepsgebonden
Doel = kwalitatief goede hulp bieden, afgestemd op hulpvraag.
o Emancipatieprocessen 1. Empowerment: zo goed mogelijk toerusten zodat mensen een volwaardige
o Samenwerking tussen verschillende hulpverleningsinstellingen & plek in de samenleving in kunnen nemen & greep op eigen leven
disciplines is noodzakelijk krijgen/houden. activeren, inspraak + participatie, kijken naar
o Politieke & sociaal culturele veranderingen mogelijkheden, leren zelfstandig & onafhankelijk te worden.
2. Accountability: rekenschap afleggen. hoe men het bereikt, is de hulp
3-tal verschuivingen in onze samenleving: effectief & efficiënt?
1. Van zekerheidsmaatschappij risicomaatschappij 3. Feedback: instellingen dienen te rapporteren aan overheid & politici
2. Van verzorgingsmaatschappij marktmaatschappij protocollering, registratie, signalering, aanbieden van alternatieven
3. Van weetmaatschappij leer & informatiemaatschappij
Kern verschuivingen verantwoordelijkheid om te kunnen deelnemen
aan maatschappij ligt in hoge mate bij burger zelf.
Maatschappelijke ontwikkelingen (studie sociale vernieuwing):
o Kosten verzorgingsstaat
Aansluitings- & continuïteitsproblemen:
o Te veel verantwoordelijkheden bij de staat
Verschuivingen in maatschappij leveren weer nieuwe probleemsituaties op
o Veel burgers in de zijlijn/onderklasse
voor mensen die buiten de boot vallen (‘nieuw marginalen’). 5 risicogroepen:
o Hulpverlening lost weinig problemen op
Waarom
zorgbehoevende ouderen, jongeren met slechte start, langdurig werkelozen &
jonge arbeidsongeschikten, allochtonen & maatschappelijke marginalen.
Nationale overheid erkent dit & probeert op gebied van sociaal beleid te
bemiddelen. 4 centrale motieven (Hortulanus):
1. Sociale rechtvaardigheid/tegengaan van grote achterstand
2. Zelfredzaamheid CM?
3. Maatschappelijke participatie
4. Sociale samenhang
Probeem overheid komt niet met sociale oplossingen maar met bestuurlijke
oplossingen. Kader complexe problematiek:
Hulpaanbod bij complexe problematiek is versnipperd & gefragmenteerd.
Aansluitingsproblemen op verschillende niveaus: Aanbod van instellingen staat centraal, niet de complexe hulpvraag van de cliënt.
o Micro (cliënt – hulpverlener) Ga uit van het soort hulp dat nodig is!
o Meso (instellingen/organisaties) Voorzieningen & hulpverleners die hetzelfde doel nastreven worden als 1 geheel
o Macro (overheden) beschouwd.
Functiegerichte ordening geeft meer mogelijkheden & meer flexibiliteit
VRAAG VAN DE CLIËNT STAAT CENTRAAL!! (VRAAGKANT)
Is het antwoord op het verschijnsel dat in de huidige samenleving steeds meer mensen met complexe
en/of langdurige problematiek als pionnen tussen instellingen heen & weer geschoven worden.
o Hulp op maat
Organiseert hulpbronnen & psychologische ondersteuning waarmee het mogelijk wordt dat de
o Integrale hulpverlening
instelling functioneert op een manier die positieve opbrengsten heeft voor de cliënt.
ONZE CLIËNT o Organisatie van de hulp- & dienstverlening = casemanagement
o Klantgerichte manier van kijken
o Klant als marktpartij, met name wanneer sprake is van PGB
, Cliëntgericht CM & instellingsgericht CM (Rose ’92):
CM = raamwerk waarbinnen vernieuwende hulp- & dienstverlening met & voor mensen o Cliëntgericht: uitgaan van zelfbeschikking cliënt + aandacht voor sociale netwerk. Ieder mens
met meervoudige & continuïteitsproblematiek kan worden opgezet, uitgevoerd & is in staat om te leren, groeien & ontwikkelen. Vraaggerichte hulpverlening.
getoetst. o Instellingsgericht: hebben onderling afspraken gemaakt over hulpverlenings- &
Goudriaan gaat niet alleen om coördinatie & afstemming van hulp bij gelijktijdige behandelplannen (hulppakketten). Aanbodgerichte hulpverlening.
hulpverlening door verschillende disciplines/voorzieningen, maar ook om de continuïteit
van de hulp als die in verschillende periodes plaats vindt. Aanbodgerichte hulpverlening: functionele & programmatische benadering:
Functionele benadering: berust op te onderscheiden functies. Wordt financieel vertaald in vooraf
Aanbevelingen Intagliata e.a. aan professionals: vast te stellen budgetten per functie & hulpvariant. heet nu programmatische hulpverlening. 2de
Meer kennis overdragen aan familieleden t.o.v. het CM helft jaren ’90 overstap naar het denken in programma’s in de GGZ.
Meer werken aan integratie van de bijdragen van die natuurlijke helpers binnen o Programmatische hulpverlening in de jeugdhulpverlening: invoering Wet op de Jeugdzorg
het formele CM-systeem
(2005) zorg is opgedeeld in modules. Argument om de Wet op de Jeugdhulpverlening te
Helpen van familieleden bij hun behoeften hun bijdrage in de zorg te vergroten
vervangen door de Wet op de Jeugdzorg = te grote versnippering & ondoorzichtigheid.
Herdefiniëren van bestaand aanbod in modulen is een belangrijke voorwaarde om
Wanneer spreken we van CM? (van Lieshout)
zorgprogramma’s te kunnen bouwen & te zien waar hiaten in het aanbod zitten.
o ASSESSMENT: uitgewerkte, brede & adequate diagnostiek
uitkomst evaluatie Wet op de Jeugdzorg 2009 ieder kind heeft recht op beschikbare zorg.
o PLANNING: vaststelling samenhangend & volledig HP Hiermee wordt het hele punt van zorg op maat onderuit gehaald.
o MONITORING: systematische (tussentijdse) evaluatie o Programmatische hulpverlening in de GGZ:
o LINKING: teamorganisatie die het totaal van de individuele inbreng overstijgt zorgprogramma = geheel van gespecificeerde op elkaar afgestemde activiteiten + maatregelen
(hulpaanbod, erop gericht om bepaalde diensten te verlenen/bepaalde effecten te
bewerkstelligen (doel. Is bestemd voor gespecificeerde doelgroep met overeenkomstige
Niveaus van coördinatie:
o Instellingen: coördinatie op managementniveau (voornamelijk
Wat is problematiek/zorgbehoefte. Zijn bedoeld om meer samenhang in de zorg te creëren o.b.v. de
vraag van de cliënt.
ontwikkelingen van beleid, samenwerkingsprocedures & randvoorwaarden)
CM?
Implementatie laat helaas te wensen over. Belangrijkste argumenten om ontwikkeling
o Teamsamenwerking: nodig om hulpvraag cliënt effectief + efficiënt te zorgprogramma’s verder te stimuleren:
beantwoorden (cliëntteam-coördinatie) 1. Kwaliteit & samenhang in de zorg verbeteren
o Uitvoerende hulpverlening: op niveau cliënt (CM) 2. Ketenzorg versterken & meer verbinding leggen met de samenleving
3. Mogelijkheden voor diseasemanagement
(nieuwe) benadering van de behoeften van de cliënt (David & Challis ’86):
1. Brede vorm van diagnostiek (assessment) op grond waarvan gewenste doelen, AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) = per 1-4-’13 deelt de te vergoeden zorg in in verschillende functies
benodigde vaardigheden & mogelijke hulpbronnen uit omgeving vastgesteld (huishoudelijke, persoonlijke verzorging etc.). vanaf 2009 opnieuw aangepast door kostenoverschrijding & oneigenlijk gebruik,
kunnen worden invoering Wmo (Wet maatschappelijk ondersteuning). De AWBZ was de snelst stijgende kostenpost in de gehele
2. Cliënt is actief betrokken, bepaalt mee & begrijpt het programma gezondheidszorg, pakketmaatregelen begeleiding zijn toegepast omdat steeds meer mensen zonder matige/ernstige
3. Opstellen systematisch individueel begeleidingsplan beperkingen gebruik zijn gaan maken van de AWBZ.
4. Inschatten van omgeving & eventuele veranderingen daarin. Voor succes is Zorg wordt terug gegeven aan de mensen (bijv meer wijkverpleging) en instellingen worden niet meer betaald voor het aantal
voldoende steun voor cliënt/cliëntsysteem nodig. plekken dat ze hebben, maar naar het individuele zorg pakket wat cliënt nodig heeft (zorgzwaartepakketten ZZP’s)
5. Integratie van formele & informele zorg
6. Regelmatige evaluatie om te kijken of begeleidingsplan bijgesteld moet worden
Betrokkenheid, motivatie & tevredenheid van cliënt is cruciaal! 3 definities:
1. Strategisch op cliëntniveau, erop gericht samenhang te bevorderen
2. Methodiekontwikkeling & organisatieontwikkeling
Centrale uitgangspunten (Willems ’91):
1. Case als perspectief (zonder case geen casemanagement)
3. Dienstverlening gericht om mensen met multi-problematiek juiste en tijdige hulp te laten
ontvangen
2. Management (regelen, coördineren & organiseren benodigde hulp- & dienstverlening)
3. Hele vraag & aanbod traject
4. Beperkt zich tot complexe problematiek/continuïteitsproblematiek
5. Onafhankelijke casemanager
6. Niet beroepsgebonden
Doel = kwalitatief goede hulp bieden, afgestemd op hulpvraag.
