Samenvatting literatuur HC 8 Middellijke en onmiddellijke vertegenwoordiging
- Bloembergen & Van Schendel te lezen in Rechtshandeling en Overeenkomst, 2016, Studiereeks
burgerlijk recht nr. 90 t/m 124 .
3.2 Volmacht
Art. 3:60 lid 1 BW: volmacht is de bevoegdheid die een volmachtgever verleent aan een ander, de
gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten.
Onder rechtshandeling is het in ontvangst nemen van een verklaring begrepen (art. 3:60 lid 2 BW).
Art. 3:66 BW: het leidt ertoe dat de rechtshandeling in haar gevolgen de volmachtgever treft en dat
de gevolmachtigde er tussenuit valt.
Volmacht is bij uitstek een vorm van datieve (gegeven, verleende) vertegenwoordiging. Zij komt tot
stand door een rechtshandeling: de volmachtverlening.
91 In naam van
De heersende leer gaat in navolging van de wetgever ervan uit dat het bij (eigenlijke)
vertegenwoordiging, en ook bij volmacht, gaat om handelen in naam van de principaal.
Het gaat erom dat de tussenpersoon in hoedanigheid heeft gehandeld, dat hij niet zelf als partij is
opgetreden. HR Kribbebijter: het sluiten van een overeenkomst in eigen naam – dat wil zeggen als
wederpartij van die ander – . Hier ging het om de vraag of commissionair Schiphoff dan wel diens
opdrachtgever Lörsch als koper van het paard moet worden aangemerkt. HR zei Schiphoff: hij was
een tussenpersoon die in eigen naam kocht ten behoeve van Lörsch.
Of dit zo is kan lastig zijn als er geen schriftelijk contract is en partijen bij het sluiten van de
mondelinge overeenkomst zich niet met zoveel woorden hierover hebben uitgesproken.
Uitgangspunt zal soms kunnen zijn dat iemand die een rechtshandeling verricht, dat voor zichzelf
doet, maar reeds uit de context kan volgen dat het anders is (denk aan verkoper in Mediamarkt).
De vraag of een volmacht is verleend en met welke inhoud dient te worden beantwoord aan de hand
van art. 3:33 en 3:35 BW (HR Haviltex en HR Misverstand: in het bijzonder is van belang de verklaring
of de gedraging waarbij de volmacht is verleend).
HR Baby Joost: wie wordt partij wanneer ouders hun kind ter behandeling aan een arts aanbieden en
met de arts een overeenkomst sluiten? HR zei: de wederpartij mag in een dergelijk geval in het
algemeen ervan uitgaan dat de ouders de overeenkomst als wettelijk vertegenwoordigers van hun
kind uitsluitend in naam van hun kind sluiten.
Aangenomen moet worden dat ook verklaringen en gedragingen en andere omstandigheden die
plaats vinden na het contracteren relevant kunnen zijn voor het antwoord op de vraag wie partij is
(order-, opdrachtbevestiging en de tenaamstelling daarin).
Bedekte vertegenwoordiging: het handelen is niet op naam, maar ten behoeve en voor rekening van
een achterman.
92 Volmacht en lastgeving
Art. 7:414 BW lastgeving, lid 1: overeenkomst van opdracht waarbij de lasthebber zich jegens de
lastgever verbindt voor rekening van de lastgever een of meer rechtshandelingen te verrichten.
lid 2: verplichting om te handelen in eigen naam of in naam van de lastgever (staat in ovk)
Verschil tussen volmacht en lastgeving:
1) bij volmachtverlening ontstaat er niet een verplichting tot handelen.
, 2) Lastgeving is een obligatoire overeenkomst die in beginsel alleen intern tussen lastgever en
lasthebber rechten en verplichtingen doet ontstaan; derden staan buiten de overeenkomst. Volmacht
is een rechtshandeling die ook wel tot interne gevolgen leidt (maar voornamelijk externe): als de
gevolmachtigde in zijn hoedanigheid met een wederpartij handelt, ontstaan er rechtsgevolgen tussen
die partij en de volmachtgever.
93 Maatschappelijke betekenis
Dagelijks leven: levenspartners met een bankrekening. Organisaties en rechtspersonen:
vertegenwoordigen van de rechtspersoon. Handelsverkeer: makelaar en handelsagent (niet altijd als
tussenpersoon aan te merken). Vertegenwoordiging in en buiten rechte: advocaat.
94 Volmachtverlening
Het is een handeling die is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg, namelijk de
bevoegdheid tot vertegenwoordiging. Het komt niet alleen aan op de verklaring van de handelende,
maar ook op het vertrouwen van degene tot wie de verklaring is gericht (vertrouwensbeginsel).
Toepasselijkheid van titel 2 brengt mee dat een volmachtverlening nietig kan zijn op grond van art.
3:40 BW of vernietigbaar op grond van art. 3:44 BW. Dit komt zelden voor. Tegenwoordig neemt men
meestal aan dat de volmachtverlening een eenzijdig (gerichte) rechtshandeling is. Een verklaring van
de gevolmachtigde dat hij de volmacht aanvaardt is dus niet nodig. De volmacht krijgt pas betekenis
als de gevolmachtigde gaat handelen. Hij kan de volmacht ook opzeggen (art. 3:72 sub d).
96 De persoon van de gevolmachtigde (art. 3:63-65)
Art. 3:63 lid 1 BW zegt dat een handelingsonbekwame wel als gevolmachtigde kan optreden. De
onbekwaamheid ziet op het verrichten van rechtshandelingen voor zichzelf.
Art. 3:63 lid 2 BW ziet op de handelingsonbekwame volmachtgever. Als de onbekwame bij
uitzondering wel bevoegd is tot het verrichten van rechtshandelingen (art. 1:234 BW) kan hij deze
handelingen ook via een volmacht tot stand brengen. En: wanneer er een sanctie volgt is deze
dezelfde als in geval van handelen van de onbekwame zelf.
Art. 3:64 BW regelt het doorgeven van een volmacht aan een ander. Uitgangspunt is dat de
gevolmachtigde zelf moet handelen, omdat wordt gekozen voor zijn persoonlijke kwaliteiten
(Toelichting Meijers). Maar regelend recht! Kan ook voor onherroepelijke volmacht (art. 3:74 lid 3)
97 Vorm
Volmachtverlening is vormvrij. Wanneer de rechtshandeling waarvoor volmacht wordt gegeven aan
een vorm is gebonden, stelt de wetgever soms voor de volmacht ook een vormvereiste (art. 1:115
BW huwelijkse voorwaarden, art. 2:27 lid 2 oprichting vereniging, 3:260 lid 3 hypotheekverlening).
98 Omvang van de volmacht
Wanneer de volmacht wordt overschreden, ontstaat in beginsel geen gebondenheid voor de
principaal. Wel kan de wederpartij de tussenpersoon aanspreken tot schadevergoeding. De omvang
van de volmacht wordt bepaald door de volmachtgever, maar ook de wet, het gebruik, de
verkeersopvattingen en het opgewekte vertrouwen spelen een rol.
Algemene volmacht: art. 3:62 lid 1 BW; gedurende tijd dat iemand op reis is bijv.
Bijzondere volmacht: art. 3:62 lid 2 BW; kopen of overdragen bepaald huis.
Onderscheid moet worden gemaakt tussen een gevolmachtigde en een bode. Een bode is iemand die
de wilsverklaring van een achterman overbrengt aan een wederpartij: hij handelt niet namens de
achterman, maar als een soort communicatiemiddel/doorgeefluik. Zie art. 3:37 lid 4 BW. HR
- Bloembergen & Van Schendel te lezen in Rechtshandeling en Overeenkomst, 2016, Studiereeks
burgerlijk recht nr. 90 t/m 124 .
3.2 Volmacht
Art. 3:60 lid 1 BW: volmacht is de bevoegdheid die een volmachtgever verleent aan een ander, de
gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten.
Onder rechtshandeling is het in ontvangst nemen van een verklaring begrepen (art. 3:60 lid 2 BW).
Art. 3:66 BW: het leidt ertoe dat de rechtshandeling in haar gevolgen de volmachtgever treft en dat
de gevolmachtigde er tussenuit valt.
Volmacht is bij uitstek een vorm van datieve (gegeven, verleende) vertegenwoordiging. Zij komt tot
stand door een rechtshandeling: de volmachtverlening.
91 In naam van
De heersende leer gaat in navolging van de wetgever ervan uit dat het bij (eigenlijke)
vertegenwoordiging, en ook bij volmacht, gaat om handelen in naam van de principaal.
Het gaat erom dat de tussenpersoon in hoedanigheid heeft gehandeld, dat hij niet zelf als partij is
opgetreden. HR Kribbebijter: het sluiten van een overeenkomst in eigen naam – dat wil zeggen als
wederpartij van die ander – . Hier ging het om de vraag of commissionair Schiphoff dan wel diens
opdrachtgever Lörsch als koper van het paard moet worden aangemerkt. HR zei Schiphoff: hij was
een tussenpersoon die in eigen naam kocht ten behoeve van Lörsch.
Of dit zo is kan lastig zijn als er geen schriftelijk contract is en partijen bij het sluiten van de
mondelinge overeenkomst zich niet met zoveel woorden hierover hebben uitgesproken.
Uitgangspunt zal soms kunnen zijn dat iemand die een rechtshandeling verricht, dat voor zichzelf
doet, maar reeds uit de context kan volgen dat het anders is (denk aan verkoper in Mediamarkt).
De vraag of een volmacht is verleend en met welke inhoud dient te worden beantwoord aan de hand
van art. 3:33 en 3:35 BW (HR Haviltex en HR Misverstand: in het bijzonder is van belang de verklaring
of de gedraging waarbij de volmacht is verleend).
HR Baby Joost: wie wordt partij wanneer ouders hun kind ter behandeling aan een arts aanbieden en
met de arts een overeenkomst sluiten? HR zei: de wederpartij mag in een dergelijk geval in het
algemeen ervan uitgaan dat de ouders de overeenkomst als wettelijk vertegenwoordigers van hun
kind uitsluitend in naam van hun kind sluiten.
Aangenomen moet worden dat ook verklaringen en gedragingen en andere omstandigheden die
plaats vinden na het contracteren relevant kunnen zijn voor het antwoord op de vraag wie partij is
(order-, opdrachtbevestiging en de tenaamstelling daarin).
Bedekte vertegenwoordiging: het handelen is niet op naam, maar ten behoeve en voor rekening van
een achterman.
92 Volmacht en lastgeving
Art. 7:414 BW lastgeving, lid 1: overeenkomst van opdracht waarbij de lasthebber zich jegens de
lastgever verbindt voor rekening van de lastgever een of meer rechtshandelingen te verrichten.
lid 2: verplichting om te handelen in eigen naam of in naam van de lastgever (staat in ovk)
Verschil tussen volmacht en lastgeving:
1) bij volmachtverlening ontstaat er niet een verplichting tot handelen.
, 2) Lastgeving is een obligatoire overeenkomst die in beginsel alleen intern tussen lastgever en
lasthebber rechten en verplichtingen doet ontstaan; derden staan buiten de overeenkomst. Volmacht
is een rechtshandeling die ook wel tot interne gevolgen leidt (maar voornamelijk externe): als de
gevolmachtigde in zijn hoedanigheid met een wederpartij handelt, ontstaan er rechtsgevolgen tussen
die partij en de volmachtgever.
93 Maatschappelijke betekenis
Dagelijks leven: levenspartners met een bankrekening. Organisaties en rechtspersonen:
vertegenwoordigen van de rechtspersoon. Handelsverkeer: makelaar en handelsagent (niet altijd als
tussenpersoon aan te merken). Vertegenwoordiging in en buiten rechte: advocaat.
94 Volmachtverlening
Het is een handeling die is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg, namelijk de
bevoegdheid tot vertegenwoordiging. Het komt niet alleen aan op de verklaring van de handelende,
maar ook op het vertrouwen van degene tot wie de verklaring is gericht (vertrouwensbeginsel).
Toepasselijkheid van titel 2 brengt mee dat een volmachtverlening nietig kan zijn op grond van art.
3:40 BW of vernietigbaar op grond van art. 3:44 BW. Dit komt zelden voor. Tegenwoordig neemt men
meestal aan dat de volmachtverlening een eenzijdig (gerichte) rechtshandeling is. Een verklaring van
de gevolmachtigde dat hij de volmacht aanvaardt is dus niet nodig. De volmacht krijgt pas betekenis
als de gevolmachtigde gaat handelen. Hij kan de volmacht ook opzeggen (art. 3:72 sub d).
96 De persoon van de gevolmachtigde (art. 3:63-65)
Art. 3:63 lid 1 BW zegt dat een handelingsonbekwame wel als gevolmachtigde kan optreden. De
onbekwaamheid ziet op het verrichten van rechtshandelingen voor zichzelf.
Art. 3:63 lid 2 BW ziet op de handelingsonbekwame volmachtgever. Als de onbekwame bij
uitzondering wel bevoegd is tot het verrichten van rechtshandelingen (art. 1:234 BW) kan hij deze
handelingen ook via een volmacht tot stand brengen. En: wanneer er een sanctie volgt is deze
dezelfde als in geval van handelen van de onbekwame zelf.
Art. 3:64 BW regelt het doorgeven van een volmacht aan een ander. Uitgangspunt is dat de
gevolmachtigde zelf moet handelen, omdat wordt gekozen voor zijn persoonlijke kwaliteiten
(Toelichting Meijers). Maar regelend recht! Kan ook voor onherroepelijke volmacht (art. 3:74 lid 3)
97 Vorm
Volmachtverlening is vormvrij. Wanneer de rechtshandeling waarvoor volmacht wordt gegeven aan
een vorm is gebonden, stelt de wetgever soms voor de volmacht ook een vormvereiste (art. 1:115
BW huwelijkse voorwaarden, art. 2:27 lid 2 oprichting vereniging, 3:260 lid 3 hypotheekverlening).
98 Omvang van de volmacht
Wanneer de volmacht wordt overschreden, ontstaat in beginsel geen gebondenheid voor de
principaal. Wel kan de wederpartij de tussenpersoon aanspreken tot schadevergoeding. De omvang
van de volmacht wordt bepaald door de volmachtgever, maar ook de wet, het gebruik, de
verkeersopvattingen en het opgewekte vertrouwen spelen een rol.
Algemene volmacht: art. 3:62 lid 1 BW; gedurende tijd dat iemand op reis is bijv.
Bijzondere volmacht: art. 3:62 lid 2 BW; kopen of overdragen bepaald huis.
Onderscheid moet worden gemaakt tussen een gevolmachtigde en een bode. Een bode is iemand die
de wilsverklaring van een achterman overbrengt aan een wederpartij: hij handelt niet namens de
achterman, maar als een soort communicatiemiddel/doorgeefluik. Zie art. 3:37 lid 4 BW. HR
