Week 1: endocrinologie
1. De diverse componenten van homeostatische regelsystemen bij
de mens beschrijven. R
Homeostase: in stand houden inwendig milieu. Temperatuur, RR, bloedglucose,
calcium, osmolariteit etc.
Verschillende regelmechanismen betrokken:
Neuraal: spontane spiercontracties om warm te blijven (bibberen).
Hormonaal: samenspel glucagon en insuline voor bloedsuiker.
2. De klieren van het endocriene systeem en de hormonen die
uitgescheiden worden benoemen en de werking van de klieren
beschrijven. R
Hypothala Targetorga Doel
mus an
Adenohypofyse
(Portaalsysteem)
GnRH FSH Testis > Testosteron
LH Ovaria > Oestrogeen + progesteron
GHRH GH Lever Productie IGF-1 -> botgroei
TRH TSH Schildklier T4 -> T3
Calcitonine
Bijschildklier Parathyreoïd hormoon
(calciumopname)
CRH ACTH Bijnieren Activeert de bijnier in aanmaken
corticosteroïden
> Cortisol
> Androgenen
> Aldosteron
Dopamine Prolactine Borsten Melkproductie in de borsten
↓
Neurohypofyse
(axonen)
Oxytocine Samentrekken spieren van
baarmoeder en melkklieren.
ADH Nieren Reguleert hoeveelheid urine en
concentratie ervan. Ook
vaatvernauwende werking.
Pijnappelklie Melatonine
r
Alvleesklier Insuline en glucagon
, 3. Beschrijven welke soorten hormonen er zijn (aminen, peptiden en
steroïden), hiervan een aantal voorbeelden noemen en de
productie, hun specifieke werking, vervoersmechanismen,
halfwaardetijd en binding beschrijven. R
Aminehormonen Peptidehormonen Steroïdehormonen
Hormo Catecholaminen (en FSH, LH Testosteron
nen dopamine) ADH Aldosteron
Thyroid hormonen. TSH Cortisol
ACTH Androgenen
Prolactine Oestrogeen
(Insuline, glucagon, Progesteron
somatostatine)
oxytocine
Produc Noradrenaline – PNMT - Bestaat uit Geproduceerd uit
tie > adrenaline polypeptiden = 3 cholesterol d.m.v
aminozuren. Gemaakt second messenger
Thyroid hormonen: uit groter molecuul: cAMP.
afgeleid van aminozuur preprohormonen >
tyrosine. prohormonen. Daarna
gekliefd als actief
hormoon en
overgebleven
peptideketen.
Werkin Catecholaminen: Receptoren OP Veranderen de
g 1. Enzymactiviteit celmembraan. synthesesnelheid
2. Cytoplasmatisch 1. Enzymactiviteit van proteïnes die
activiteit 2. Cytoplasmatisch door bepaalde genen
3. Second messengers activiteit3 gecodeerd worden.
zoals cAMP en CA2+ 3. Second
messengers zoals
Thyroid hormonen: cAMP en CA2+
- Veranderen de
synthesesnelheid
van proteïnes die
door bepaalde
genen gecodeerd
worden.
Transp Water Water Gebonden aan
ort Thyroid: gebonden aan transporteiwit.
TGB
½ tijd Catecholaminen: Minuten Uren/dagen
minuten
Thyroid: uren/dagen
Binding Plasma membraan Plasma membraam Intracellulair
Thyroid: intracellular
, 4. Het endocriene regelsysteem van de hypothalame-hypofysaire-
bijnieras beschrijven. R
Nieren
Bijniermerg: produceert catecholaminen (adrenaline en noradrenaline)
Bijnierschors:
Zona reticularis: androgeen (+ cortisol)
Zona fasciculata: cortisol (+ androgen)
Zona glomerulosa: ldosterone
Cortisol zorgt voor:
Vasoconstrictie
Onderdrukking immuunsysteem
Proteïne katabolisme
Secretie van cortisol wordt ook gestimuleerd door de aanwezigheid van ADH.
5. Uitleggen welke klachten en ziekten kunnen ontstaan bij
ontsporing van het regelsysteem van de hypothalame-
hypofysaire-bijnieras. T
Ziekte van Addison
Tekort aan cortisol en/of aldosteron t.g.v. chronische bijnierschorsinsufficiëntie.
> Spierzwakte en vermoeidheid > behoefte aan zout
> Gewichtsverlies en verminderde > Verlaagde bloedsuikers
eetlust
> Hyperpigmentatie (ook tandvlees) > Pijnlijke gewrichten en/of spieren
> Lage bloeddruk, duizelingen > stemmingswisselingen
Syndroom van Cushing
Te veel aan cortisol door tumor in de hypofyse. Kan zorgen voor: onregelmatig of
verlies menstruatie, erectie stoornissen, osteoporose
Primair: bijnier maakt te veel
Secundair: te veel ACTH (hypofyse)
Tertiair: Te veel CRH (hypothalamus)
Osteoporose Hypertensie
Spierzwakte Amenorroe
Dunne huid Psychische klachten
Snel blauwe plekken Polyurie door interactie cortisol en ADH
Hoge bloedglucose Oververmoeidheid
Toename vet in buik, nek en gezicht Toegenomen gevoeligheid voor infecties
Dunne extremiteiten
Adrenogenitaal syndroom
Meestal gaat het om de variant waar 21-hydroxylase niet goed werkt. Hierdoor
worden er te veel androgenen gemaakt en te weinig/geen cortisol. Door de lage
cortisolspiegel, komt er positieve feedback op de hypothalamus wat zorgt voor meer
CRH en ACTH wat de bijnieren blijft stimuleren. Door de afwezigheid van het enzym
1. De diverse componenten van homeostatische regelsystemen bij
de mens beschrijven. R
Homeostase: in stand houden inwendig milieu. Temperatuur, RR, bloedglucose,
calcium, osmolariteit etc.
Verschillende regelmechanismen betrokken:
Neuraal: spontane spiercontracties om warm te blijven (bibberen).
Hormonaal: samenspel glucagon en insuline voor bloedsuiker.
2. De klieren van het endocriene systeem en de hormonen die
uitgescheiden worden benoemen en de werking van de klieren
beschrijven. R
Hypothala Targetorga Doel
mus an
Adenohypofyse
(Portaalsysteem)
GnRH FSH Testis > Testosteron
LH Ovaria > Oestrogeen + progesteron
GHRH GH Lever Productie IGF-1 -> botgroei
TRH TSH Schildklier T4 -> T3
Calcitonine
Bijschildklier Parathyreoïd hormoon
(calciumopname)
CRH ACTH Bijnieren Activeert de bijnier in aanmaken
corticosteroïden
> Cortisol
> Androgenen
> Aldosteron
Dopamine Prolactine Borsten Melkproductie in de borsten
↓
Neurohypofyse
(axonen)
Oxytocine Samentrekken spieren van
baarmoeder en melkklieren.
ADH Nieren Reguleert hoeveelheid urine en
concentratie ervan. Ook
vaatvernauwende werking.
Pijnappelklie Melatonine
r
Alvleesklier Insuline en glucagon
, 3. Beschrijven welke soorten hormonen er zijn (aminen, peptiden en
steroïden), hiervan een aantal voorbeelden noemen en de
productie, hun specifieke werking, vervoersmechanismen,
halfwaardetijd en binding beschrijven. R
Aminehormonen Peptidehormonen Steroïdehormonen
Hormo Catecholaminen (en FSH, LH Testosteron
nen dopamine) ADH Aldosteron
Thyroid hormonen. TSH Cortisol
ACTH Androgenen
Prolactine Oestrogeen
(Insuline, glucagon, Progesteron
somatostatine)
oxytocine
Produc Noradrenaline – PNMT - Bestaat uit Geproduceerd uit
tie > adrenaline polypeptiden = 3 cholesterol d.m.v
aminozuren. Gemaakt second messenger
Thyroid hormonen: uit groter molecuul: cAMP.
afgeleid van aminozuur preprohormonen >
tyrosine. prohormonen. Daarna
gekliefd als actief
hormoon en
overgebleven
peptideketen.
Werkin Catecholaminen: Receptoren OP Veranderen de
g 1. Enzymactiviteit celmembraan. synthesesnelheid
2. Cytoplasmatisch 1. Enzymactiviteit van proteïnes die
activiteit 2. Cytoplasmatisch door bepaalde genen
3. Second messengers activiteit3 gecodeerd worden.
zoals cAMP en CA2+ 3. Second
messengers zoals
Thyroid hormonen: cAMP en CA2+
- Veranderen de
synthesesnelheid
van proteïnes die
door bepaalde
genen gecodeerd
worden.
Transp Water Water Gebonden aan
ort Thyroid: gebonden aan transporteiwit.
TGB
½ tijd Catecholaminen: Minuten Uren/dagen
minuten
Thyroid: uren/dagen
Binding Plasma membraan Plasma membraam Intracellulair
Thyroid: intracellular
, 4. Het endocriene regelsysteem van de hypothalame-hypofysaire-
bijnieras beschrijven. R
Nieren
Bijniermerg: produceert catecholaminen (adrenaline en noradrenaline)
Bijnierschors:
Zona reticularis: androgeen (+ cortisol)
Zona fasciculata: cortisol (+ androgen)
Zona glomerulosa: ldosterone
Cortisol zorgt voor:
Vasoconstrictie
Onderdrukking immuunsysteem
Proteïne katabolisme
Secretie van cortisol wordt ook gestimuleerd door de aanwezigheid van ADH.
5. Uitleggen welke klachten en ziekten kunnen ontstaan bij
ontsporing van het regelsysteem van de hypothalame-
hypofysaire-bijnieras. T
Ziekte van Addison
Tekort aan cortisol en/of aldosteron t.g.v. chronische bijnierschorsinsufficiëntie.
> Spierzwakte en vermoeidheid > behoefte aan zout
> Gewichtsverlies en verminderde > Verlaagde bloedsuikers
eetlust
> Hyperpigmentatie (ook tandvlees) > Pijnlijke gewrichten en/of spieren
> Lage bloeddruk, duizelingen > stemmingswisselingen
Syndroom van Cushing
Te veel aan cortisol door tumor in de hypofyse. Kan zorgen voor: onregelmatig of
verlies menstruatie, erectie stoornissen, osteoporose
Primair: bijnier maakt te veel
Secundair: te veel ACTH (hypofyse)
Tertiair: Te veel CRH (hypothalamus)
Osteoporose Hypertensie
Spierzwakte Amenorroe
Dunne huid Psychische klachten
Snel blauwe plekken Polyurie door interactie cortisol en ADH
Hoge bloedglucose Oververmoeidheid
Toename vet in buik, nek en gezicht Toegenomen gevoeligheid voor infecties
Dunne extremiteiten
Adrenogenitaal syndroom
Meestal gaat het om de variant waar 21-hydroxylase niet goed werkt. Hierdoor
worden er te veel androgenen gemaakt en te weinig/geen cortisol. Door de lage
cortisolspiegel, komt er positieve feedback op de hypothalamus wat zorgt voor meer
CRH en ACTH wat de bijnieren blijft stimuleren. Door de afwezigheid van het enzym
