K | Tentamen [2 november 2023 | 9.30 -
12.30u]
Inhoudsopgave
Inleiding in het gezondheidsrecht (TG)........................................................................................................... 4
Indelingen van het recht.......................................................................................................................................5
Inleiding in het gezondheidsrecht (C)............................................................................................................. 6
De grondwet.........................................................................................................................................................7
Grondrechten.......................................................................................................................................................8
Trias politica.........................................................................................................................................................8
Decentralisatie sociale domein............................................................................................................................9
Solidariteit, collectieve financiering en schaarste in de zorg (TG + C).............................................................10
Financiering & ontwikkeling van de zorguitgaven.............................................................................................10
Stijgende zorguitgaven: oorzaken & gevolgen..................................................................................................11
Uitgavenbeheersing & kiezen in de zorg............................................................................................................12
Marktfalen en overheidsingrijpen vanwege tekortkomingen bij de vraag naar gezondheid en zorg...............13
Marktwerking en prijsmechanisme....................................................................................................................14
Tekortkomingen vraag naar gezondheid en zorg..............................................................................................15
Elasticiteiten.......................................................................................................................................................16
Marktfalen en overheidsingrijpen vanwege dominante marktposities, ‘adverse selection’ en ‘moral hazard’ 17
Imperfecte marktwerking in de zorg..................................................................................................................18
Voor- en nadelen van zorgverzekeringen...........................................................................................................19
Overheidsingrijpen op zorgmarkten & overheidsfalen......................................................................................19
Beleid & bestuur in de zorg: een verkenning.................................................................................................21
Gezondheid als publiek probleem. Een bestuur wetenschappelijke verkenning...............................................21
Hoe kijkt een bestuurswetenschapper naar de gezondheidszorg......................................................................22
Bestuurswetenschappelijke en juridische verklaringen voor gezondheidszorgbeleid: close reading...............24
Verdragen...........................................................................................................................................................24
Gezondheid als publiek probleem................................................................................................................ 25
Wetgeving in de gezondheidszorg................................................................................................................ 25
De vier wetten in zorg en welzijn, kort uitgelegd..............................................................................................25
Grip op zorgwetgeving van de VvAA..................................................................................................................25
Totstandkoming van wetten..............................................................................................................................26
1
,Privaatrecht in de gezondheidszorg.............................................................................................................. 27
Burgerlijk recht in het BW..................................................................................................................................27
Overeenkomst aspecten.....................................................................................................................................29
Overeenkomsten handelingsonbekwaam en verkeersopvattingen...................................................................30
Overeenkomsten in de zorg................................................................................................................................31
Civiele menselijke aansprakelijkheid..................................................................................................................33
Civiele medische aansprakelijkheid....................................................................................................................33
Schadeplichtigheid.............................................................................................................................................34
Schuld- en risicoaansprakelijkheid.....................................................................................................................35
Zorgbeleid en beleidsprocessen................................................................................................................... 37
Verdiepend college.............................................................................................................................................38
Bestuurskundige kaart van de gezondheidszorg in Nederland.......................................................................39
De structuur en financiering van de curatieve zorg & de langdurige zorg.......................................................41
Gereguleerde marktwerking & concurrentiemodaliteiten.................................................................................41
Zorgverzekeringswet..........................................................................................................................................42
Belangrijke uitdagingen.....................................................................................................................................43
Hoofdlijnen en internationaal perspectief.........................................................................................................44
Gevolgen van vergrijzing voor de langdurige zorg............................................................................................45
Houdbaarheid en hervorming langdurige zorg..................................................................................................45
Kenmerken en knelpunten nieuw stelsel langdurige zorg.................................................................................46
Beleidsvorming en -uitvoering: who/what sets the agenda?.........................................................................48
Street level bureaucracy.............................................................................................................................. 52
Commissie Dekker (1987)............................................................................................................................. 53
Bestuursrecht in de gezondheidszorg........................................................................................................... 53
De Wlz en het CAK..............................................................................................................................................53
De Wmo en het Cak............................................................................................................................................53
Introductie in het bestuursrecht.........................................................................................................................54
Bestuursorgaan, belanghebbende en legaliteitsbeginsel..................................................................................55
Besluiten.............................................................................................................................................................57
Normen en beginselen in het bestuursrecht......................................................................................................60
Institutionele verandering van en in de zorg................................................................................................. 61
Historische ontwikkeling van het Nederlandse zorgstelsel: curatieve zorg 1900-heden.................................63
Fase 1: toegankelijkheid.....................................................................................................................................63
Fase 2: kostenbeheersing...................................................................................................................................64
Fase 3: doelmatigheid........................................................................................................................................64
2
,De functie van rechtspraak in het Nederlandse zorgstelsel...........................................................................65
Procesrecht.........................................................................................................................................................66
Het burgerlijk procesrecht..................................................................................................................................66
Het strafprocesrecht...........................................................................................................................................67
Het bestuursprocesrecht....................................................................................................................................67
Inperking van de vrije artsenkeuze: asociaal of een goede keuze?................................................................67
Invloed van het procesrecht op het Nederlandse zorgstelsel.........................................................................68
Gezondheidsrecht op Europees en Internationaal niveau.............................................................................68
3
, Inleiding in het gezondheidsrecht (TG)
Je bent in staat Gezondheidsrecht te situeren binnen het geheel van juridische
deeldisciplines.
Je kunt de in Nederland geldende rechtsbronnen beschrijven.
Je kunt uitleggen wat een rechtsbron is en welke rechtsbronnen er zijn.
Recht is verwezen met onze samenleving gaat over rechtvaardigheid (= komt uit de ethiek,
duidt op het juist en eerlijk handelen naar de situatie, morele waarden)
Moraal: het gehele van handelingen en vertragingen die in de maatschappelijke context als
correct en wenselijk wordt gezien (= normen en waarden)
Recht bestaat ook uit regels, die proberen de chaos, strijd en vernietiging te voorkomen.
Rechtsbeginselen: geven zin en betekenis aan rechtsregels.
o Gelijkheidsbeginsel en vertrouwensbeginsel (voorbeelden)
Recht is het object van rechtsgeleerdheid en bestaat uit:
o Rechtsregels
o Rechtsbeginselen
Functies en nut van wet
o Maatschappij te ordenen en regels op te stellen
o Correctie/handhaving (welke straf staat op fout gedrag)
Recht biedt dan veiligheid
o Uitdrukking morele en culturele waarden
Geschilbeslechting (= op welke wijze een geschil tussen partijen kunnen worden
beslecht)
Regelend
o Maatschappelijke ontwikkelingen
Veiligheid
Zekerheid/voorspelbaarheid
Schept ruimte voor vooruitgang
Bescherming van kwetsbare
Eigenschappen recht
o Rechtsfiguren
Rechten, vooral redeneren, consistentie
Weinig met statistiek en kwantiteit
Om bestraft te moeten worden moet zonder twijfel worden vastgesteld dat iemand
een strafbare gedraging heeft begaan
o Interpretatie, taalgerichtheid
Fundament van rechtsbeginselen vs bottom-up
4
12.30u]
Inhoudsopgave
Inleiding in het gezondheidsrecht (TG)........................................................................................................... 4
Indelingen van het recht.......................................................................................................................................5
Inleiding in het gezondheidsrecht (C)............................................................................................................. 6
De grondwet.........................................................................................................................................................7
Grondrechten.......................................................................................................................................................8
Trias politica.........................................................................................................................................................8
Decentralisatie sociale domein............................................................................................................................9
Solidariteit, collectieve financiering en schaarste in de zorg (TG + C).............................................................10
Financiering & ontwikkeling van de zorguitgaven.............................................................................................10
Stijgende zorguitgaven: oorzaken & gevolgen..................................................................................................11
Uitgavenbeheersing & kiezen in de zorg............................................................................................................12
Marktfalen en overheidsingrijpen vanwege tekortkomingen bij de vraag naar gezondheid en zorg...............13
Marktwerking en prijsmechanisme....................................................................................................................14
Tekortkomingen vraag naar gezondheid en zorg..............................................................................................15
Elasticiteiten.......................................................................................................................................................16
Marktfalen en overheidsingrijpen vanwege dominante marktposities, ‘adverse selection’ en ‘moral hazard’ 17
Imperfecte marktwerking in de zorg..................................................................................................................18
Voor- en nadelen van zorgverzekeringen...........................................................................................................19
Overheidsingrijpen op zorgmarkten & overheidsfalen......................................................................................19
Beleid & bestuur in de zorg: een verkenning.................................................................................................21
Gezondheid als publiek probleem. Een bestuur wetenschappelijke verkenning...............................................21
Hoe kijkt een bestuurswetenschapper naar de gezondheidszorg......................................................................22
Bestuurswetenschappelijke en juridische verklaringen voor gezondheidszorgbeleid: close reading...............24
Verdragen...........................................................................................................................................................24
Gezondheid als publiek probleem................................................................................................................ 25
Wetgeving in de gezondheidszorg................................................................................................................ 25
De vier wetten in zorg en welzijn, kort uitgelegd..............................................................................................25
Grip op zorgwetgeving van de VvAA..................................................................................................................25
Totstandkoming van wetten..............................................................................................................................26
1
,Privaatrecht in de gezondheidszorg.............................................................................................................. 27
Burgerlijk recht in het BW..................................................................................................................................27
Overeenkomst aspecten.....................................................................................................................................29
Overeenkomsten handelingsonbekwaam en verkeersopvattingen...................................................................30
Overeenkomsten in de zorg................................................................................................................................31
Civiele menselijke aansprakelijkheid..................................................................................................................33
Civiele medische aansprakelijkheid....................................................................................................................33
Schadeplichtigheid.............................................................................................................................................34
Schuld- en risicoaansprakelijkheid.....................................................................................................................35
Zorgbeleid en beleidsprocessen................................................................................................................... 37
Verdiepend college.............................................................................................................................................38
Bestuurskundige kaart van de gezondheidszorg in Nederland.......................................................................39
De structuur en financiering van de curatieve zorg & de langdurige zorg.......................................................41
Gereguleerde marktwerking & concurrentiemodaliteiten.................................................................................41
Zorgverzekeringswet..........................................................................................................................................42
Belangrijke uitdagingen.....................................................................................................................................43
Hoofdlijnen en internationaal perspectief.........................................................................................................44
Gevolgen van vergrijzing voor de langdurige zorg............................................................................................45
Houdbaarheid en hervorming langdurige zorg..................................................................................................45
Kenmerken en knelpunten nieuw stelsel langdurige zorg.................................................................................46
Beleidsvorming en -uitvoering: who/what sets the agenda?.........................................................................48
Street level bureaucracy.............................................................................................................................. 52
Commissie Dekker (1987)............................................................................................................................. 53
Bestuursrecht in de gezondheidszorg........................................................................................................... 53
De Wlz en het CAK..............................................................................................................................................53
De Wmo en het Cak............................................................................................................................................53
Introductie in het bestuursrecht.........................................................................................................................54
Bestuursorgaan, belanghebbende en legaliteitsbeginsel..................................................................................55
Besluiten.............................................................................................................................................................57
Normen en beginselen in het bestuursrecht......................................................................................................60
Institutionele verandering van en in de zorg................................................................................................. 61
Historische ontwikkeling van het Nederlandse zorgstelsel: curatieve zorg 1900-heden.................................63
Fase 1: toegankelijkheid.....................................................................................................................................63
Fase 2: kostenbeheersing...................................................................................................................................64
Fase 3: doelmatigheid........................................................................................................................................64
2
,De functie van rechtspraak in het Nederlandse zorgstelsel...........................................................................65
Procesrecht.........................................................................................................................................................66
Het burgerlijk procesrecht..................................................................................................................................66
Het strafprocesrecht...........................................................................................................................................67
Het bestuursprocesrecht....................................................................................................................................67
Inperking van de vrije artsenkeuze: asociaal of een goede keuze?................................................................67
Invloed van het procesrecht op het Nederlandse zorgstelsel.........................................................................68
Gezondheidsrecht op Europees en Internationaal niveau.............................................................................68
3
, Inleiding in het gezondheidsrecht (TG)
Je bent in staat Gezondheidsrecht te situeren binnen het geheel van juridische
deeldisciplines.
Je kunt de in Nederland geldende rechtsbronnen beschrijven.
Je kunt uitleggen wat een rechtsbron is en welke rechtsbronnen er zijn.
Recht is verwezen met onze samenleving gaat over rechtvaardigheid (= komt uit de ethiek,
duidt op het juist en eerlijk handelen naar de situatie, morele waarden)
Moraal: het gehele van handelingen en vertragingen die in de maatschappelijke context als
correct en wenselijk wordt gezien (= normen en waarden)
Recht bestaat ook uit regels, die proberen de chaos, strijd en vernietiging te voorkomen.
Rechtsbeginselen: geven zin en betekenis aan rechtsregels.
o Gelijkheidsbeginsel en vertrouwensbeginsel (voorbeelden)
Recht is het object van rechtsgeleerdheid en bestaat uit:
o Rechtsregels
o Rechtsbeginselen
Functies en nut van wet
o Maatschappij te ordenen en regels op te stellen
o Correctie/handhaving (welke straf staat op fout gedrag)
Recht biedt dan veiligheid
o Uitdrukking morele en culturele waarden
Geschilbeslechting (= op welke wijze een geschil tussen partijen kunnen worden
beslecht)
Regelend
o Maatschappelijke ontwikkelingen
Veiligheid
Zekerheid/voorspelbaarheid
Schept ruimte voor vooruitgang
Bescherming van kwetsbare
Eigenschappen recht
o Rechtsfiguren
Rechten, vooral redeneren, consistentie
Weinig met statistiek en kwantiteit
Om bestraft te moeten worden moet zonder twijfel worden vastgesteld dat iemand
een strafbare gedraging heeft begaan
o Interpretatie, taalgerichtheid
Fundament van rechtsbeginselen vs bottom-up
4
