,Inhoudsopgave
College 1 ................................................................................................................................................................ 4
College 2: Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming, Huiselijk geweld, de Meldcode en effectiviteit
van jeugdbeschermingsmaatregel ..................................................................................................................... 7
Hoe bescherm je kinderen als het thuis niet veilig is? (Steketee & Doelman, 2022) ............................ 12
College 3: Intensieve vormen van ambulante zorg ........................................................................................ 13
Video: De Zaak van Sharleyne (Zembla, 2016) .......................................................................................... 17
Leren van Calamiteiten 2. Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen (Samenwerkend toezicht
jeugd, 2016) .................................................................................................................................................... 18
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. (Knot-Dickscheit en Knorth) ........................... 19
Hoofdstuk 2: Zorgwekkende gezinnen; veranderingen in visie en zorg ............................................. 19
Hoofdstuk 3: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen: kenmerken en verschillende
typen. ........................................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Psychiatrische problematiek bij volwassenen en kinderen in gezinnen met
meervoudige problemen ........................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 5: Gezinnen met ouders met een verslaving – kwetsbare kinderen in
multiprobleemsituaties .............................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 6: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke
beperkingen ................................................................................................................................................ 21
College 4: Beoordeling van opvoedingssituaties & werkzame factoren en elementen van hulp ............ 23
Video: Hoezo armoede? De rekening van Catelijne .................................................................................. 27
Toward tailored care for families with multiple problems: A quasi-experimental study on effective
elements of care (Visscher et al., 2021) ...................................................................................................... 28
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen .............................................................................. 29
Hoofdstuk 12: Families First: een geschiedenis van praktijk en onderzoek ....................................... 29
Hoofdstuk 13: Intensieve Ambulante Gezinsbehandeling bij gezinnen met meervoudige en
complexe problemen ................................................................................................................................. 29
Hoofdstuk 14: Gezin Centraal: reflectie op een gezin gecentreerde hulpverleningsmethodiek ..... 31
Hoofdstuk 15: ’10’ voor Toekomst bij gezinnen met meervoudige en complexe problemen .......... 32
Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Hoofdstuk 4: ‘Goed genoeg’
opvoederschap ............................................................................................................................................... 32
College 5: Kunnen we gezinnen met meervoudige en complexe problemen helpen? ............................ 34
Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Hoofdstuk 6: In te zetten hulp .......... 37
College 6: Gezinsgerichte residentiële jeugdzorg voor gezinnen met meervoudige en complexe
problematiek ........................................................................................................................................................ 39
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen .............................................................................. 43
Hoofdstuk 21: Het Expertisecentrum voor Behandeling en Beoordeling van Ouderschap en
Psychiatrie: het belang van een tijdige beslissing over de beste plek voor het kind ........................ 43
Hoofdstuk 22: Kind IN Gezond Systeem (KINGS): een trauma-georiënteerde behandeling voor
gezinnen met meervoudige en complexe problemen .......................................................................... 45
College 7: Uithuisplaatsing en Pleegzorg ........................................................................................................ 45
2
, ‘Betrek mij gewoon!’ Op zoek naar verbeterkansen voor jeugdhulp in het casusonderzoek
(Ketenbreed Leren) ........................................................................................................................................ 52
Changing considerations of matching foster careers and children: A scoping review of the research
and evidence (Haysom et al., 2020) ............................................................................................................ 52
Foster care placement instability: A meta-analytic review (Konijn et al., 2019) ..................................... 53
College 8 Gastspreker ....................................................................................................................................... 53
Participation of youth in decision-making procedures during residential care: A narrative review (ten
Brummelaar, 2017) ......................................................................................................................................... 54
College 9: Inleiding in de residentiële jeugdhulp ........................................................................................... 55
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 29: Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp
.......................................................................................................................................................................... 61
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 31: JeugdzorgPlus ............................................... 62
College 10: Wat werkt in de residentiële jeugdhulp?..................................................................................... 62
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 21: Het meten en monitoren van leefklimaat in
de residentiële jeugdzorg. ............................................................................................................................. 68
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 30. Effecten van de residentiële jeugdhulp ...... 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 33: Repressie in residentiële
jeugdzorginstellingen. .................................................................................................................................... 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 35: De therapeutische relatie. ............................ 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 36: Behandelmotivatie ........................................ 70
2Doc: Alicia ..................................................................................................................................................... 70
College 11: Inleiding in kleinschalige woonvoorzieningen ............................................................................ 71
Factsheet: In een ideale kleinschalige woonvoorziening (Holwerda & Visscher) .................................. 75
Kleinschalige groepen binnen de jeugdhulp: een eerste verkenning (Nijhof et al., 2020) ................... 75
College 12: Wat werkt in kleinschalige woonvoorzieningen ......................................................................... 76
Zo thuis en gewoon mogelijk wonen: een onderzoek naar werkzame elementen van kleinschalige
woonvoorzieningen voor jongeren (Holwerda et al., 2022) ...................................................................... 81
College 13: Zo thuis mogelijk wonen ............................................................................................................... 81
2doc: Jason ..................................................................................................................................................... 85
College 14: Alleenstaande minderjarige vluchtelingen – Migratie, opvang en transitie ............................ 85
Transitions, capabilities and wellbeing: how Afghan unaccompanied young people experience
becoming ‘adult’ in the UK and beyond (Chase, 2020) ............................................................................ 92
Hoofdstuk 6: ‘Stiekem voel ik mij thuis’ De integratieparadox bij alleenstaande minderjarige
asielzoekers (Gheaminia, 2022) ................................................................................................................... 92
2Doc: Shadow Game ..................................................................................................................................... 93
3
, College 1
Ambulante zorg
• Doelgroepen en verschijningsvormen (heel breed)
• Preventie en interventies
• Aannames en modellen
• Gebruik
Ambulante zorg – diverse verschijningsvormen en doelgroepen
• Voorlichting, advisering, training en therapie (brede schaal aan intensiviteit)
• Individueel of groepsgewijs
• Vrijwillig of gedwongen (vrijwillig of vanuit de overheid verplicht, terwijl de ouders hier
misschien wel tegen zijn)
• In de thuissituatie of in gespecialiseerde settingen
• Van licht tot intensief
• Ondersteuning van kind en/of opvoeder en/of gezin ter preventie van of interventie bij lichte tot
ernstige gedrags- en opvoedingsproblemen
• Ondersteuning van ouders gericht op:
- Versterken pedagogische competenties / opvoedvaardigheden zodat draagkracht
toeneemt (competenties hebben maar ook die competenties voelen)
- Problemen bij het opvoeden en opgroeien tijdig signaleren en praktische hulp of
morele en sociale steun aanbieden
- Het sociale netwerk rondom kind en gezin versterken en een positief ondersteunend
opvoedklimaat bevorderen.
Preventie
Één van de uitgangspunten van de nieuwe jeugdwet is:
“Preventie en uitgaan van eigen verantwoordelijk en eigen mogelijkheden van jeugdigen en hun
ouders, met inzet van hun sociale netwerk” (Je hebt geen toegang tot deze pagina | Movisie)
• Wel kritisch naar kijken, soms is netwerk een deel van het probleem of zijn er zoveel
problemen waardoor het gezin wordt overvraagd.
Representatief onderzoek onder wethouders en gemeentelijke directeuren (N=107) (Enquête van
RadarAdvies en Seinpost):
“Zestig procent wil besparen via meer preventieve jeugdzorg zodat minder kinderen afhankelijk zijn
van dure, specialistische zorg.”
Begripsbepaling
“Preventie richt zich op het voorkomen van het ontstaan van problemen, het in goede banen leiden
van beginnende problematiek en het voorkomen dat problemen weer terugkeren. In het laatste
geval wordt een preventieve interventie ingezet om te voorkomen dat een jongere weer terugvalt in zijn
of haar problematiek en weer aanspraak moet maken op een jeugdhulptraject.” (NJI, 2021, p.4)
4
College 1 ................................................................................................................................................................ 4
College 2: Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming, Huiselijk geweld, de Meldcode en effectiviteit
van jeugdbeschermingsmaatregel ..................................................................................................................... 7
Hoe bescherm je kinderen als het thuis niet veilig is? (Steketee & Doelman, 2022) ............................ 12
College 3: Intensieve vormen van ambulante zorg ........................................................................................ 13
Video: De Zaak van Sharleyne (Zembla, 2016) .......................................................................................... 17
Leren van Calamiteiten 2. Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen (Samenwerkend toezicht
jeugd, 2016) .................................................................................................................................................... 18
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. (Knot-Dickscheit en Knorth) ........................... 19
Hoofdstuk 2: Zorgwekkende gezinnen; veranderingen in visie en zorg ............................................. 19
Hoofdstuk 3: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen: kenmerken en verschillende
typen. ........................................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Psychiatrische problematiek bij volwassenen en kinderen in gezinnen met
meervoudige problemen ........................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 5: Gezinnen met ouders met een verslaving – kwetsbare kinderen in
multiprobleemsituaties .............................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 6: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke
beperkingen ................................................................................................................................................ 21
College 4: Beoordeling van opvoedingssituaties & werkzame factoren en elementen van hulp ............ 23
Video: Hoezo armoede? De rekening van Catelijne .................................................................................. 27
Toward tailored care for families with multiple problems: A quasi-experimental study on effective
elements of care (Visscher et al., 2021) ...................................................................................................... 28
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen .............................................................................. 29
Hoofdstuk 12: Families First: een geschiedenis van praktijk en onderzoek ....................................... 29
Hoofdstuk 13: Intensieve Ambulante Gezinsbehandeling bij gezinnen met meervoudige en
complexe problemen ................................................................................................................................. 29
Hoofdstuk 14: Gezin Centraal: reflectie op een gezin gecentreerde hulpverleningsmethodiek ..... 31
Hoofdstuk 15: ’10’ voor Toekomst bij gezinnen met meervoudige en complexe problemen .......... 32
Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Hoofdstuk 4: ‘Goed genoeg’
opvoederschap ............................................................................................................................................... 32
College 5: Kunnen we gezinnen met meervoudige en complexe problemen helpen? ............................ 34
Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Hoofdstuk 6: In te zetten hulp .......... 37
College 6: Gezinsgerichte residentiële jeugdzorg voor gezinnen met meervoudige en complexe
problematiek ........................................................................................................................................................ 39
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen .............................................................................. 43
Hoofdstuk 21: Het Expertisecentrum voor Behandeling en Beoordeling van Ouderschap en
Psychiatrie: het belang van een tijdige beslissing over de beste plek voor het kind ........................ 43
Hoofdstuk 22: Kind IN Gezond Systeem (KINGS): een trauma-georiënteerde behandeling voor
gezinnen met meervoudige en complexe problemen .......................................................................... 45
College 7: Uithuisplaatsing en Pleegzorg ........................................................................................................ 45
2
, ‘Betrek mij gewoon!’ Op zoek naar verbeterkansen voor jeugdhulp in het casusonderzoek
(Ketenbreed Leren) ........................................................................................................................................ 52
Changing considerations of matching foster careers and children: A scoping review of the research
and evidence (Haysom et al., 2020) ............................................................................................................ 52
Foster care placement instability: A meta-analytic review (Konijn et al., 2019) ..................................... 53
College 8 Gastspreker ....................................................................................................................................... 53
Participation of youth in decision-making procedures during residential care: A narrative review (ten
Brummelaar, 2017) ......................................................................................................................................... 54
College 9: Inleiding in de residentiële jeugdhulp ........................................................................................... 55
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 29: Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp
.......................................................................................................................................................................... 61
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 31: JeugdzorgPlus ............................................... 62
College 10: Wat werkt in de residentiële jeugdhulp?..................................................................................... 62
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 21: Het meten en monitoren van leefklimaat in
de residentiële jeugdzorg. ............................................................................................................................. 68
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 30. Effecten van de residentiële jeugdhulp ...... 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 33: Repressie in residentiële
jeugdzorginstellingen. .................................................................................................................................... 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 35: De therapeutische relatie. ............................ 69
Handboek forensische orthopedagogiek. Hoofdstuk 36: Behandelmotivatie ........................................ 70
2Doc: Alicia ..................................................................................................................................................... 70
College 11: Inleiding in kleinschalige woonvoorzieningen ............................................................................ 71
Factsheet: In een ideale kleinschalige woonvoorziening (Holwerda & Visscher) .................................. 75
Kleinschalige groepen binnen de jeugdhulp: een eerste verkenning (Nijhof et al., 2020) ................... 75
College 12: Wat werkt in kleinschalige woonvoorzieningen ......................................................................... 76
Zo thuis en gewoon mogelijk wonen: een onderzoek naar werkzame elementen van kleinschalige
woonvoorzieningen voor jongeren (Holwerda et al., 2022) ...................................................................... 81
College 13: Zo thuis mogelijk wonen ............................................................................................................... 81
2doc: Jason ..................................................................................................................................................... 85
College 14: Alleenstaande minderjarige vluchtelingen – Migratie, opvang en transitie ............................ 85
Transitions, capabilities and wellbeing: how Afghan unaccompanied young people experience
becoming ‘adult’ in the UK and beyond (Chase, 2020) ............................................................................ 92
Hoofdstuk 6: ‘Stiekem voel ik mij thuis’ De integratieparadox bij alleenstaande minderjarige
asielzoekers (Gheaminia, 2022) ................................................................................................................... 92
2Doc: Shadow Game ..................................................................................................................................... 93
3
, College 1
Ambulante zorg
• Doelgroepen en verschijningsvormen (heel breed)
• Preventie en interventies
• Aannames en modellen
• Gebruik
Ambulante zorg – diverse verschijningsvormen en doelgroepen
• Voorlichting, advisering, training en therapie (brede schaal aan intensiviteit)
• Individueel of groepsgewijs
• Vrijwillig of gedwongen (vrijwillig of vanuit de overheid verplicht, terwijl de ouders hier
misschien wel tegen zijn)
• In de thuissituatie of in gespecialiseerde settingen
• Van licht tot intensief
• Ondersteuning van kind en/of opvoeder en/of gezin ter preventie van of interventie bij lichte tot
ernstige gedrags- en opvoedingsproblemen
• Ondersteuning van ouders gericht op:
- Versterken pedagogische competenties / opvoedvaardigheden zodat draagkracht
toeneemt (competenties hebben maar ook die competenties voelen)
- Problemen bij het opvoeden en opgroeien tijdig signaleren en praktische hulp of
morele en sociale steun aanbieden
- Het sociale netwerk rondom kind en gezin versterken en een positief ondersteunend
opvoedklimaat bevorderen.
Preventie
Één van de uitgangspunten van de nieuwe jeugdwet is:
“Preventie en uitgaan van eigen verantwoordelijk en eigen mogelijkheden van jeugdigen en hun
ouders, met inzet van hun sociale netwerk” (Je hebt geen toegang tot deze pagina | Movisie)
• Wel kritisch naar kijken, soms is netwerk een deel van het probleem of zijn er zoveel
problemen waardoor het gezin wordt overvraagd.
Representatief onderzoek onder wethouders en gemeentelijke directeuren (N=107) (Enquête van
RadarAdvies en Seinpost):
“Zestig procent wil besparen via meer preventieve jeugdzorg zodat minder kinderen afhankelijk zijn
van dure, specialistische zorg.”
Begripsbepaling
“Preventie richt zich op het voorkomen van het ontstaan van problemen, het in goede banen leiden
van beginnende problematiek en het voorkomen dat problemen weer terugkeren. In het laatste
geval wordt een preventieve interventie ingezet om te voorkomen dat een jongere weer terugvalt in zijn
of haar problematiek en weer aanspraak moet maken op een jeugdhulptraject.” (NJI, 2021, p.4)
4
