Toegepaste psychologie: Samenvatting Gezond leven!

Samenvatting gezond leven!
Toegepaste Psychologie, periode 1
Toetsdoelen uitgewerkt per fase

Algemeen:
 Student herkent in een artikel over een bestaande en uitgevoerde voorlichting, de
verschillende fasen van het Model voor Planmatige Gezondheidsvoorlichting en
Gedragsverandering.
 Student beschrijft deze fasen zoals ze worden weergegeven in het betreffende artikel.
 Student maakt matrix met determinanten, gedragsdoelen en veranderingsdoelen aan de
hand van de tekst van het betreffende artikel.


 De student herkent de fasen in het Model voor Planmatige Gezondheidsvoorlichting en
Gedragsverandering. D.m.v. een casus.

Het Model voor Planmatige Gezondheidsvoorlichting en Gedragsverandering




 De student maakt onderscheid tussen de begrippen primaire, secundaire en tertiaire
preventie.
3 vormen van preventie:
 Primair  Voorkomen van gezondheidsproblemen of aandoeningen.
 Secundair  Mensen in voorstadium of vroeg stadium van ziekte identificeren om erger te
voorkomen.
 Tertiair  Beheersen van handicap of ziekte om verdere invalidering te voorkomen. Mensen zijn al
ziek. Mensen ermee leren omgaan.




1

,  De student kan kwantitatieve maten van de staat van de volksgezondheid herkennen en
toepassen.
 De student kan onderscheid maken tussen het optreden van aandoeningen bij mensen van
verschillende leeftijden, komend uit verschillende groepen en gebieden.
Fase 1: Wat is het probleem? Hoe erg is het?
Kwantitatieve maten:
- Gezondheidstoestand algemene bevolking
Levensverwachting  gemiddeld aantal jaren dat mensen leven (op een bepaalde plek), gebaseerd op
sterftecijfers.
Gezonde levensverwachting  gemiddeld aantal jaren leven in goede gezondheid, gemeten met
enquêtes die bepaalde indicatoren meten.
QALY en QALE  QALY: kwaliteit van leven kan minder zijn door een bepaalde ziekte. Dan telt een
jaar minder mee. Bijvoorbeeld: ik heb een chronisch vermoeidheidssyndroom, dan telt een jaar van
mij minder mee dan een jaar toen ik nog niet ziek was: mijn jaar telt bijvoorbeeld maar voor 80%.
QALE: mijn voor kwaliteit gewogen levensverwachting is dus lager: als je mijn QALE’s allemaal bij
elkaar optelt krijg je bijvoorbeeld 75 in plaats van 83 (levensverwachting voor vrouwen). Mijn
levensverwachting is wel 83, maar mijn QALE is 75.
- Het optreden van aandoeningen
Prevalentie  hoeveel mensen lijden er aan een specifieke ziekte?
Incidentie  hoeveel nieuwe gevallen komen er (jaarlijks) bij?
Sterftecijfer  hoeveel mensen overlijden er aan deze ziekte?
Hiermee kan goed beargumenteerd worden waarom iets een groot probleem is.
- De impact van aandoeningen
Verloren levensjaren  jaren die mensen extra hadden kunnen leven als ze niet zouden lijden aan
een bepaald gezondheidsprobleem. Hoeveel jaren iemand langer had kunnen leven zonder de ziekte
of handicap.
Ziektejaren  hoeveel jaren zijn mensen al ziek?
DALY’s  verloren levensjaren + levensjaren met de ziekte. De omvattende maat voor de ‘ziektelast’.
Wordt veel gebruikt om aandoeningen met elkaar te vergelijken.
(berekeningen hoef je niet te kennen)

Fase 2: Hoe komt het en welk gedrag is daaraan te koppelen? Onderzoek deze gedragen, zoek naar
de oorzaak (in termen van gedrag).

 Student herkent de verschillende verstorende variabelen bij de interpretatie van
epidemiologisch onderzoek.
Confounder  factor die invloed heeft op zowel het resultaat als de oorzakelijke gedrag.
Mediator  factor die de werkelijke oorzaak verklaart. Dus bijvoorbeeld niet dat kleine kinderen te veel eten
maar dat de ouders ze teveel eten geven, en daardoor krijgen ze overgewicht.
Moderator  Het loopt niet direct via dat maar het werkt wel stimulerend of remmend op het probleem. Dus
het heeft wel invloed.




2