HC 17: Somatoforme en dissociatieve stoornissen

Biopsychosociale Perspectieven op Psychopathologie


Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen;
Dissociatieve stoornissen
Traumagerelateerde stoornissen
 Traumatische ervaring als oorzaak of medeoorzaak
 Na trauma ontstaat soms 1, soms meerdere traumagerelateerde stoornissen
 Soms meteen, soms pas jaren later stoornis
 Niet iedereen krijgt na zelfde trauma zelfde stoornis
 Sommige stoornissen ontstaan na 1 trauma, sommige pas na herhaaldelijke
traumatisering
 Aard stoornis hangt af van type, duur, ernst trauma, wanneer in je leven plaatsvindt
 Angststoornissen
o Paniekstoornis
o Gegeneraliseerde angststoornis
 Trauma-en stressor gerelateerde stoornissen
o ASS
o PTSS
o Aanpassingsstoornissen
 Dissociatieve stoornissen
 Persoonlijkheidsstoornissen (o.a. Borderline Persoonlijkheidsstoornis)
 Psychotische stoornis
 Stemmingsstoornissen
o Depressieve stoornis
 Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen
o Somatisch-symptoomstoornis, nagebootste stoornis conversiestoornis
 Diverse verslaving stoornissen
 Eetstoornissen

Gevolgen vroegkinderlijke chronische traumatisering (symptomen/gedrag)
 (Chronische) depressie  Alcohol en druggebruik
 Angst  Negatief zelfbeeld
 Posttraumatische stress  Leerproblemen
 Woede  Eetproblemen
 Zelfbeschadiging  Revictimisering
 Seksuele problemen  Antisociaal gedrag
 Interpersoonlijke problemen  HIV risicovol gedrag
 Suïcidaal gedrag  Somatisatie
 Vermijdend gedrag  Chronische pijnklachten

Stoornis gehechtheidsrelatie (hechtingsstoornis)
 Diepgewortelde angst om zich emotioneel te binden/hechten en anderen te
vertrouwen
 Oorzaak kan geestelijke of emotionele verwaarlozing of mishandeling zijn
 Geeft persoonlijkheidsstoornis

Somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen

, Biopsychosociale Perspectieven op Psychopathologie

 Zijn verwant en hebben gemeenschappelijke kenmerken
 Voorheen: hysterische neurose Freud: conversie hysterie tot 1980: Neurotische
stoornissen
 Niet goed begrepen, intrigerend
 Onbewuste conflicten/afweermechanismen, overlevingsstrategieën
 SOLK
o Somatische Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten

DSM-5 Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen
1) Somatisch-symptoomstoornis
2) Ziekteangststoornis
3) Conversiestoornis (functioneel- neurologisch-symptoomstoornis)
4) Psychische factoren die somatische aandoeningen beïnvloeden
5) Nagebootste stoornis (pathomimie)
6) Andere gespecificeerde somatisch-symptoomstoornis of verwante stoornis
7) Ongespecificeerde somatisch- symptoomstoornis of verwante stoornis

DSM-5 Somatische-symptoomstoornis
 Overlap met ziekteangststoornis, maar meer bezorgdheid met symptomen dan angst
voor hebben van ernstige ziekte;
 Meerdere jaren meerdere somatisch onverklaarde lichamelijke klachten;
 Continu zwak en ziek zijn, vermijden lichamelijke activiteit;
 Ziekterol;
 Statistiek:
o Eerstelijns zorg: 16,6%
o Het komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen, ongetrouwde mensen en
mensen met een lage sociaaleconomische status
o Comorbiditeit:
 Angst- en stemmingsstoornissen
o Misbruik van de gezondheidszorg, de kosten zijn negen keer hoger dan
gemiddeld
o Het is vaak chronisch
o Somatisering komt overal in de wereld voor
 Oorzaak (vergelijkbaar met de ziekteangststoornis)
o Eigen ziekten of ziekten in familie
o Komt in families voor, er is mogelijk sprake van genetische factoren
 Er bestaat een link met een antisociale persoonlijkheidsstoornis: mannen hebben
vaker een antisociale persoonlijkheidsstoornis en vrouwen een somatisch-
symptoomstoornis
o Gedragspatronen worden aangeleerd in de familie;
o Neurobiologisch: inhibitiesyndroom, wat gekenmerkt wordt door impulsief
gedrag;
o Sociale en culturele factoren bepalen het gedrag, bijvoorbeeld agressie bij een
man en afhankelijkheid bij een vrouw
 Behandeling
o Zeer lastig, effectiviteit is lager dan bij angst en stemmingsstoornissen