Denken over lichamen
SAMENVATTING
1 augustus 2023
, Inhoudsopgave
1. Wat is filosofie? ....................................................................................................................... 5
1.1. Drie aspecten: attitude, methodologie en domein .................................. 5
Kritische attitude .......................................................................................................... 5
Methodologie gebruikt door filosofen ............................................................. 6
Kennisdomein ................................................................................................................8
1.2. Vier deeldomeinen van filosofie...........................................................................8
Metafysica ......................................................................................................................... 9
Logica .................................................................................................................................. 9
Epistemologie of kennisleer ................................................................................. 10
Ethiek of moraalfilosofie ......................................................................................... 10
Meer specifieke onderverdelingen: wetenschapsfilosofie .................. 11
1.3. Zeer korte geschiedenis van de westerse filosofie .................................. 11
De antieke of klassieke filosofie .......................................................................... 11
De middeleeuwse filosofie .................................................................................... 13
De moderne filosofie ................................................................................................ 13
2. Mechanisering en doelgerichtheid ........................................................................... 15
2.1. De mechanisering van het wereldbeeld....................................................... 15
Het succes van de moderne wetenschappen ........................................... 15
Doeloorzaken en mechanische oorzaken .................................................... 16
Is het lichaam een automaat? ............................................................................ 17
2.2. Kant en de teleologie ............................................................................................... 17
Intrinsieke en extrinsieke doelen in de teleologie .................................. 17
De antinomie (tegenstrijdigheid) van het oordeel ................................. 18
2.3. Darwin en het darwinisme.................................................................................... 18
2.4. Domheid en doelgerichtheid ............................................................................. 20
2.5. Functies en normen in de natuur .................................................................... 22
Pagina 1
,3. Lichaam en geest ............................................................................................................... 23
3.1. Fysisch spul en geestesspul: Descartes’ dualisme ................................. 23
3.2. Dualisme na Descartes........................................................................................... 24
3.3. De mens is een machine ....................................................................................... 26
3.4. Van materialisme naar fysicalisme.................................................................. 26
4. Lijden en dood ..................................................................................................................... 29
4.1. Oplossingen voor de dood ................................................................................... 29
De antieke filosofie: Plato en Epicurus.......................................................... 29
Moderne overtuigingen over de zin van de dood .................................. 30
4.2. Lijden is (g)een pretje............................................................................................... 31
4.3. Is de dood een kwaad?........................................................................................... 33
4.4. Is onsterfelijkheid wenselijk?.............................................................................. 34
5. Wetenschap en pseudowetenschap ...................................................................... 35
5.1. Het demarcatieprobleem ..................................................................................... 35
5.2. Drie problematische oplossingen .................................................................... 36
5.3. Karl Popper: zoeken naar weerlegging ........................................................ 37
Falsifiëren van een wetenschappelijke theorie ....................................... 37
De oplossing voor het demarcatieprobleem............................................. 38
Wetenschap als een evolutionair proces..................................................... 39
5.4. Thomas Kuhn: paradigma’s en revoluties ...................................................40
6. Wetenschappelijke kennis ...........................................................................................44
6.1. Wetenschappen en hun methoden ...............................................................44
6.2. Hume en Popper: zoeken naar oorzaken .................................................... 45
6.3. Over theoretische observaties en geloof in theorie .............................. 46
6.4. Succes in de biomedische wetenschappen .............................................. 47
6.5. Toeval gebruiken om toeval uit te schakelen ...........................................48
7. Ziekte .......................................................................................................................................... 51
Pagina 2
, 7.1. Normativisme ............................................................................................................... 51
7.2. Naturalisme en hybridisme ................................................................................. 53
Naturalisme................................................................................................................... 53
Hybridisme .................................................................................................................... 53
7.3. Pluralisme ...................................................................................................................... 55
7.4. Eliminativisme ............................................................................................................. 56
8. Medicalisering ...................................................................................................................... 57
8.1. Medicaliseren en pathologiseren ..................................................................... 57
8.2. Pathologiseren: oorzaken en gevolgen ........................................................ 59
8.3. De pathologisering van zwaarlijvigheid ........................................................ 61
8.4. Van zwaarlijvigheid tot obesitas: een genealogie .................................. 62
9. Verbetering ............................................................................................................................ 64
9.1. Is verbetering immoreel?...................................................................................... 64
9.2. De menselijke natuur en de drang naar verbetering ........................... 66
9.3. Verschilt verbetering van medische therapie? ........................................ 66
Medische verbetering versus niet-medische verbetering ................ 67
Medische verbetering versus medische therapie .................................. 67
9.4. Verbetering door genezing ................................................................................. 68
10. Handicap ............................................................................................................................. 69
10.1. Ziekte en haar gevolgen ........................................................................................ 69
10.2. Disability tussen geneeskunde en maatschappij ............................... 71
10.3. Disability en sociaal constructivisme......................................................... 72
10.4. Beperkingen waarderen ................................................................................... 73
Pagina 3
SAMENVATTING
1 augustus 2023
, Inhoudsopgave
1. Wat is filosofie? ....................................................................................................................... 5
1.1. Drie aspecten: attitude, methodologie en domein .................................. 5
Kritische attitude .......................................................................................................... 5
Methodologie gebruikt door filosofen ............................................................. 6
Kennisdomein ................................................................................................................8
1.2. Vier deeldomeinen van filosofie...........................................................................8
Metafysica ......................................................................................................................... 9
Logica .................................................................................................................................. 9
Epistemologie of kennisleer ................................................................................. 10
Ethiek of moraalfilosofie ......................................................................................... 10
Meer specifieke onderverdelingen: wetenschapsfilosofie .................. 11
1.3. Zeer korte geschiedenis van de westerse filosofie .................................. 11
De antieke of klassieke filosofie .......................................................................... 11
De middeleeuwse filosofie .................................................................................... 13
De moderne filosofie ................................................................................................ 13
2. Mechanisering en doelgerichtheid ........................................................................... 15
2.1. De mechanisering van het wereldbeeld....................................................... 15
Het succes van de moderne wetenschappen ........................................... 15
Doeloorzaken en mechanische oorzaken .................................................... 16
Is het lichaam een automaat? ............................................................................ 17
2.2. Kant en de teleologie ............................................................................................... 17
Intrinsieke en extrinsieke doelen in de teleologie .................................. 17
De antinomie (tegenstrijdigheid) van het oordeel ................................. 18
2.3. Darwin en het darwinisme.................................................................................... 18
2.4. Domheid en doelgerichtheid ............................................................................. 20
2.5. Functies en normen in de natuur .................................................................... 22
Pagina 1
,3. Lichaam en geest ............................................................................................................... 23
3.1. Fysisch spul en geestesspul: Descartes’ dualisme ................................. 23
3.2. Dualisme na Descartes........................................................................................... 24
3.3. De mens is een machine ....................................................................................... 26
3.4. Van materialisme naar fysicalisme.................................................................. 26
4. Lijden en dood ..................................................................................................................... 29
4.1. Oplossingen voor de dood ................................................................................... 29
De antieke filosofie: Plato en Epicurus.......................................................... 29
Moderne overtuigingen over de zin van de dood .................................. 30
4.2. Lijden is (g)een pretje............................................................................................... 31
4.3. Is de dood een kwaad?........................................................................................... 33
4.4. Is onsterfelijkheid wenselijk?.............................................................................. 34
5. Wetenschap en pseudowetenschap ...................................................................... 35
5.1. Het demarcatieprobleem ..................................................................................... 35
5.2. Drie problematische oplossingen .................................................................... 36
5.3. Karl Popper: zoeken naar weerlegging ........................................................ 37
Falsifiëren van een wetenschappelijke theorie ....................................... 37
De oplossing voor het demarcatieprobleem............................................. 38
Wetenschap als een evolutionair proces..................................................... 39
5.4. Thomas Kuhn: paradigma’s en revoluties ...................................................40
6. Wetenschappelijke kennis ...........................................................................................44
6.1. Wetenschappen en hun methoden ...............................................................44
6.2. Hume en Popper: zoeken naar oorzaken .................................................... 45
6.3. Over theoretische observaties en geloof in theorie .............................. 46
6.4. Succes in de biomedische wetenschappen .............................................. 47
6.5. Toeval gebruiken om toeval uit te schakelen ...........................................48
7. Ziekte .......................................................................................................................................... 51
Pagina 2
, 7.1. Normativisme ............................................................................................................... 51
7.2. Naturalisme en hybridisme ................................................................................. 53
Naturalisme................................................................................................................... 53
Hybridisme .................................................................................................................... 53
7.3. Pluralisme ...................................................................................................................... 55
7.4. Eliminativisme ............................................................................................................. 56
8. Medicalisering ...................................................................................................................... 57
8.1. Medicaliseren en pathologiseren ..................................................................... 57
8.2. Pathologiseren: oorzaken en gevolgen ........................................................ 59
8.3. De pathologisering van zwaarlijvigheid ........................................................ 61
8.4. Van zwaarlijvigheid tot obesitas: een genealogie .................................. 62
9. Verbetering ............................................................................................................................ 64
9.1. Is verbetering immoreel?...................................................................................... 64
9.2. De menselijke natuur en de drang naar verbetering ........................... 66
9.3. Verschilt verbetering van medische therapie? ........................................ 66
Medische verbetering versus niet-medische verbetering ................ 67
Medische verbetering versus medische therapie .................................. 67
9.4. Verbetering door genezing ................................................................................. 68
10. Handicap ............................................................................................................................. 69
10.1. Ziekte en haar gevolgen ........................................................................................ 69
10.2. Disability tussen geneeskunde en maatschappij ............................... 71
10.3. Disability en sociaal constructivisme......................................................... 72
10.4. Beperkingen waarderen ................................................................................... 73
Pagina 3
