Geschiedenis hoofdstuk 5.
§1
Doordat er in de late middeleeuwen handel ontstond tussen verschillende gebieden kwam er ook
meer kennis over hoe de wereld er nou uitzag, was de wereld echt plat zoals de kerk beweerde of
was de aarde toch rond ? Alle kennis werd uitgewisseld en er ontstond een verbeterd wereldbeeld.
Maar hoe verder van Europa af, hoe onbetrouwbaarder.
Motieven om op reis te gaan:
- Handel. Vaak werd er via-via gehandeld. Dat zorgden voor extra kosten want elke
tussenpersoon wilde winst maken. Wanneer je het gewilde product rechtstreeks zou halen
zou dat een hoop geld kosten en kon je er ook nog geld op verdienen.
- Mensen zagen het als plicht om het christendom te verspreiden.
- Ontdekkingsreis en doormiddel daarvan de macht van de koning vergroten
- Vervolg Reconquista: voor Spanje en Portugal was het ook een reden om op reis te gaan om
de islam weer terug te dringen.
De Portugezen ondernamen als eerst ontdekkingsreizen. Vasco da Gama bereikte in 1497 de westkust
van India. De Portugezen hielden de route geheim en bewaakte die streng. Dit met als reden dat
wanneer er ook andere zouden komen, de handel met de plaatselijke bewoners zou afnemen (meer
mensen dus minder voor de Portugezen dan wanneer ze er alleen zijn).
Portugal was dus bezig met een overzees rijk op te bouwen. In de tussentijd werd in 1492 de
Reconquista voltooid: geen ander geloof dan het katholicisme werd getolereerd, want volgens
Ferdinand en Isabella bedreigde dat de eenheid van het land. Ook zij gingen zich nu richten om
ontdekkingstochten.
Columbus had zich ook voorbereid op de tocht naar Indië, maar dan via een westelijke route, volgens
hem was de aarde rond. Toen hij na 5 weken voet aan land zetten, noemde hij de bewoners indianen,
hij dacht dat hij Indië had ontdekt maar later bleek dat hij Amerika had ontdekt. Hij had namelijk de
kaart van Toscanelli gebruikt en daar stond Amerika niet op.
Er werden verhalen verteld dat er enorm veel goud te vinden was in de ontdekte gebieden. Dit trok
nog meer reizigers aan. Een groot volk, de Azteken, werden ook aangevallen, doordat er veel volkeren
vijandig gezind waren tegen de Azteken werden de Azteken verslagen. (omdat de Azteken een hele
grote stad hadden met goede welvaart, waren de inheemse volkeren vijandig gezind)
Als beloning van de verovering kregen de spaanse conquistadores van Karel V grote landgoederen,
waarvan ze de opbrengst mogen houden. De lokale arbeiders werkten als dwangarbeiders in goud-
en zilvermijnen. Zij waren echter niet bestand tegen het zware werk en de ziektes die de Spanjaarden
meenamen. De Spaanse priester Bartolomé de Las Casas, zorgde voor betere wetten en regels voor
de inheemse bevolking. I.p.v. de inheemse bevolking moesten slaven gebruikt worden voor het
arbeid. De inheemse bevolking gold voor de wet als volwaardige mensen.
Karel V gaf de kolonie in 1530 een eigen bestuurd. De samenleving werd ingedeeld naar afkomst.
Inwoners van Spaanse of Europese afkomst stonden bovenaan, mensen van gemengd bloed of de
, inheemse bevolking stond daaronder, en slaven stonden onderaan. Wie geboren was in Spanje kwam
in aanmerking voor de hoogste banen.
De gevolgen van de kolonisatie:
- Grote delen van de inheemse bevolking overleed door oorlogen of ziektes
- Cultuurverandering: de Spaanse missionarissen wilden de bevolking bekeren tot het
christendom
- Er ontstond een handelsdriehoek tussen Amerika, Europa en Afrika. Vanuit Afrika kwamen de
slaven, vanuit europa de wapens, textiel en luxe goederen, en Afrika leverden dan weer
nieuwe producten aan europa zoals: Suiker, rum, koffie, tabak, cacao en katoen. Spanje
verbood andere landen handel te drijven met Spaans-Amerika. Nederlandse, Franse en
Engelse handelaren probeerde het verbod aan alle kanten te ontduiken en pleegden
kaapvaart op Spaanse zilvervloten
§2
Er groeide belangstelling voor andere verklaringen dan het Bijbelse. Mensen wilden met het verstand
verschijnselen om hen heen verklaren, dit word het humanisme genoemd, omdat de mens hierbij
centraal staat. Experimenten vormden het middel.
Erasmus was een talenwonder en ontdekte dan ook taalfouten in de oorspronkelijke bijbel. Hiermee
ontstond er onrust. De bijbel was hoe de mensen moesten leven volgens de kerk, maar als de bijbel
verkeerd vertaald was, klopte de kerkelijke regels dan nog wel?
Ook ontstond er de Renaissance: verandering in de schilder- en bouwkunst. Zij keerden weer terug
naar beelden uit de oudheid. Ze namen dus veelal dingen over maar er was ook een verschil:
gezichten op kunstwerken waren niet meer streng en ernstig zoals in de klassieke Oudheid, maar had
individuele trekken en lieten emoties zien.
Rijke mensen gaven kunstenaars de opdracht om voor hen kunstwerken of beelden te maken. Zo
stimuleerde ze een bloei van de kunst.
§3
In de middeleeuwen was de kerk oppermachtig en had greep op het dagelijks leven. De paus stond
bovenaan de kerkelijke hierachie en leidde de christelijke gemeenschap. De pausen in de
middeleeuwen waren echter ook wereldlijke leiders, vocht oorlogen uit en had veel politieke invloed.
Ook werden zij gezien als plaatsvervanger van Christus op aarde. De leefwijze van de pausen leek
sterk op die van de vorsten, ze leefde namelijk in grote paleizen. Dit stond ver van de soberheid af en
leidde dan ook tot veel kritiek.
Johannes Hus vond dat de kerk afstand moest doen van alle macht en rijkdom, om te kunnen
terugkeren tot de eenvoud die Jezus Christus had verkondigd. De kerk moest niet bezig zijn met hett
verkopen van kerkelijke ambten, corruptie en handel in relieken en aflaten. Hus werd als ketter
beoordeeld en belande op de brandstapel. Hus en Erasmus zorgde voor inspiratie voor Maarten
§1
Doordat er in de late middeleeuwen handel ontstond tussen verschillende gebieden kwam er ook
meer kennis over hoe de wereld er nou uitzag, was de wereld echt plat zoals de kerk beweerde of
was de aarde toch rond ? Alle kennis werd uitgewisseld en er ontstond een verbeterd wereldbeeld.
Maar hoe verder van Europa af, hoe onbetrouwbaarder.
Motieven om op reis te gaan:
- Handel. Vaak werd er via-via gehandeld. Dat zorgden voor extra kosten want elke
tussenpersoon wilde winst maken. Wanneer je het gewilde product rechtstreeks zou halen
zou dat een hoop geld kosten en kon je er ook nog geld op verdienen.
- Mensen zagen het als plicht om het christendom te verspreiden.
- Ontdekkingsreis en doormiddel daarvan de macht van de koning vergroten
- Vervolg Reconquista: voor Spanje en Portugal was het ook een reden om op reis te gaan om
de islam weer terug te dringen.
De Portugezen ondernamen als eerst ontdekkingsreizen. Vasco da Gama bereikte in 1497 de westkust
van India. De Portugezen hielden de route geheim en bewaakte die streng. Dit met als reden dat
wanneer er ook andere zouden komen, de handel met de plaatselijke bewoners zou afnemen (meer
mensen dus minder voor de Portugezen dan wanneer ze er alleen zijn).
Portugal was dus bezig met een overzees rijk op te bouwen. In de tussentijd werd in 1492 de
Reconquista voltooid: geen ander geloof dan het katholicisme werd getolereerd, want volgens
Ferdinand en Isabella bedreigde dat de eenheid van het land. Ook zij gingen zich nu richten om
ontdekkingstochten.
Columbus had zich ook voorbereid op de tocht naar Indië, maar dan via een westelijke route, volgens
hem was de aarde rond. Toen hij na 5 weken voet aan land zetten, noemde hij de bewoners indianen,
hij dacht dat hij Indië had ontdekt maar later bleek dat hij Amerika had ontdekt. Hij had namelijk de
kaart van Toscanelli gebruikt en daar stond Amerika niet op.
Er werden verhalen verteld dat er enorm veel goud te vinden was in de ontdekte gebieden. Dit trok
nog meer reizigers aan. Een groot volk, de Azteken, werden ook aangevallen, doordat er veel volkeren
vijandig gezind waren tegen de Azteken werden de Azteken verslagen. (omdat de Azteken een hele
grote stad hadden met goede welvaart, waren de inheemse volkeren vijandig gezind)
Als beloning van de verovering kregen de spaanse conquistadores van Karel V grote landgoederen,
waarvan ze de opbrengst mogen houden. De lokale arbeiders werkten als dwangarbeiders in goud-
en zilvermijnen. Zij waren echter niet bestand tegen het zware werk en de ziektes die de Spanjaarden
meenamen. De Spaanse priester Bartolomé de Las Casas, zorgde voor betere wetten en regels voor
de inheemse bevolking. I.p.v. de inheemse bevolking moesten slaven gebruikt worden voor het
arbeid. De inheemse bevolking gold voor de wet als volwaardige mensen.
Karel V gaf de kolonie in 1530 een eigen bestuurd. De samenleving werd ingedeeld naar afkomst.
Inwoners van Spaanse of Europese afkomst stonden bovenaan, mensen van gemengd bloed of de
, inheemse bevolking stond daaronder, en slaven stonden onderaan. Wie geboren was in Spanje kwam
in aanmerking voor de hoogste banen.
De gevolgen van de kolonisatie:
- Grote delen van de inheemse bevolking overleed door oorlogen of ziektes
- Cultuurverandering: de Spaanse missionarissen wilden de bevolking bekeren tot het
christendom
- Er ontstond een handelsdriehoek tussen Amerika, Europa en Afrika. Vanuit Afrika kwamen de
slaven, vanuit europa de wapens, textiel en luxe goederen, en Afrika leverden dan weer
nieuwe producten aan europa zoals: Suiker, rum, koffie, tabak, cacao en katoen. Spanje
verbood andere landen handel te drijven met Spaans-Amerika. Nederlandse, Franse en
Engelse handelaren probeerde het verbod aan alle kanten te ontduiken en pleegden
kaapvaart op Spaanse zilvervloten
§2
Er groeide belangstelling voor andere verklaringen dan het Bijbelse. Mensen wilden met het verstand
verschijnselen om hen heen verklaren, dit word het humanisme genoemd, omdat de mens hierbij
centraal staat. Experimenten vormden het middel.
Erasmus was een talenwonder en ontdekte dan ook taalfouten in de oorspronkelijke bijbel. Hiermee
ontstond er onrust. De bijbel was hoe de mensen moesten leven volgens de kerk, maar als de bijbel
verkeerd vertaald was, klopte de kerkelijke regels dan nog wel?
Ook ontstond er de Renaissance: verandering in de schilder- en bouwkunst. Zij keerden weer terug
naar beelden uit de oudheid. Ze namen dus veelal dingen over maar er was ook een verschil:
gezichten op kunstwerken waren niet meer streng en ernstig zoals in de klassieke Oudheid, maar had
individuele trekken en lieten emoties zien.
Rijke mensen gaven kunstenaars de opdracht om voor hen kunstwerken of beelden te maken. Zo
stimuleerde ze een bloei van de kunst.
§3
In de middeleeuwen was de kerk oppermachtig en had greep op het dagelijks leven. De paus stond
bovenaan de kerkelijke hierachie en leidde de christelijke gemeenschap. De pausen in de
middeleeuwen waren echter ook wereldlijke leiders, vocht oorlogen uit en had veel politieke invloed.
Ook werden zij gezien als plaatsvervanger van Christus op aarde. De leefwijze van de pausen leek
sterk op die van de vorsten, ze leefde namelijk in grote paleizen. Dit stond ver van de soberheid af en
leidde dan ook tot veel kritiek.
Johannes Hus vond dat de kerk afstand moest doen van alle macht en rijkdom, om te kunnen
terugkeren tot de eenvoud die Jezus Christus had verkondigd. De kerk moest niet bezig zijn met hett
verkopen van kerkelijke ambten, corruptie en handel in relieken en aflaten. Hus werd als ketter
beoordeeld en belande op de brandstapel. Hus en Erasmus zorgde voor inspiratie voor Maarten
