Paragraaf 2
De belangrijkste motoren van wereldwijde uitwisseling zijn technologische innovatie en vrijhandel.
Beide stimuleert de uitwisseling van goederen en informatie. Er zijn hierdoor ook meer
samenwerkingen tussen landen, mensen en bedrijven. Bijv. de WTO, een organisatie van landen die
wereldwijd vrijhandel stimuleert. Ook sociale netwerken als Facebook etc. spelen een rol.
Mondiale netwerken bepalen o.a. het politieke en economische beleid van een land. Ook
beïnvloeden ze sociale groepen en individuen. Sociale media kan ook een platform zijn voor
informatie en discussie.
Wereldstad --> stad die mondiaal beslissingscentrum is op economisch en politiek gebied.
Globalisering is het proces van het ontstaan van steeds meer samenhang in de wereld tussen
bedrijven, landen en mensen (bijv. alle mensen, bedrijven en landen die betrokken zijn bij iPhone
produceren). Het leidt ook tot standaardisering: wereldburgers lijken steeds meer op elkaar doordat
ze eet- en kleedgewoonten van elkaar overnemen.
Kenmerk globalisering: toegenomen mobiliteit van mensen, goederen en informatie. Hoe en
waarom? Volgens de theorie van Ullman is er alleen mobiliteit bij:
1- Complementariteit, gebieden vullen eigenschappen van elkaar aan.
2- Transporteerbaarheid, overbruggen van de afstand tussen gebieden betaalbaar en mogelijk.
3- Geen tussenliggende mogelijkheden, als er 2 landen hetzelfde produceren maar zijn allebei
even duur en 1 v/d 2 is dichterbij, dan kies je voor dat land en heb je geen handel met het
andere land.
Pushfactoren --> redenen om te vertrekken uit een gebied (afwezigheid van goed personeel)
Pullfactoren --> redenen om naar een gebied toe te gaan (aanwezigheid goedkope arbeidskrachten)
Globalisering is mede mogelijk doordat afstanden in de wereld steeds sneller en met minder moeite
worden overbrugd. Informatie is nu steeds sneller aan de ander kant van de wereld -->
communicatietechnologie, ook vracht is steeds sneller aan de andere kant van de wereld -->
transporttechnologie. Dit leid tot tijd-ruimtecompressie (verschijnsel dat in de wereld de afstanden in
tijd, geld en energie steeds korter wordt).
Paragraaf 3
De huidige wereldorde is voor een belangrijk deel bepaald door kolonialisme er zijn verschillende
fasen op kolonialisme te onderscheiden.
Fase 1: kolonialisme gericht op handel
Verschillende Europese laden waren zeemachten en hadden op strategische locaties in de wereld
handelsposten en plantages, vooral langs de kust. Deze koloniën waren vooral leveranciers van
inheemse producten.
Vestigingskolonies --> gebieden die dienden als vestigingsgebied voor Europeanen.
Fase 2: kolonisatie gericht op exploitatie
In de industriële revolutie groeide de welvaart --> bevolkingsgroei --> toenemende vraag naar
grondstoffen en landbouwproducten. Om hieraan te voldoen veroverde Europese landen in de 19e
eeuw steeds meer gebieden.
, Fase 3: dekolonisatie
De ontwikkelingen van koloniën naar zelfbestuur en onafhankelijkheid
Eeuwige proces van kolonisering --> verandering in de wereldorde. EU en VS werden centrum van de
wereld (economisch en politiek middelpunt). Hun koloniën: periferie (economisch en politiek
randgebied, afhankelijk van het centrum). Het centrum onttrok grondstoffen en landbouwproducten
aan de koloniën, zij hadden kennis en het kapitaal en hiermee konden ze industrieproducten maken
die ze weer terug verkochten aan de periferie --> internationale arbeidsverdeling.
Verhouding tussen de waarde van de export van grondstoffen en landbouwproducten en de waarde
van de import van industrie producten is de ruilvoet. Dit leidde tot een nieuw wereldsysteem: geheel
van relaties tussen landen dat samenhangt met de tegenstellingen tussen het centrum en de
periferie.
Kenmerkend voor het nieuwe wereldsysteem: groeiende ongelijkheid in rijkdom en macht
Economische ontwikkeling in centrumlanden --> stijging van prijspeil van industrieproducten. Het
prijspeil van grondstoffen en landbouwproducten steeg niet heel snel (o.a. door grote aanbod van
deze producten op de wereldmarkt. Verhouding tussen waarde van export en import van
industrieproducten werd nadeliger voor periferielanden ruilvoetverslechtering.
Paragraaf 4
Het grootste deel van de industriële productie, investeringen en handel in de wereld vind plaats in de
triade: economische driehoek van Noord Amerika, West-Europa en het (zuid)oosten van Azië
Verandering in de productieketen --> grote internationale bedrijven met veel kennis en kapitaal
spelen grote rol (multinationale ondernemingen, mno’s, multinationals). Zij voeren veranderingen in
hun productieketen door: arbeidsintensieve onderdelen daarvan verplaatsen ze naar
lagelonenlanden. Veel mno’s hebben gekozen voor landen in het zuiden en oosten van Azië. Hier
groeit daardoor de industriële sector en nam welvaart toe, ook wel: opkomende economieën: landen
die vroeger tot de periferie behoorden, en waarvan de economieën sneller groeiden dan ander land.
Opkomende economieën sterk ontwikkeld (China, Brazilië, India, Zuid-Korea), ze vormen een
groeiende afzetmarkt voor internationale bedrijven --> ze dragen meer bij aan internationale
handels- en investeringsstromen, waardoor ze een steeds grotere rol op het wereldtoneel gaan
spelen.
De verschuiving van het economisch zwaartepunt van de wereld noemen we global shift. Er ontstaat
een nieuwe internationale arbeidsverdeling: doordat productienetwerken over de wereld worden
verspreid is er sprake van een wereldwijde arbeidsverdeling. Dit proces van toenemende mondiale
economische interactie en integratie heet economische globalisering.
Vaak gaan alleen gebieden erop vooruit waar bedrijven worden gevestigd. Als er tussen gebieden
grote en ongewenste verschillen zijn in welvaart en welzijn is er sprake van regionale ongelijkheid. Er
ontstaan verschillen in welvaart omdat alleen mensen in bepaalde regio’s profiteren van de
toegenomen welvaart omdat alleen mensen in bepaalde regio’s profiteren van de toegenomen
werkgelegenheid en van allerlei andere voorzieningen die in het gebied ontstaan. Zij hebben de kans
om te ontsnappen aan de armoede en kunnen zicht betere behuizing, voeding en gezondheidszorg
De belangrijkste motoren van wereldwijde uitwisseling zijn technologische innovatie en vrijhandel.
Beide stimuleert de uitwisseling van goederen en informatie. Er zijn hierdoor ook meer
samenwerkingen tussen landen, mensen en bedrijven. Bijv. de WTO, een organisatie van landen die
wereldwijd vrijhandel stimuleert. Ook sociale netwerken als Facebook etc. spelen een rol.
Mondiale netwerken bepalen o.a. het politieke en economische beleid van een land. Ook
beïnvloeden ze sociale groepen en individuen. Sociale media kan ook een platform zijn voor
informatie en discussie.
Wereldstad --> stad die mondiaal beslissingscentrum is op economisch en politiek gebied.
Globalisering is het proces van het ontstaan van steeds meer samenhang in de wereld tussen
bedrijven, landen en mensen (bijv. alle mensen, bedrijven en landen die betrokken zijn bij iPhone
produceren). Het leidt ook tot standaardisering: wereldburgers lijken steeds meer op elkaar doordat
ze eet- en kleedgewoonten van elkaar overnemen.
Kenmerk globalisering: toegenomen mobiliteit van mensen, goederen en informatie. Hoe en
waarom? Volgens de theorie van Ullman is er alleen mobiliteit bij:
1- Complementariteit, gebieden vullen eigenschappen van elkaar aan.
2- Transporteerbaarheid, overbruggen van de afstand tussen gebieden betaalbaar en mogelijk.
3- Geen tussenliggende mogelijkheden, als er 2 landen hetzelfde produceren maar zijn allebei
even duur en 1 v/d 2 is dichterbij, dan kies je voor dat land en heb je geen handel met het
andere land.
Pushfactoren --> redenen om te vertrekken uit een gebied (afwezigheid van goed personeel)
Pullfactoren --> redenen om naar een gebied toe te gaan (aanwezigheid goedkope arbeidskrachten)
Globalisering is mede mogelijk doordat afstanden in de wereld steeds sneller en met minder moeite
worden overbrugd. Informatie is nu steeds sneller aan de ander kant van de wereld -->
communicatietechnologie, ook vracht is steeds sneller aan de andere kant van de wereld -->
transporttechnologie. Dit leid tot tijd-ruimtecompressie (verschijnsel dat in de wereld de afstanden in
tijd, geld en energie steeds korter wordt).
Paragraaf 3
De huidige wereldorde is voor een belangrijk deel bepaald door kolonialisme er zijn verschillende
fasen op kolonialisme te onderscheiden.
Fase 1: kolonialisme gericht op handel
Verschillende Europese laden waren zeemachten en hadden op strategische locaties in de wereld
handelsposten en plantages, vooral langs de kust. Deze koloniën waren vooral leveranciers van
inheemse producten.
Vestigingskolonies --> gebieden die dienden als vestigingsgebied voor Europeanen.
Fase 2: kolonisatie gericht op exploitatie
In de industriële revolutie groeide de welvaart --> bevolkingsgroei --> toenemende vraag naar
grondstoffen en landbouwproducten. Om hieraan te voldoen veroverde Europese landen in de 19e
eeuw steeds meer gebieden.
, Fase 3: dekolonisatie
De ontwikkelingen van koloniën naar zelfbestuur en onafhankelijkheid
Eeuwige proces van kolonisering --> verandering in de wereldorde. EU en VS werden centrum van de
wereld (economisch en politiek middelpunt). Hun koloniën: periferie (economisch en politiek
randgebied, afhankelijk van het centrum). Het centrum onttrok grondstoffen en landbouwproducten
aan de koloniën, zij hadden kennis en het kapitaal en hiermee konden ze industrieproducten maken
die ze weer terug verkochten aan de periferie --> internationale arbeidsverdeling.
Verhouding tussen de waarde van de export van grondstoffen en landbouwproducten en de waarde
van de import van industrie producten is de ruilvoet. Dit leidde tot een nieuw wereldsysteem: geheel
van relaties tussen landen dat samenhangt met de tegenstellingen tussen het centrum en de
periferie.
Kenmerkend voor het nieuwe wereldsysteem: groeiende ongelijkheid in rijkdom en macht
Economische ontwikkeling in centrumlanden --> stijging van prijspeil van industrieproducten. Het
prijspeil van grondstoffen en landbouwproducten steeg niet heel snel (o.a. door grote aanbod van
deze producten op de wereldmarkt. Verhouding tussen waarde van export en import van
industrieproducten werd nadeliger voor periferielanden ruilvoetverslechtering.
Paragraaf 4
Het grootste deel van de industriële productie, investeringen en handel in de wereld vind plaats in de
triade: economische driehoek van Noord Amerika, West-Europa en het (zuid)oosten van Azië
Verandering in de productieketen --> grote internationale bedrijven met veel kennis en kapitaal
spelen grote rol (multinationale ondernemingen, mno’s, multinationals). Zij voeren veranderingen in
hun productieketen door: arbeidsintensieve onderdelen daarvan verplaatsen ze naar
lagelonenlanden. Veel mno’s hebben gekozen voor landen in het zuiden en oosten van Azië. Hier
groeit daardoor de industriële sector en nam welvaart toe, ook wel: opkomende economieën: landen
die vroeger tot de periferie behoorden, en waarvan de economieën sneller groeiden dan ander land.
Opkomende economieën sterk ontwikkeld (China, Brazilië, India, Zuid-Korea), ze vormen een
groeiende afzetmarkt voor internationale bedrijven --> ze dragen meer bij aan internationale
handels- en investeringsstromen, waardoor ze een steeds grotere rol op het wereldtoneel gaan
spelen.
De verschuiving van het economisch zwaartepunt van de wereld noemen we global shift. Er ontstaat
een nieuwe internationale arbeidsverdeling: doordat productienetwerken over de wereld worden
verspreid is er sprake van een wereldwijde arbeidsverdeling. Dit proces van toenemende mondiale
economische interactie en integratie heet economische globalisering.
Vaak gaan alleen gebieden erop vooruit waar bedrijven worden gevestigd. Als er tussen gebieden
grote en ongewenste verschillen zijn in welvaart en welzijn is er sprake van regionale ongelijkheid. Er
ontstaan verschillen in welvaart omdat alleen mensen in bepaalde regio’s profiteren van de
toegenomen welvaart omdat alleen mensen in bepaalde regio’s profiteren van de toegenomen
werkgelegenheid en van allerlei andere voorzieningen die in het gebied ontstaan. Zij hebben de kans
om te ontsnappen aan de armoede en kunnen zicht betere behuizing, voeding en gezondheidszorg
