H2 het leesproces
2.1.1 lezen als informatieverwerking:
Er worden 4 niveaus van elkaar onderscheiden als het gaat om informatieverwerking;
- Visueel niveau: het gaat om speciale kenmerken van letters en woorden. Denk aan
bijzonderheden in lettervormen, frequentie van letters en verschil in lettertype. Niet alleen
losse letters maar ook combinaties van letters geven informatie.
Beginfase-> afzonderlijke letters
Meer leeservaring -> clusters van letters
Aanvankelijk lezen-> visuele niveau
Voortgezet technisch lezen -> ook andere niveaus
Logografisch schriftsysteem; een tekentje voor een woord
Alfabetisch schriftsysteem; een tekentje (letter) voor een klank
Fonemen; de klanken
Grafemen; de tekens
Als de koppeling tussen de foneem en grafeem eenduidig is noem je dit klankzuiver.
- Morfologisch niveau; het gaat om de manier hoe een woord is opgebouwd. Gebonden en
ongebonden morfemen!
- Semantisch niveau; je moet ook de betekenis van de woorden gebruiken om tot een
interpretatie te komen.
- Syntactisch niveau; het gaat om relaties tussen woorden, woordgroepen en zinnen. De
volgorde van woorden in een zin kunnen bepalend zijn voor de betekenis.
2.1.2 modellen over lezen:
- Bottom -upmodel: de lezer begint met het herkennen van letters, daarna de woorden en
woordgroepen en als laatste stap wordt er betekenis toegekend aan de zin. Lezen van zinnen
gaat vaak makkelijker dan losse woorden omdat we dan context kunnen gebruiken.
- Top-downmodel: de waarneming van afzonderlijke letters en woorden wordt sterk beïnvloed
door de verwachtingen/voorspellingen van de lezer, op grond van kennis van de taal en de
werkelijkheid.
- Interactiemodel; combinatie van de bovenstaande modellen. Afwisseling van voorspellend
lezen en woord voor woord lezen.
- Fonologisch coherentiemodel; uitwisseling van informatie tussen:
1. Foneemknopen
2. Letterknopen
3. Semantische knopen (betekenis)
Er is voortdurend een wisselwerking tussen deze 3 onderdelen.
2.2 leesstrategieën
2.2.1 de elementaire leeshandeling
1. Het van links naar rechts koppelen van fonemen en grafemen
2.1.1 lezen als informatieverwerking:
Er worden 4 niveaus van elkaar onderscheiden als het gaat om informatieverwerking;
- Visueel niveau: het gaat om speciale kenmerken van letters en woorden. Denk aan
bijzonderheden in lettervormen, frequentie van letters en verschil in lettertype. Niet alleen
losse letters maar ook combinaties van letters geven informatie.
Beginfase-> afzonderlijke letters
Meer leeservaring -> clusters van letters
Aanvankelijk lezen-> visuele niveau
Voortgezet technisch lezen -> ook andere niveaus
Logografisch schriftsysteem; een tekentje voor een woord
Alfabetisch schriftsysteem; een tekentje (letter) voor een klank
Fonemen; de klanken
Grafemen; de tekens
Als de koppeling tussen de foneem en grafeem eenduidig is noem je dit klankzuiver.
- Morfologisch niveau; het gaat om de manier hoe een woord is opgebouwd. Gebonden en
ongebonden morfemen!
- Semantisch niveau; je moet ook de betekenis van de woorden gebruiken om tot een
interpretatie te komen.
- Syntactisch niveau; het gaat om relaties tussen woorden, woordgroepen en zinnen. De
volgorde van woorden in een zin kunnen bepalend zijn voor de betekenis.
2.1.2 modellen over lezen:
- Bottom -upmodel: de lezer begint met het herkennen van letters, daarna de woorden en
woordgroepen en als laatste stap wordt er betekenis toegekend aan de zin. Lezen van zinnen
gaat vaak makkelijker dan losse woorden omdat we dan context kunnen gebruiken.
- Top-downmodel: de waarneming van afzonderlijke letters en woorden wordt sterk beïnvloed
door de verwachtingen/voorspellingen van de lezer, op grond van kennis van de taal en de
werkelijkheid.
- Interactiemodel; combinatie van de bovenstaande modellen. Afwisseling van voorspellend
lezen en woord voor woord lezen.
- Fonologisch coherentiemodel; uitwisseling van informatie tussen:
1. Foneemknopen
2. Letterknopen
3. Semantische knopen (betekenis)
Er is voortdurend een wisselwerking tussen deze 3 onderdelen.
2.2 leesstrategieën
2.2.1 de elementaire leeshandeling
1. Het van links naar rechts koppelen van fonemen en grafemen
