Overzicht arresten
Hoorcollege 1
Naam Onderwerp Rechtsregel
Ondervragingsre Ondervragingsrec Dit is een uitwerking van de
cht I-447 ht driestappenmethode van
Schatschaschwili t. Duitsland. Op
grond van art. 6 lid 3 onder d EVRM
heeft de verdediging aanspraak op
een behoorlijke en effectieve
mogelijkheid getuigen in enig stadium
van het geding te (doen) ondervragen.
De omstandigheid dat de verdediging,
ondanks het nodige initiatief daartoe,
geen gebruik heeft kunnen maken van
die mogelijkheid, staat er niet aan in
de weg dat een getuigenverklaring
voor het bewijs wordt gebezigd, mits
is voldaan aan de eisen van een eerlijk
proces, in het bijzonder doordat de
bewezenverklaring niet in beslissende
mate op die verklaring wordt
gebaseerd of - indien dat wel het
geval is - het ontbreken van een
behoorlijke en effectieve mogelijkheid
om de desbetreffende getuige te
ondervragen in voldoende mate wordt
gecompenseerd.
De verdediging heeft in beginsel het
recht om getuigen te ondervragen.
Indien dit niet gebeurt, betekent dit
dus echter niet gelijk dat de
getuigenverklaring niet voor het
bewijs kan worden gebruikt. Er moet
hiervoor wel aan de eisen van een
eerlijk proces zijn voldaan. Dit kan
worden gedaan door de
bewezenverklaring niet in beslissende
mate te laten baseren op de
getuigenverklaring of — indien dit wel
het geval is — compensatie te
leveren, bijvoorbeeld door het leveren
van steunbewijs.
Schatschaschwil Ondervragingsrec Er dient in drie stappen te worden
i t. Duitsland ht getuigen onderzocht of een procedure bij het
ondervragen van getuigen
verenigbaar is met art. 6 lid 3 sub d
EVRM
1. Was er een goede reden voor
het niet aanwezig zijn van de
getuige en was er een goede
reden dat de verklaring van de
, afwezige getuige als bewijs is
gebruikt, zoals zijn dood, angst
om te verschijnen,
gezondheidsredenen of
onbereikbaarheid?
2. Is het bewijs van de afwezige
getuige in beslissende mate de
grond waarop de veroordeling is
gebaseerd?
3. Zijn er voldoende
compenserende maatregelen
genomen (counterbalancing
factors), waaronder processuele
waarborgen, om de verdediging
te compenseren voor de
gebreken die zij hebben
geleden in hun
verdedigingsmogelijkheden,
omdat zij die getuigen niet
hebben kunnen ondervragen,
zodat door die compensatie het
proces in zijn geheel als
rechtvaardig kan worden
aangemerkt?
- Een extra waarborg in dat
verband kan zijn dat tijdens de
terechtzitting een video-
opname van de ondervraging
van de afwezige getuige in de
onderzoeksfase wordt getoond,
zodat de rechter, de openbare
aanklager en de verdediging de
houding van de getuige tijdens
de ondervraging kunnen
observeren en zich een eigen
beeld kunnen vormen van zijn
of haar betrouwbaarheid
Negatieve beantwoording van 1 van
de vragen zal niet leiden tot
schending van een eerlijk proces
onderbouwen, omdat de vragen heel
erg verweven zijn. De eerste twee
stappen moeten worden gezien als
prejudiciële vragen.
Keskin t. Ondervragingsrec Het EHRM maakt onderscheid tussen
Nederland ht getuigen á décharge (ontlastende
getuigen) en á charge (belastende
getuigen). Bij de laatste categorie
wordt de ondervraging van de
verdediging verondersteld en moet de
verdediging dus de mogelijkheid
krijgen om de getuigen te horen. Hier
hoeft het verzoek tot het horen van
, deze getuigen geen motivering te
hebben.
Nederland heeft daarom van het
EHRM een 'tik op de vingers' gekregen
met betrekking tot het
ondervragingsrecht van getuigen. Het
EHRM heeft namelijk bepaald dat
indien het een getuige betreft die
belastend heeft verklaard voor de
verdachte, dit op zichzelf al een goede
reden is voor de verdediging om zo
een getuige te mogen
horen/ondervragen. Dit behoeft
derhalve geen nadere motivering.
Post-Keskin Ondervragingsrec In dit arrest gaat de Hoge Raad nader
ht bij gebrek aan in op Keskin/Nederland en de
mogelijkheid betekenis van die uitspraak voor de
beoordeling van verzoeken tot het
oproepen en horen van getuigen door
de Nederlandse strafrechter en voor
het gebruik van verklaringen van
getuigen voor het bewijs in gevallen
waarin de verdediging niet een
behoorlijke en effectieve mogelijkheid
heeft gehad om het
ondervragingsrecht uit te oefenen.
Het hof heeft het voorwaardelijk
verzoek om het desbetreffende
slachtoffer als getuige vier te horen,
afgewezen, omdat de noodzaak niet
voldoende was bewezen.
De Hoge Raad stelde dat dit oordeel
niet zonder meer onbegrijpelijk was.
Het argumenteerde dat ten grondslag
aan het verzoek de belastende
verklaring die getuige vier had
afgelegd in het vooronderzoek,
beslissend was omdat de verdachte de
verklaring om meerdere redenen
betwiste. Verder was getuige vier een
cruciale getuige omdat deze als enige
de verdachte zou hebben herkend. De
Hoge Raad stelt verder dat het Hof in
zijn argumentatie en oordeel groot
gewicht heeft toegekend aan de
verklaring van getuige vier. Het feit
dat de verdediging de getuige
derhalve niet heeft kunnen
ondervragen is een schending van de
waarborgen neergelegd in art. 6
EVRM.
Het is verder van belang dat niet elk
verzoek van een belastende getuige
altijd wordt toegewezen, het kan op
Hoorcollege 1
Naam Onderwerp Rechtsregel
Ondervragingsre Ondervragingsrec Dit is een uitwerking van de
cht I-447 ht driestappenmethode van
Schatschaschwili t. Duitsland. Op
grond van art. 6 lid 3 onder d EVRM
heeft de verdediging aanspraak op
een behoorlijke en effectieve
mogelijkheid getuigen in enig stadium
van het geding te (doen) ondervragen.
De omstandigheid dat de verdediging,
ondanks het nodige initiatief daartoe,
geen gebruik heeft kunnen maken van
die mogelijkheid, staat er niet aan in
de weg dat een getuigenverklaring
voor het bewijs wordt gebezigd, mits
is voldaan aan de eisen van een eerlijk
proces, in het bijzonder doordat de
bewezenverklaring niet in beslissende
mate op die verklaring wordt
gebaseerd of - indien dat wel het
geval is - het ontbreken van een
behoorlijke en effectieve mogelijkheid
om de desbetreffende getuige te
ondervragen in voldoende mate wordt
gecompenseerd.
De verdediging heeft in beginsel het
recht om getuigen te ondervragen.
Indien dit niet gebeurt, betekent dit
dus echter niet gelijk dat de
getuigenverklaring niet voor het
bewijs kan worden gebruikt. Er moet
hiervoor wel aan de eisen van een
eerlijk proces zijn voldaan. Dit kan
worden gedaan door de
bewezenverklaring niet in beslissende
mate te laten baseren op de
getuigenverklaring of — indien dit wel
het geval is — compensatie te
leveren, bijvoorbeeld door het leveren
van steunbewijs.
Schatschaschwil Ondervragingsrec Er dient in drie stappen te worden
i t. Duitsland ht getuigen onderzocht of een procedure bij het
ondervragen van getuigen
verenigbaar is met art. 6 lid 3 sub d
EVRM
1. Was er een goede reden voor
het niet aanwezig zijn van de
getuige en was er een goede
reden dat de verklaring van de
, afwezige getuige als bewijs is
gebruikt, zoals zijn dood, angst
om te verschijnen,
gezondheidsredenen of
onbereikbaarheid?
2. Is het bewijs van de afwezige
getuige in beslissende mate de
grond waarop de veroordeling is
gebaseerd?
3. Zijn er voldoende
compenserende maatregelen
genomen (counterbalancing
factors), waaronder processuele
waarborgen, om de verdediging
te compenseren voor de
gebreken die zij hebben
geleden in hun
verdedigingsmogelijkheden,
omdat zij die getuigen niet
hebben kunnen ondervragen,
zodat door die compensatie het
proces in zijn geheel als
rechtvaardig kan worden
aangemerkt?
- Een extra waarborg in dat
verband kan zijn dat tijdens de
terechtzitting een video-
opname van de ondervraging
van de afwezige getuige in de
onderzoeksfase wordt getoond,
zodat de rechter, de openbare
aanklager en de verdediging de
houding van de getuige tijdens
de ondervraging kunnen
observeren en zich een eigen
beeld kunnen vormen van zijn
of haar betrouwbaarheid
Negatieve beantwoording van 1 van
de vragen zal niet leiden tot
schending van een eerlijk proces
onderbouwen, omdat de vragen heel
erg verweven zijn. De eerste twee
stappen moeten worden gezien als
prejudiciële vragen.
Keskin t. Ondervragingsrec Het EHRM maakt onderscheid tussen
Nederland ht getuigen á décharge (ontlastende
getuigen) en á charge (belastende
getuigen). Bij de laatste categorie
wordt de ondervraging van de
verdediging verondersteld en moet de
verdediging dus de mogelijkheid
krijgen om de getuigen te horen. Hier
hoeft het verzoek tot het horen van
, deze getuigen geen motivering te
hebben.
Nederland heeft daarom van het
EHRM een 'tik op de vingers' gekregen
met betrekking tot het
ondervragingsrecht van getuigen. Het
EHRM heeft namelijk bepaald dat
indien het een getuige betreft die
belastend heeft verklaard voor de
verdachte, dit op zichzelf al een goede
reden is voor de verdediging om zo
een getuige te mogen
horen/ondervragen. Dit behoeft
derhalve geen nadere motivering.
Post-Keskin Ondervragingsrec In dit arrest gaat de Hoge Raad nader
ht bij gebrek aan in op Keskin/Nederland en de
mogelijkheid betekenis van die uitspraak voor de
beoordeling van verzoeken tot het
oproepen en horen van getuigen door
de Nederlandse strafrechter en voor
het gebruik van verklaringen van
getuigen voor het bewijs in gevallen
waarin de verdediging niet een
behoorlijke en effectieve mogelijkheid
heeft gehad om het
ondervragingsrecht uit te oefenen.
Het hof heeft het voorwaardelijk
verzoek om het desbetreffende
slachtoffer als getuige vier te horen,
afgewezen, omdat de noodzaak niet
voldoende was bewezen.
De Hoge Raad stelde dat dit oordeel
niet zonder meer onbegrijpelijk was.
Het argumenteerde dat ten grondslag
aan het verzoek de belastende
verklaring die getuige vier had
afgelegd in het vooronderzoek,
beslissend was omdat de verdachte de
verklaring om meerdere redenen
betwiste. Verder was getuige vier een
cruciale getuige omdat deze als enige
de verdachte zou hebben herkend. De
Hoge Raad stelt verder dat het Hof in
zijn argumentatie en oordeel groot
gewicht heeft toegekend aan de
verklaring van getuige vier. Het feit
dat de verdediging de getuige
derhalve niet heeft kunnen
ondervragen is een schending van de
waarborgen neergelegd in art. 6
EVRM.
Het is verder van belang dat niet elk
verzoek van een belastende getuige
altijd wordt toegewezen, het kan op
