GZW1021
Een leven lang gezond
Taken + colleges
Verdieping in biologie
Training levensloop en gezondheid
2016-2017
,Inhoudsopgave
Taak 1: Wie is gezond? ............................................................................................................................ 2
Taak 2: Een nieuw leven begint in Maastricht ......................................................................................... 4
College 1: Gezond oud worden begint in de baarmoeder .................................................................. 16
Taak 3: Ouder en kind: een levenslange band ....................................................................................... 18
College 2: Hechting en ontwikkeling van kinderen ........................................................................... 24
Taak 4: Consultatiebureaus of consternatiebureaus? ............................................................................. 27
College 3: Kijk… een kind…! ........................................................................................................... 33
College 4: Biologie van groei ............................................................................................................ 35
Taak 5: Stress en de HPA-as .................................................................................................................. 57
College 5: Stress ................................................................................................................................. 63
College 6: Hersenen & ontwikkeling ................................................................................................. 66
Taak 6: Rebel without a cause ............................................................................................................... 76
Taak 7: (Volksgezondheids)beleid: een kwestie van perspectief? ......................................................... 82
College 7: Publieke Gezondheid in de praktijk.................................................................................. 90
Taak 8: Meer kennis, dus gezonder? ...................................................................................................... 95
Taak 9: Healthy workplaces ................................................................................................................. 106
College 8: Inleiding op theorieën over gezondheid in relatie tot arbeid .......................................... 112
Taak 10: Wie goed doet, goed ontmoet ............................................................................................... 123
Taak 11: Lang zullen ze leven... .......................................................................................................... 127
College 9: Veroudering .................................................................................................................... 131
Taak 12: Smart home. Ouderen langer thuis met een robot in huis ..................................................... 141
College 10: Zorginnovaties voor ouderen ........................................................................................ 143
Verdieping in de biologie ..................................................................................................................... 147
Inleiding in de (cel)biologie en de fysiologie .................................................................................. 147
Signaaltransductie en regulatie ........................................................................................................ 186
DNA eiwit en epigenetica ........................................................................................................... 241
Training levensloop en gezondheid ..................................................................................................... 263
Bijeenkomst 1................................................................................................................................... 263
Bijeenkomst 2................................................................................................................................... 267
Bijeenkomst 4................................................................................................................................... 269
1
,Taak 1: Wie is gezond?
Positieve gezondheid (Huber):
Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van
de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’
Voor het bevorderen van veerkrachtig en betekenisvol leven in een gezondheidsbevorderende
omgeving.
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek:
Onderscheid de smalle opvatting, nl. ‘gezondheid als afwezigheid van ziekte’ van de brede opvatting
over gezondheid. Eigen beoordeling van de persoonlijke situatie. Er ontstaat een
‘gezondheidsoppervlak’ De score, het ‘gezondheidsoppervlak’, zou dan zo kunnen veranderen
MOTIVATIONAL INTERVIEWING:
Leefstijlverandering bij mensen met lage SES lukt, als ze contact maken met wat voor hen écht
Belangrijk is.
Overwinnen van een verslaving lukt alleen bij degene die contact maakt met voor hem/haar écht
belangrijk is. (Machteld Huber)
Zingeving, dwz leven vanuit wat voor een mens écht belangrijk is, is de kracht waarop mensen een
concentratiekamp overleven.
Conclusie: Zingeving is de sterkste gezondmakende factor!
2
,3
, Taak 2: Een nieuw leven begint in Maastricht
Wat hebben hormonen te maken met de menstruatiecyclus?
De cyclische rijping en vrijmaking van eicellen: gestuurd door cyclische veranderingen in de secretie
van gonadotrope hypofysehormonen, het FSH en het LH. (Mannen nodig voor de vorming van
zaadcellen).
De afgifte door de hypofyse van FSH en LH wordt geregeld door het GnRH (gonadotrophin releasing
hormone), een polypeptideketen van 10 aminozuren uit de hypothalamus. De GnRH-afgifte wordt
geremd: door oestradiol en inhibine de FSH- en LH-spiegel in het bloed bij de vrouw onder invloed
staat van een negatieve terugkoppeling. Afgifte: pulsatiel (pulserend) en een schommelend effect op
de LH-vorming. De pulsgenerator in de hypothalamus is onbekend.
FSH: Follikelstimulerend hormoon
Klein glycoproteïne (afgescheiden door chromaffiene cellen van de adenohypofyse)
Bevordert de groei en rijping van de follikels in de ovaria (eierstok)
LH: Luteïniseringshormoon
Klein glycoproteïne (afgescheiden door chromaffiene cellen van de adenohypofyse)
Bevordert de rijping van de follikel en de productie van oestrogene hormonen
Na de ovulatie: vorming corpus luteum (uit resten van de Graafse follikel)
Onder- of overproductie van FSH en LH veroorzaakt het uitblijven van de menstruatie. Elke stoornis
in de functie van de hypothalamus-hypofyse-ovarium-as kan een amenorroe1 tot gevolg hebben.
Inhibine:
Glycoproteïnen die de FSH- en LH-afgifte tegengaan
Gevormd in ovarium door granulosacellen (afhankelijk van concentratie aan FSH houdt de
concentratie van FSH en LH in balans)
1 Er vindt geen menstruatie plaats.
4
Een leven lang gezond
Taken + colleges
Verdieping in biologie
Training levensloop en gezondheid
2016-2017
,Inhoudsopgave
Taak 1: Wie is gezond? ............................................................................................................................ 2
Taak 2: Een nieuw leven begint in Maastricht ......................................................................................... 4
College 1: Gezond oud worden begint in de baarmoeder .................................................................. 16
Taak 3: Ouder en kind: een levenslange band ....................................................................................... 18
College 2: Hechting en ontwikkeling van kinderen ........................................................................... 24
Taak 4: Consultatiebureaus of consternatiebureaus? ............................................................................. 27
College 3: Kijk… een kind…! ........................................................................................................... 33
College 4: Biologie van groei ............................................................................................................ 35
Taak 5: Stress en de HPA-as .................................................................................................................. 57
College 5: Stress ................................................................................................................................. 63
College 6: Hersenen & ontwikkeling ................................................................................................. 66
Taak 6: Rebel without a cause ............................................................................................................... 76
Taak 7: (Volksgezondheids)beleid: een kwestie van perspectief? ......................................................... 82
College 7: Publieke Gezondheid in de praktijk.................................................................................. 90
Taak 8: Meer kennis, dus gezonder? ...................................................................................................... 95
Taak 9: Healthy workplaces ................................................................................................................. 106
College 8: Inleiding op theorieën over gezondheid in relatie tot arbeid .......................................... 112
Taak 10: Wie goed doet, goed ontmoet ............................................................................................... 123
Taak 11: Lang zullen ze leven... .......................................................................................................... 127
College 9: Veroudering .................................................................................................................... 131
Taak 12: Smart home. Ouderen langer thuis met een robot in huis ..................................................... 141
College 10: Zorginnovaties voor ouderen ........................................................................................ 143
Verdieping in de biologie ..................................................................................................................... 147
Inleiding in de (cel)biologie en de fysiologie .................................................................................. 147
Signaaltransductie en regulatie ........................................................................................................ 186
DNA eiwit en epigenetica ........................................................................................................... 241
Training levensloop en gezondheid ..................................................................................................... 263
Bijeenkomst 1................................................................................................................................... 263
Bijeenkomst 2................................................................................................................................... 267
Bijeenkomst 4................................................................................................................................... 269
1
,Taak 1: Wie is gezond?
Positieve gezondheid (Huber):
Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van
de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’
Voor het bevorderen van veerkrachtig en betekenisvol leven in een gezondheidsbevorderende
omgeving.
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek:
Onderscheid de smalle opvatting, nl. ‘gezondheid als afwezigheid van ziekte’ van de brede opvatting
over gezondheid. Eigen beoordeling van de persoonlijke situatie. Er ontstaat een
‘gezondheidsoppervlak’ De score, het ‘gezondheidsoppervlak’, zou dan zo kunnen veranderen
MOTIVATIONAL INTERVIEWING:
Leefstijlverandering bij mensen met lage SES lukt, als ze contact maken met wat voor hen écht
Belangrijk is.
Overwinnen van een verslaving lukt alleen bij degene die contact maakt met voor hem/haar écht
belangrijk is. (Machteld Huber)
Zingeving, dwz leven vanuit wat voor een mens écht belangrijk is, is de kracht waarop mensen een
concentratiekamp overleven.
Conclusie: Zingeving is de sterkste gezondmakende factor!
2
,3
, Taak 2: Een nieuw leven begint in Maastricht
Wat hebben hormonen te maken met de menstruatiecyclus?
De cyclische rijping en vrijmaking van eicellen: gestuurd door cyclische veranderingen in de secretie
van gonadotrope hypofysehormonen, het FSH en het LH. (Mannen nodig voor de vorming van
zaadcellen).
De afgifte door de hypofyse van FSH en LH wordt geregeld door het GnRH (gonadotrophin releasing
hormone), een polypeptideketen van 10 aminozuren uit de hypothalamus. De GnRH-afgifte wordt
geremd: door oestradiol en inhibine de FSH- en LH-spiegel in het bloed bij de vrouw onder invloed
staat van een negatieve terugkoppeling. Afgifte: pulsatiel (pulserend) en een schommelend effect op
de LH-vorming. De pulsgenerator in de hypothalamus is onbekend.
FSH: Follikelstimulerend hormoon
Klein glycoproteïne (afgescheiden door chromaffiene cellen van de adenohypofyse)
Bevordert de groei en rijping van de follikels in de ovaria (eierstok)
LH: Luteïniseringshormoon
Klein glycoproteïne (afgescheiden door chromaffiene cellen van de adenohypofyse)
Bevordert de rijping van de follikel en de productie van oestrogene hormonen
Na de ovulatie: vorming corpus luteum (uit resten van de Graafse follikel)
Onder- of overproductie van FSH en LH veroorzaakt het uitblijven van de menstruatie. Elke stoornis
in de functie van de hypothalamus-hypofyse-ovarium-as kan een amenorroe1 tot gevolg hebben.
Inhibine:
Glycoproteïnen die de FSH- en LH-afgifte tegengaan
Gevormd in ovarium door granulosacellen (afhankelijk van concentratie aan FSH houdt de
concentratie van FSH en LH in balans)
1 Er vindt geen menstruatie plaats.
4
