Onderwerp van Ethiek:
In de ethiek denkt men over het menselijke handelen vanuit het gezichtspunt van goed en
kwaad, juist en onjuist etc.
De essentie van handelen is dat je iets doet met een reden.
Ethiek heeft betrekking op handelingen, dus alleen op mensen, want alles anders handelt
niet.
Ethische kwesties in de zorg: euthanasie, abortus of stoppen met
een behandeling.
We beschouwen ethiek als systematische reflectie op moraal.
Moraal: het geheel van heersende gewoonten en gebruiken van een samenleving, sector,
instelling, groep of persoon.
Onder moraal vallen de regels en afspraken die nodig zijn om het samenleven en
samenwerken met anderen in goede banen te leiden.
Ethiek is de filosofische discipline die zich bezighoudt met de theorie van het morele
handelen, van het doen wat hoort, wat verboden is, wat wel of niet geoorloofd is.
Morele kwesties: kwesties, vragen, situaties waarin verschillende morele overtuigingen met
elkaar botsen en niet duidelijk is welke regel, handeling of deugd gepast is.
Moreel dilemma: situaties betreft waarin de betrokkene klem zit tussen twee handelwijzen
die allebei nadelen hebben.
Morele intuïtie: iemands gevoel wat wel en niet kan
Moreel beraad: wanneer medewerkers met elkaar een morele kwestie op een methodische
manier bespreken met de bedoeling te komen tot gezamenlijke besluitvorming
Kenmerken van waarden:
- waarden geven antwoord op de vraag: wat is belangrijk?
- waarden hebben karakter van nastrevenswaardige idealen/goeden. Bijvoorbeeld Respect.
- motiveren het handelen & komt alleen uit uitdrukking via handelen (niet echt een ding etc.)
- waarden zijn tijd & ruimte gebonden.
- Waarden hebben aantrekkingskracht (pull) ook als de idealen nooit ten volle haalbaar zijn.
Ze blijven een ideaal aan de horizon om naar te streven.
- Waarden motiveren het handelen
- komen tot uitdrukking in het handelen. (niet zuiver objectief of subjectief, kwestie van
smaak) intersubjectief van aard, bestaan niet zoals de zwaartekracht.
Wat zijn normen:
Normen zijn gedragsregels die aangeven wat mensen wel en niet behoren te doen.
Normen zijn afgeleid van waarden: in een norm wordt een waarde concreet gemaakt.
Bijv. waarde: veiligheid -> Normen: stop bij rood & cliënt isoleren als hij in gevaar komt.
Wanneer mensen niet begrijpen waartoe een norm dient, zijn ze meestal niet geneigd zich
ernaar te gedragen.
Wanneer blijkt dat er geen motiverende waarde te vinden is onder de norm, kan die wellicht
beter worden afgeschaft, want niet alle normen zijn goed en lang niet alle normen zijn
verplichtend.
, - Normen zijn belangrijk omdat mensen willen weten wat het goede is om te doen: wat ze
kunnen, mogen en moeten in een bepaalde situatie. Deze drie werkwoorden hebben
allemaal een ‘morele lading’.
Het verschil tussen handelen en gedrag en relevantie ervan voor ethiek.
Handelen: je doet iets omdat je ervan overtuigd bent dat het zo moet of omdat iedereen het
zo doet.
Handelingen komen voort uit redenen.
Gedrag: al wat zichtbaar is. Het hoeft niet altijd gedreven of gemotiveerd te zijn door
redenen. Gedrag is vaak impulsief of instinctief.
Moraal beïnvloedt het menselijk gedrag, maar we zijn ons er niet altijd van bewust welke
waarden en normen er ‘onder’ het gedrag, van anderen en onszelf, liggen.
4 soorten belangen:
1. eigen belang:
- korte termijn: persoon gaat in op een impuls
- lange termijn: denk je na over je keuze
2. welbegrepen eigen belang: de persoon kijkt niet alleen naar wat zijn keuze op hem op
korte termijn voordelen en nadelen oplevert, maar kijkt vooral naar wat zijn keuze op lange
termijn voor voordelen en nadelen heeft.
3. andermans belang: mogelijke belangenconflicten met anderen
4. algemeen belang: belang van samenleving
Functies van het recht:
1. Ordenen van de samenleving.
2. Beschermen van belangen.
3. Voorwaarden scheppen voor de ontplooiing van mensen.
4. Voorkomen van misstanden.
5. Concretiseren van rechtvaardigheid.
Rechtsbronnen:
1. Wetgeving
2. Verdrag
3. Jurisprudentie
In de ethiek denkt men over het menselijke handelen vanuit het gezichtspunt van goed en
kwaad, juist en onjuist etc.
De essentie van handelen is dat je iets doet met een reden.
Ethiek heeft betrekking op handelingen, dus alleen op mensen, want alles anders handelt
niet.
Ethische kwesties in de zorg: euthanasie, abortus of stoppen met
een behandeling.
We beschouwen ethiek als systematische reflectie op moraal.
Moraal: het geheel van heersende gewoonten en gebruiken van een samenleving, sector,
instelling, groep of persoon.
Onder moraal vallen de regels en afspraken die nodig zijn om het samenleven en
samenwerken met anderen in goede banen te leiden.
Ethiek is de filosofische discipline die zich bezighoudt met de theorie van het morele
handelen, van het doen wat hoort, wat verboden is, wat wel of niet geoorloofd is.
Morele kwesties: kwesties, vragen, situaties waarin verschillende morele overtuigingen met
elkaar botsen en niet duidelijk is welke regel, handeling of deugd gepast is.
Moreel dilemma: situaties betreft waarin de betrokkene klem zit tussen twee handelwijzen
die allebei nadelen hebben.
Morele intuïtie: iemands gevoel wat wel en niet kan
Moreel beraad: wanneer medewerkers met elkaar een morele kwestie op een methodische
manier bespreken met de bedoeling te komen tot gezamenlijke besluitvorming
Kenmerken van waarden:
- waarden geven antwoord op de vraag: wat is belangrijk?
- waarden hebben karakter van nastrevenswaardige idealen/goeden. Bijvoorbeeld Respect.
- motiveren het handelen & komt alleen uit uitdrukking via handelen (niet echt een ding etc.)
- waarden zijn tijd & ruimte gebonden.
- Waarden hebben aantrekkingskracht (pull) ook als de idealen nooit ten volle haalbaar zijn.
Ze blijven een ideaal aan de horizon om naar te streven.
- Waarden motiveren het handelen
- komen tot uitdrukking in het handelen. (niet zuiver objectief of subjectief, kwestie van
smaak) intersubjectief van aard, bestaan niet zoals de zwaartekracht.
Wat zijn normen:
Normen zijn gedragsregels die aangeven wat mensen wel en niet behoren te doen.
Normen zijn afgeleid van waarden: in een norm wordt een waarde concreet gemaakt.
Bijv. waarde: veiligheid -> Normen: stop bij rood & cliënt isoleren als hij in gevaar komt.
Wanneer mensen niet begrijpen waartoe een norm dient, zijn ze meestal niet geneigd zich
ernaar te gedragen.
Wanneer blijkt dat er geen motiverende waarde te vinden is onder de norm, kan die wellicht
beter worden afgeschaft, want niet alle normen zijn goed en lang niet alle normen zijn
verplichtend.
, - Normen zijn belangrijk omdat mensen willen weten wat het goede is om te doen: wat ze
kunnen, mogen en moeten in een bepaalde situatie. Deze drie werkwoorden hebben
allemaal een ‘morele lading’.
Het verschil tussen handelen en gedrag en relevantie ervan voor ethiek.
Handelen: je doet iets omdat je ervan overtuigd bent dat het zo moet of omdat iedereen het
zo doet.
Handelingen komen voort uit redenen.
Gedrag: al wat zichtbaar is. Het hoeft niet altijd gedreven of gemotiveerd te zijn door
redenen. Gedrag is vaak impulsief of instinctief.
Moraal beïnvloedt het menselijk gedrag, maar we zijn ons er niet altijd van bewust welke
waarden en normen er ‘onder’ het gedrag, van anderen en onszelf, liggen.
4 soorten belangen:
1. eigen belang:
- korte termijn: persoon gaat in op een impuls
- lange termijn: denk je na over je keuze
2. welbegrepen eigen belang: de persoon kijkt niet alleen naar wat zijn keuze op hem op
korte termijn voordelen en nadelen oplevert, maar kijkt vooral naar wat zijn keuze op lange
termijn voor voordelen en nadelen heeft.
3. andermans belang: mogelijke belangenconflicten met anderen
4. algemeen belang: belang van samenleving
Functies van het recht:
1. Ordenen van de samenleving.
2. Beschermen van belangen.
3. Voorwaarden scheppen voor de ontplooiing van mensen.
4. Voorkomen van misstanden.
5. Concretiseren van rechtvaardigheid.
Rechtsbronnen:
1. Wetgeving
2. Verdrag
3. Jurisprudentie
