Hoofdstuk 1
Normatieve ontwikkeling
- Continue -> elke dag evenveel leren, regelmatig
- Discontinue -> onregelmatig leren, sprongsgewijs -> lopen
Ontwikkelingsfasen en cohorten
Cohort = mensen van dezelfde generatie
Quarter life crisis = twijfels over de toekomst, het maken van levensbepalende beslissingen en op zoek naar
zingeving (25-35 jaar)
Factoren die een rol spelen : vrijheid om te kiezen wat je wil / sociale media / economische crisis (weinig banen,
flexibele arbeidsmarkt)
Kritische perioden in de levensloop
- Lortenz en zijn kuikentjes -> hechten aan eerste bewegende object dat ze zien
- Weeshuizen -> genoeg om net te kunnen overleven
- Wolfskinderen -> opgroeien door dieren ipv mensen -> Bird Boy en Genie -> geen taal en sociaal gedrag
Individuele verschillen in de levensloop
- Aangeboren of aangeleerd
Nature vs nurture / Darwin vs Skinner
o Nurture
Gedrag van kinderen kan geconditioneerd worden -> Little Albert
Huxleys dystopie -> sterke omgevingsinvloeden
o Nature
Expressies van basale emoties / tweelingstudies
Welke factoren spelen een rol in individuele verschillen?
- Beschermende factoren -> vrienden / fijne omgeving
- Risicofactoren -> mishandeling / drugsgebruik
Indirect effect van genen op de omgeving
- Passief -> aangeboren eigenschappen van ouders creëren een bepaalde omgeving
- Evocatief -> aangeboren eigenschappen van kind lokken reacties uit in de omgeving
- Actief -> door aangeboren eigenschappen kiezen we een andere omgeving
Door evocatieve / actieve invloeden -> expansie mogelijk van individuele verschillen
Sporten -> prof klimmer / tekenen -> webdesigner
Person-environment fit = afstemming van omgeving op de aangeboren kenmerken en talenten
Theorieën over invloed van nature en nurture
Biologische benadering -> psychoanalyse -> cognitieve psychologie -> humanisme -> behaviorisme
Epigenetica = genexpressie kan veranderd worden door omgevingsinvloeden
Freud : psychoseksuele ontwikkeling
Nature -> aangeboren drive voor seks en geweld
Nurture -> moeder / vader / opvoeding
Bronfenbrenner : ecologisch model
En kind ontwikkelt in interactie met de omgeving
- Systeem kind
- Microsysteem -> directe omgeving van kind
- Mesosysteem -> interactie tussen microsystemen -> gezin vs school
- Exosysteem -> familie / schoolsysteem / gemeente / media
- Macrosysteem -> cultuur / politiek / religie
Normatieve ontwikkeling
- Continue -> elke dag evenveel leren, regelmatig
- Discontinue -> onregelmatig leren, sprongsgewijs -> lopen
Ontwikkelingsfasen en cohorten
Cohort = mensen van dezelfde generatie
Quarter life crisis = twijfels over de toekomst, het maken van levensbepalende beslissingen en op zoek naar
zingeving (25-35 jaar)
Factoren die een rol spelen : vrijheid om te kiezen wat je wil / sociale media / economische crisis (weinig banen,
flexibele arbeidsmarkt)
Kritische perioden in de levensloop
- Lortenz en zijn kuikentjes -> hechten aan eerste bewegende object dat ze zien
- Weeshuizen -> genoeg om net te kunnen overleven
- Wolfskinderen -> opgroeien door dieren ipv mensen -> Bird Boy en Genie -> geen taal en sociaal gedrag
Individuele verschillen in de levensloop
- Aangeboren of aangeleerd
Nature vs nurture / Darwin vs Skinner
o Nurture
Gedrag van kinderen kan geconditioneerd worden -> Little Albert
Huxleys dystopie -> sterke omgevingsinvloeden
o Nature
Expressies van basale emoties / tweelingstudies
Welke factoren spelen een rol in individuele verschillen?
- Beschermende factoren -> vrienden / fijne omgeving
- Risicofactoren -> mishandeling / drugsgebruik
Indirect effect van genen op de omgeving
- Passief -> aangeboren eigenschappen van ouders creëren een bepaalde omgeving
- Evocatief -> aangeboren eigenschappen van kind lokken reacties uit in de omgeving
- Actief -> door aangeboren eigenschappen kiezen we een andere omgeving
Door evocatieve / actieve invloeden -> expansie mogelijk van individuele verschillen
Sporten -> prof klimmer / tekenen -> webdesigner
Person-environment fit = afstemming van omgeving op de aangeboren kenmerken en talenten
Theorieën over invloed van nature en nurture
Biologische benadering -> psychoanalyse -> cognitieve psychologie -> humanisme -> behaviorisme
Epigenetica = genexpressie kan veranderd worden door omgevingsinvloeden
Freud : psychoseksuele ontwikkeling
Nature -> aangeboren drive voor seks en geweld
Nurture -> moeder / vader / opvoeding
Bronfenbrenner : ecologisch model
En kind ontwikkelt in interactie met de omgeving
- Systeem kind
- Microsysteem -> directe omgeving van kind
- Mesosysteem -> interactie tussen microsystemen -> gezin vs school
- Exosysteem -> familie / schoolsysteem / gemeente / media
- Macrosysteem -> cultuur / politiek / religie
