Samenvatting effectief leren hoofdstuk 1 en 3
Hoofdstuk 1 effectief leren
§1.1.1 geheugenstructuur
Er zijn twee verschillende vormen van geheugen te onderscheiden:
1. Het kortetermijngeheugen;
2. Het langetermijngeheugen
Het kortetermijngeheugen of werkgeheugen
Het kortetermijngeheugen kan alleen maar informatie vasthouden en het
werkgeheugen kan ook informatie manipuleren.
Het kortetermijngeheugen slaat zaken enkel tijdelijk op, zo’n 15 tot 20 seconden.
Het is echter van belang om ervoor te zorgen dat informatie in het
langetermijngeheugen terecht komt. 2 manieren om dit voor elkaar te krijgen zijn:
- Coderen: ezelsbruggetjes of door informatie te koppelen aan visuele beelden,
bijvoorbeeld een tekening, foto of mindmap.
- Chunking: je splitst bijvoorbeeld getallenreeksen of een reeks woorden op in
kleinere eenheden; zo kun je deze gemakkelijker onthouden.
Mayer heeft een aantal ontwerpprincipes voor multimediaal leren geformuleerd:
Het multimediaprincipe = het is beter om zowel tekst als beeld te gebruiken,
dan alleen tekst.
Ruimtelijke nabijheid = het is belangrijk dat de ruimte tussen het
aangeboden beeld en de bijbehorende tekst, of delen van beide, zo klein
mogelijk is.
Tijdelijke nabijheid = ook de tijd tussen het aangeboden beeld en de
bijbehorende tekst, of delen van beide, moet zo klein mogelijk zijn.
Signaleringsprincipe = belangrijke elementen kunnen benadrukt worden
door bijvoorbeeld woorden vet te maken, iets te omcirkelen, ergens op in te
zoomen, een pijl te laten verschijnen enzovoort.
Coherentieprincipe = overbodige beelden, teksten en geluiden leiden af,
vermijd die zoveel mogelijk.
Modaliteitsprincipe = bij beeld is het beter om audio te gebruiken dan
geschreven tekst.
Redundantieprincipe = beeld en audio is beter dan beeld en audio en tekst.
Het langetermijngeheugen
In het langetermijngeheugen wordt informatie voor lange tijd in de hersenen
opgeslagen. In principe voor altijd, zolang de gegevens maar geregeld herhaald
worden.
Het langetermijngeheugen is op te delen in twee soorten geheugens:
1. Het expliciete of declaratieve geheugen;
2. Het impliciete of niet-declaratieve geheugen.
Expliciete of declaratieve geheugen = het langetermijngeheugen voor feiten en
gebeurtenissen. Daarbij gaat het om opgeslagen informatie die we ons bewust zijn,
maar ook gemakkelijk kunnen oproepen.
, Dit geheugen is weer verder onder te verdelen in twee soorten:
Het semantisch geheugen = slaat begrippen en feiten op.
Het episodisch geheugen = slaat alles op wat je meemaakt, vooral in het
persoonlijke leven.
Het impliciete geheugen of niet-declaratieve geheugen = het
langetermijngeheugen dat informatie bevat die minder snel wordt opgeslagen dan in
het expliciete geheugen het geval is. En die we onbewust beleven.
Het gaat hierbij om kennis, ook procedurele kennis genoemd, die herhaling en
oefening vereist over een langere periode en die we vervolgens ook moeilijk
vergeten.
Het gaat hier om vaardigheden, gewoonten en gedragingen die worden getraind,
geoefend en die op den duur automatisch plaatsvinden.
Drie fasen voor het aanleren van declaratieve, respectievelijk procedurele kennis.
Het aanleren van declaratieve kennis:
1. Betekenis geven door activeren van voorkennis.
2. Organiseren.
3. Opslaan in geheugen.
Het aanleren van procedurele (niet-declaratieve) kennis:
1. Modellen construeren door voorbeelden te zien.
2. Bijstellen en verfijnen.
3. Verinnerlijken door oefening.
§1.1.2 Primaire kennis en secundaire kennis
primaire kennis = kennis die we vanzelf opdoen zonder dat we daar veel moeite
voor hoeven te doen. (leren, lopen, praten, leren gezichten te onthouden).
We slaan deze kennis direct op in het langetermijngeheugen, zonder bewuste
verwerking in het werkgeheugen.
Secundaire kennis = nodig om te kunnen functioneren in de maatschappij.
Bijv.: het leren lezen en schrijven en andere schoolse kennis.
We hebben er expliciete instructie bij nodig.
§1.1.3 leerstrategieën
Deliberate practice = het onbewust en doelgericht oefenen van een bepaalde
vaardigheid.
Spaced practice = de docent stelt zijn leerlingen gespreid door de tijd meerdere
malen ‘bloot’ aan specifieke informatie.
Dat maakt de kans groter dat zij die beter onthouden dan wanneer zij er dezelfde tijd
aan zouden besteden, maar dan in één keer.
Retrieval practice en het testing effect = het actief terughalen van informatie uit je
geheugen, het positieve leereffect dat uitgaat van regelmatig kleine testjes en quizjes
doen.
Hoofdstuk 1 effectief leren
§1.1.1 geheugenstructuur
Er zijn twee verschillende vormen van geheugen te onderscheiden:
1. Het kortetermijngeheugen;
2. Het langetermijngeheugen
Het kortetermijngeheugen of werkgeheugen
Het kortetermijngeheugen kan alleen maar informatie vasthouden en het
werkgeheugen kan ook informatie manipuleren.
Het kortetermijngeheugen slaat zaken enkel tijdelijk op, zo’n 15 tot 20 seconden.
Het is echter van belang om ervoor te zorgen dat informatie in het
langetermijngeheugen terecht komt. 2 manieren om dit voor elkaar te krijgen zijn:
- Coderen: ezelsbruggetjes of door informatie te koppelen aan visuele beelden,
bijvoorbeeld een tekening, foto of mindmap.
- Chunking: je splitst bijvoorbeeld getallenreeksen of een reeks woorden op in
kleinere eenheden; zo kun je deze gemakkelijker onthouden.
Mayer heeft een aantal ontwerpprincipes voor multimediaal leren geformuleerd:
Het multimediaprincipe = het is beter om zowel tekst als beeld te gebruiken,
dan alleen tekst.
Ruimtelijke nabijheid = het is belangrijk dat de ruimte tussen het
aangeboden beeld en de bijbehorende tekst, of delen van beide, zo klein
mogelijk is.
Tijdelijke nabijheid = ook de tijd tussen het aangeboden beeld en de
bijbehorende tekst, of delen van beide, moet zo klein mogelijk zijn.
Signaleringsprincipe = belangrijke elementen kunnen benadrukt worden
door bijvoorbeeld woorden vet te maken, iets te omcirkelen, ergens op in te
zoomen, een pijl te laten verschijnen enzovoort.
Coherentieprincipe = overbodige beelden, teksten en geluiden leiden af,
vermijd die zoveel mogelijk.
Modaliteitsprincipe = bij beeld is het beter om audio te gebruiken dan
geschreven tekst.
Redundantieprincipe = beeld en audio is beter dan beeld en audio en tekst.
Het langetermijngeheugen
In het langetermijngeheugen wordt informatie voor lange tijd in de hersenen
opgeslagen. In principe voor altijd, zolang de gegevens maar geregeld herhaald
worden.
Het langetermijngeheugen is op te delen in twee soorten geheugens:
1. Het expliciete of declaratieve geheugen;
2. Het impliciete of niet-declaratieve geheugen.
Expliciete of declaratieve geheugen = het langetermijngeheugen voor feiten en
gebeurtenissen. Daarbij gaat het om opgeslagen informatie die we ons bewust zijn,
maar ook gemakkelijk kunnen oproepen.
, Dit geheugen is weer verder onder te verdelen in twee soorten:
Het semantisch geheugen = slaat begrippen en feiten op.
Het episodisch geheugen = slaat alles op wat je meemaakt, vooral in het
persoonlijke leven.
Het impliciete geheugen of niet-declaratieve geheugen = het
langetermijngeheugen dat informatie bevat die minder snel wordt opgeslagen dan in
het expliciete geheugen het geval is. En die we onbewust beleven.
Het gaat hierbij om kennis, ook procedurele kennis genoemd, die herhaling en
oefening vereist over een langere periode en die we vervolgens ook moeilijk
vergeten.
Het gaat hier om vaardigheden, gewoonten en gedragingen die worden getraind,
geoefend en die op den duur automatisch plaatsvinden.
Drie fasen voor het aanleren van declaratieve, respectievelijk procedurele kennis.
Het aanleren van declaratieve kennis:
1. Betekenis geven door activeren van voorkennis.
2. Organiseren.
3. Opslaan in geheugen.
Het aanleren van procedurele (niet-declaratieve) kennis:
1. Modellen construeren door voorbeelden te zien.
2. Bijstellen en verfijnen.
3. Verinnerlijken door oefening.
§1.1.2 Primaire kennis en secundaire kennis
primaire kennis = kennis die we vanzelf opdoen zonder dat we daar veel moeite
voor hoeven te doen. (leren, lopen, praten, leren gezichten te onthouden).
We slaan deze kennis direct op in het langetermijngeheugen, zonder bewuste
verwerking in het werkgeheugen.
Secundaire kennis = nodig om te kunnen functioneren in de maatschappij.
Bijv.: het leren lezen en schrijven en andere schoolse kennis.
We hebben er expliciete instructie bij nodig.
§1.1.3 leerstrategieën
Deliberate practice = het onbewust en doelgericht oefenen van een bepaalde
vaardigheid.
Spaced practice = de docent stelt zijn leerlingen gespreid door de tijd meerdere
malen ‘bloot’ aan specifieke informatie.
Dat maakt de kans groter dat zij die beter onthouden dan wanneer zij er dezelfde tijd
aan zouden besteden, maar dan in één keer.
Retrieval practice en het testing effect = het actief terughalen van informatie uit je
geheugen, het positieve leereffect dat uitgaat van regelmatig kleine testjes en quizjes
doen.
