Hoofdstuk 1 Drama inhoudelijk
1.1 Wat is drama?
Het is lastig om een definitie van het vak drama te geven. Vaak wordt er een praktijkvoorbeeld
gegeven, gekleurd door de subjectieve beleving van degene die het vak heeft gehad. ‘Iets met
toneelspelen’ is ook een veelgehoorde omschrijving.
Het doel van drama is het verwerven van inzicht in de functie en betekenis van het eigen
dramatische product en dat van anderen. Drama heeft dezelfde kenmerkende eigenschap als elk
ander kunstvak;
- Verbeelding
- Vormgeving
- Inzicht (beschouwen, oftewel ‘het kijken naar ter bevordering van inzicht’)
- Discussie oproepen
Dramatische verbeelding: ‘verbeelding ten dienste van een dramatisch product’, het gaat hier om
innerlijke verbeelding. Binnen de dramales is het van belang dat het ook echt gebeurt, geïnspireerd
en gevoed door anderen en de lesstof. Verbeelden hangt sterk samen met fantasie en creativiteit.
Dramatische vormgeving: de wijze waarop het spel wordt gepresenteerd. De vormgeving is ontleend
aan het theater en kan bepalend zijn voor het lesverloop, dus het spelplezier, de helderheid van het
spel, het kijkplezier etc. Vooral bij drama als didactisch hulpmiddel, bij themalessen en
productgericht drama is het gebruikelijk om vormgeving in te zetten, zoals kostuums, rekwisieten
etc. In normale lessen kunnen kostuums, decor, licht en geluid naar eigen inzicht worden toegepast.
Ook hier houdt vormgeven in: de wijze waarop een begrip of personage wordt uitgebeeld, dus de
werkvorm waarin en de manier waarop er gespeeld wordt. Binnen drama kunnen alle spel- en
werkvormen uit de theaterwereld voorkomen.
Dramatisch inzicht: (theatraal inzicht) Door het dramatisch inzicht te vergroten in wat het vak precies
inhoudt, krijgt het kind meer aanknopingspunten om zijn eigen functioneren binnen een dramales in
te schatten, de kijk op de werkelijkheid te vernieuwen en zich verder te ontwikkelen. Als je weet
waarom bepaalde dingen werken zoals ze werken, verhoogt dat het spelplezier. Ook kun je andere
mensen beter begrijpen en waarderen binnen drama.
Discussie oproepen: Bij dramatisch inzicht is het niet van belang om de waarheid te achterhalen,
maar om vraagtekens bij die waarheid te durven zetten, en vanuit je kennis en gevoel tot
interpretaties te komen. Interpretaties komen tot stand vanuit eerdere ervaringen en inzichten. Door
als leraar niet meteen ‘de waarheid’ of achterliggende gedachten te vertellen blijft er een betrokken
en actieve houding bij de leerling. Door als leraar richtinggevende vragen te stellen wordt er een
discussie opgeroepen en wordt er aan meningsvorming gedaan.
Wat is drama in het basisonderwijs?
Om deze vraag te beantwoorden, hanteren we de driedeling van de Kennisbasis Dans en Drama:
1. Drama als cultuurgoed
2. Drama als didactisch hulpmiddel voor leerinhouden van andere vakken
3. Drama als pedagogisch middel
1.1 Wat is drama?
Het is lastig om een definitie van het vak drama te geven. Vaak wordt er een praktijkvoorbeeld
gegeven, gekleurd door de subjectieve beleving van degene die het vak heeft gehad. ‘Iets met
toneelspelen’ is ook een veelgehoorde omschrijving.
Het doel van drama is het verwerven van inzicht in de functie en betekenis van het eigen
dramatische product en dat van anderen. Drama heeft dezelfde kenmerkende eigenschap als elk
ander kunstvak;
- Verbeelding
- Vormgeving
- Inzicht (beschouwen, oftewel ‘het kijken naar ter bevordering van inzicht’)
- Discussie oproepen
Dramatische verbeelding: ‘verbeelding ten dienste van een dramatisch product’, het gaat hier om
innerlijke verbeelding. Binnen de dramales is het van belang dat het ook echt gebeurt, geïnspireerd
en gevoed door anderen en de lesstof. Verbeelden hangt sterk samen met fantasie en creativiteit.
Dramatische vormgeving: de wijze waarop het spel wordt gepresenteerd. De vormgeving is ontleend
aan het theater en kan bepalend zijn voor het lesverloop, dus het spelplezier, de helderheid van het
spel, het kijkplezier etc. Vooral bij drama als didactisch hulpmiddel, bij themalessen en
productgericht drama is het gebruikelijk om vormgeving in te zetten, zoals kostuums, rekwisieten
etc. In normale lessen kunnen kostuums, decor, licht en geluid naar eigen inzicht worden toegepast.
Ook hier houdt vormgeven in: de wijze waarop een begrip of personage wordt uitgebeeld, dus de
werkvorm waarin en de manier waarop er gespeeld wordt. Binnen drama kunnen alle spel- en
werkvormen uit de theaterwereld voorkomen.
Dramatisch inzicht: (theatraal inzicht) Door het dramatisch inzicht te vergroten in wat het vak precies
inhoudt, krijgt het kind meer aanknopingspunten om zijn eigen functioneren binnen een dramales in
te schatten, de kijk op de werkelijkheid te vernieuwen en zich verder te ontwikkelen. Als je weet
waarom bepaalde dingen werken zoals ze werken, verhoogt dat het spelplezier. Ook kun je andere
mensen beter begrijpen en waarderen binnen drama.
Discussie oproepen: Bij dramatisch inzicht is het niet van belang om de waarheid te achterhalen,
maar om vraagtekens bij die waarheid te durven zetten, en vanuit je kennis en gevoel tot
interpretaties te komen. Interpretaties komen tot stand vanuit eerdere ervaringen en inzichten. Door
als leraar niet meteen ‘de waarheid’ of achterliggende gedachten te vertellen blijft er een betrokken
en actieve houding bij de leerling. Door als leraar richtinggevende vragen te stellen wordt er een
discussie opgeroepen en wordt er aan meningsvorming gedaan.
Wat is drama in het basisonderwijs?
Om deze vraag te beantwoorden, hanteren we de driedeling van de Kennisbasis Dans en Drama:
1. Drama als cultuurgoed
2. Drama als didactisch hulpmiddel voor leerinhouden van andere vakken
3. Drama als pedagogisch middel
