Samenvatting ‘De taalontwikkeling van het kind’
Hoofdstuk 1 Kindertaalontwikkeling en kindertaalstudie
Hoofdstuk 1.1 Korte schets
Onmondig kind = de mond wordt alleen gebruikt om te ademen, te slikken en te zuigen. Nog niet
voor het produceren van taal. Het taalverwervingsproces voltrekt zich tussen de leeftijd van 0 en 5
jaar. Het eindpunt is rond 9-10 jaar. Dan spreekt een kind correct volgens de regels van de
moedertaal zoals een volwassene deze beheerst.
Er is een taalontwikkelingslijn: een kind heeft bij de geboorte nog geen taal, tot 5 jaar ontwikkelt dit
in hoog tempo en tot 9-10 jaar in een rustig tempo. Voor 1 jaar > auditieve klankwaarneming. Voor 4
jaar > woordgeheugen. Tot aan de prepuberteit > geheugen voor zinnen.
Taalaanbod van de omgeving is steeds enkele stappen vooruit op het taalniveau van het kind.
Geletterd = je kan lezen en schrijven. Leren lezen en schrijven begint rond 6e jaar, als de gesproken
taal voldoende ontwikkeld is.
Hoofdstuk 1.2 Aspecten van taalontwikkeling
Taalverwerving gaat om het geheel van deelprocessen
Comprehensie en productie
Begrijpen van taal passieve -, receptieve taalontwikkeling of comprehensie
Praten van taal actieve taalontwikkeling of productie
Alle kinderen en volwassenen hebben een grotere passieve dan actieve woordenschat.
Comprehensie is moeilijk te testen en daarom lastig precies vast te stellen.
Referentiële kinderen = benoemend en behoedzaam te werk, eerste woorden zijn dingen die
ze kennen.
Expressieve kinderen = imiterend en sociale uitdrukkingen, eerste woorden zijn formules als
magniet, slaaplekker.
Linguïstische aspecten
Taal wordt beschreven op verschillende niveaus:
- Fonologie > klankleer
- Semantiek > gebruik van woorden en woordbetekenissen
- Syntaxis > zinsbouw
- Morfologie > vormveranderingen binnen woorden (vervoegingen en verbuigingen)
Derivatiemorfologie = van grondwoorden kunnen nieuwe woorden met een andere
betekenis afgeleid worden (baksteen, bakkerij, gebak)
Flexiemorfologie = woorden veranderen van vorm door meervoud, enkelvoud, tijd (ik
bak, jij bakte, gebakken)
- Pragmatiek > taalgebruik
- Metalinguïstiek > reflectie, nadenken over taal (waarom heet radio radio?)
Perioden en fasen, interne chronologie
Prelinguale periode 0-1 jaar kind maakt geluidjes en communiceert
Vroeglinguale periode 1-2;6 jaar woordjes en telegramstijl
Differentiatie periode 2;6 – 5 jaar zinnen worden vollediger en correcter
Voltooiings periode 5-10 jaar taal wordt afgewerkt, lezen en schrijven erbij
Er is sprake van interne chronologie binnen de taalverwerving, deze is van toepassing op de
relatieve volgorde waarin interne aspecten voor het eerst aan bod komen.
Hoofdstuk 1.3 Waarom verwerft een kind taal?
Historische blik
Deprivatie-experiment = welke taal gaat een kind uit zichzelf beginnen als het wordt verstoken van
menselijke taalinput. Belangrijke stap in de kindertaalstudie > dagboeken bijhouden over de
vorderingen van jonge kinderen. Taalkundigen waren vooral geïnteresseerd in de kenmerken van hoe
kindertaal eruit ziet.
Eerste theorieën over taalverwerving vanaf 1925 uit het behaviorisme.
Behaviorisme = het verwerven van fonemen en woorden gebeurde door imitatie en associatie.
Hoofdstuk 1 Kindertaalontwikkeling en kindertaalstudie
Hoofdstuk 1.1 Korte schets
Onmondig kind = de mond wordt alleen gebruikt om te ademen, te slikken en te zuigen. Nog niet
voor het produceren van taal. Het taalverwervingsproces voltrekt zich tussen de leeftijd van 0 en 5
jaar. Het eindpunt is rond 9-10 jaar. Dan spreekt een kind correct volgens de regels van de
moedertaal zoals een volwassene deze beheerst.
Er is een taalontwikkelingslijn: een kind heeft bij de geboorte nog geen taal, tot 5 jaar ontwikkelt dit
in hoog tempo en tot 9-10 jaar in een rustig tempo. Voor 1 jaar > auditieve klankwaarneming. Voor 4
jaar > woordgeheugen. Tot aan de prepuberteit > geheugen voor zinnen.
Taalaanbod van de omgeving is steeds enkele stappen vooruit op het taalniveau van het kind.
Geletterd = je kan lezen en schrijven. Leren lezen en schrijven begint rond 6e jaar, als de gesproken
taal voldoende ontwikkeld is.
Hoofdstuk 1.2 Aspecten van taalontwikkeling
Taalverwerving gaat om het geheel van deelprocessen
Comprehensie en productie
Begrijpen van taal passieve -, receptieve taalontwikkeling of comprehensie
Praten van taal actieve taalontwikkeling of productie
Alle kinderen en volwassenen hebben een grotere passieve dan actieve woordenschat.
Comprehensie is moeilijk te testen en daarom lastig precies vast te stellen.
Referentiële kinderen = benoemend en behoedzaam te werk, eerste woorden zijn dingen die
ze kennen.
Expressieve kinderen = imiterend en sociale uitdrukkingen, eerste woorden zijn formules als
magniet, slaaplekker.
Linguïstische aspecten
Taal wordt beschreven op verschillende niveaus:
- Fonologie > klankleer
- Semantiek > gebruik van woorden en woordbetekenissen
- Syntaxis > zinsbouw
- Morfologie > vormveranderingen binnen woorden (vervoegingen en verbuigingen)
Derivatiemorfologie = van grondwoorden kunnen nieuwe woorden met een andere
betekenis afgeleid worden (baksteen, bakkerij, gebak)
Flexiemorfologie = woorden veranderen van vorm door meervoud, enkelvoud, tijd (ik
bak, jij bakte, gebakken)
- Pragmatiek > taalgebruik
- Metalinguïstiek > reflectie, nadenken over taal (waarom heet radio radio?)
Perioden en fasen, interne chronologie
Prelinguale periode 0-1 jaar kind maakt geluidjes en communiceert
Vroeglinguale periode 1-2;6 jaar woordjes en telegramstijl
Differentiatie periode 2;6 – 5 jaar zinnen worden vollediger en correcter
Voltooiings periode 5-10 jaar taal wordt afgewerkt, lezen en schrijven erbij
Er is sprake van interne chronologie binnen de taalverwerving, deze is van toepassing op de
relatieve volgorde waarin interne aspecten voor het eerst aan bod komen.
Hoofdstuk 1.3 Waarom verwerft een kind taal?
Historische blik
Deprivatie-experiment = welke taal gaat een kind uit zichzelf beginnen als het wordt verstoken van
menselijke taalinput. Belangrijke stap in de kindertaalstudie > dagboeken bijhouden over de
vorderingen van jonge kinderen. Taalkundigen waren vooral geïnteresseerd in de kenmerken van hoe
kindertaal eruit ziet.
Eerste theorieën over taalverwerving vanaf 1925 uit het behaviorisme.
Behaviorisme = het verwerven van fonemen en woorden gebeurde door imitatie en associatie.
