Hoorcollege/Werkcollege 1 - Ethiek
Moreel oordeel
We beoordelen de wereld om ons heen. Zo’n oordeel kan gaan over het weer, een auto die
kapot gaat (balen), over macaroni die je eet (heerlijk) of over gedrag van mensen. Als zo’n
oordeel gaat over het gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan, dan spreken we van
een moreel oordeel. In een moreel oordeel spreek je uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en
van anderen. Je geeft aan hoe je verwacht dat die ander met jou of met anderen om zou
moeten gaan.
Moreel oordeel = een waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele
uitgangspunten
Voorbeelden:
1. De docent statistiek laat jou nooit eens een keer uitpraten!
2. Ik vind het lullig dat Chris de verkering uitmaakte via een sms’je.
3. Ellen, kon je nu niet even op me wachten voordat je naar de trein loopt.
Intuïtief moreel oordeel
Oordeel over gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan. Je denkt er niet bij na voordat
je het doet. Het ontstaat als vanzelf. Intuïtieve morele oordelenzijn eigenlijk niet genoeg, om
de volgende 3 redenen:
1. Is niet uit te leggen aan anderen. Als ik een emotie heb dan weet ik eigenlijk nog
steeds niet hoe ik mij voel, anderen kunnen dat niet zien of voelen.
2. Als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten of successen. Het
is belangrijk om je bewust te worden over dingen en een bewust oordeel te vellen over
iets. Je hebt een fout gemaakt en je hebt intuïtief geoordeeld dan kan je er niet van
leren.
3. Intuïtie bereid je niet voor op nieuwe situaties. Je bent niet genoeg gewend aan
dingen die je eerder gezien hebt en daardoor kan je niet weloverwogen het goede
oordeel vellen.
Om te kunnen begrijpen wat er gebeurt als je intuïtieve morele oordeel plotseling bewust
wordt, maken we een onderscheid tussen 3 verschillende processen die zich in het bewustzijn
afspelen:
Je oordeelt dat iets goed of slecht is. Je vindt iets.
Je kent je oordeel. Je weet dat het je mening is en je kent het standpunt van de ander.
Je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een bepaald gevoel
met zich mee.
Benadering van de Wat doe je? Resultaat van de Centrale vraag
wereld omgang
Kennen Objectiveren: je plaatst het Feiten(kennis) Wat is waar?
buiten jezelf
Beoordelen Normeren: je verbindt jezelf Morele oordelen Wat is juist?
met anderen
Voelen Subjectiveren: je plaatst het Gevoelens Hoe voel ik me?
binnen jezelf
Moreel oordeel
We beoordelen de wereld om ons heen. Zo’n oordeel kan gaan over het weer, een auto die
kapot gaat (balen), over macaroni die je eet (heerlijk) of over gedrag van mensen. Als zo’n
oordeel gaat over het gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan, dan spreken we van
een moreel oordeel. In een moreel oordeel spreek je uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en
van anderen. Je geeft aan hoe je verwacht dat die ander met jou of met anderen om zou
moeten gaan.
Moreel oordeel = een waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele
uitgangspunten
Voorbeelden:
1. De docent statistiek laat jou nooit eens een keer uitpraten!
2. Ik vind het lullig dat Chris de verkering uitmaakte via een sms’je.
3. Ellen, kon je nu niet even op me wachten voordat je naar de trein loopt.
Intuïtief moreel oordeel
Oordeel over gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan. Je denkt er niet bij na voordat
je het doet. Het ontstaat als vanzelf. Intuïtieve morele oordelenzijn eigenlijk niet genoeg, om
de volgende 3 redenen:
1. Is niet uit te leggen aan anderen. Als ik een emotie heb dan weet ik eigenlijk nog
steeds niet hoe ik mij voel, anderen kunnen dat niet zien of voelen.
2. Als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten of successen. Het
is belangrijk om je bewust te worden over dingen en een bewust oordeel te vellen over
iets. Je hebt een fout gemaakt en je hebt intuïtief geoordeeld dan kan je er niet van
leren.
3. Intuïtie bereid je niet voor op nieuwe situaties. Je bent niet genoeg gewend aan
dingen die je eerder gezien hebt en daardoor kan je niet weloverwogen het goede
oordeel vellen.
Om te kunnen begrijpen wat er gebeurt als je intuïtieve morele oordeel plotseling bewust
wordt, maken we een onderscheid tussen 3 verschillende processen die zich in het bewustzijn
afspelen:
Je oordeelt dat iets goed of slecht is. Je vindt iets.
Je kent je oordeel. Je weet dat het je mening is en je kent het standpunt van de ander.
Je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een bepaald gevoel
met zich mee.
Benadering van de Wat doe je? Resultaat van de Centrale vraag
wereld omgang
Kennen Objectiveren: je plaatst het Feiten(kennis) Wat is waar?
buiten jezelf
Beoordelen Normeren: je verbindt jezelf Morele oordelen Wat is juist?
met anderen
Voelen Subjectiveren: je plaatst het Gevoelens Hoe voel ik me?
binnen jezelf
