1
Probleem 1
❖ Manieren stress onderzoek:
➢ focus op omgeving (fysiek of psychologisch uitdagende gebeurtenissen
worden stressoren genoemd)
➢ stress als reactie (psychologische en fysiologische reactie op stressfactor
wordt strain genoemd)
➢ stress als proces dat stressoren en strains omvat (relatie tussen persoon
en omgeving, transacties)
❖ Cognitive appraisal 2 factoren:
➢ Primary appraisal
○ bedreigt het fysiek of psychologisch welzijn?
1. niet relevant
2. het is goed
3. het is stressvol
a. harm/ loss
b. threat
c. challenge
➢ Secondary appraisal
○ welke middelen zijn beschikbaar om aan de eisen te voldoen?
❖ Kenmerken van stressvolle situaties
➢ life transitions
➢ difficult timing
➢ ambiguity
➢ low desirability
➢ low controllability
❖ General Adaptation Syndrome (GAS)
➢ perceptie van gevaar zorgt ervoor dat het sympathische zenuwstelsel
veel organen stimuleert
➢ GAS 3 fasen:
1. Alarmreactie (vergelijkbaar met fight-or-flight)
a. hoofdfunctie: middelen lichaam mobiliseren
b. snelwerkende arousal door sympathische zenuwstelsel, veel
organen geactiveerd (incl bijnieren, die (nor)epinefrine in de
bloedbaan afgeven)
c. hypothalamus-pituitary-adrenal axis (HPA) wordt
geactiveerd en triggert de hypofyse om ACTH af te
scheiden (waardoor bijnier cortisol afgeeft)
2. Stage of resistance (stress houdt aan)
a. eerste reacties sympathisch zenuwstelsel vermindert,
HPA-activering overheerst
b. kwetsbaarder voor gezondheidsproblemen →
aanpassingsziekten
3. Stage of exhaustion
a. kan immuunsysteem en de energiereserves van het
lichaam verzwakken totdat de weerstand zeer beperkt is
b. als de stress aanhoudt → ziekte en schade aan inwendige
organen waarschijnlijk
➢ Allostatic load (effecten van het lichaam dat zich herhaaldelijk moet
aanpassen aan stressoren)
○ veroorzaakt slijtage van het lichaam en vermindert het vermogen
om zich aan toekomstige stressfactoren aan te passen
○ 4 hoofdfactoren belangrijke rol bij totale hoeveelheid lichamelijke
activering of fysiologische stress:
, 2
1. hoeveelheid blootstelling
2. grootte van reactiviteit
3. mate van herstel (sommigen snel, anderen langzaam)
4. herstel van bronnen (hersteld door activiteiten, bijv. slapen)
➢ Beperkingen GAS
○ gaat ervan uit dat alle stressoren dezelfde fysiologische reactie
veroorzaken
○ houdt geen rekening met psychosociale factoren
❖ Bronnen van stress
➢ persoon
○ benaderingsconflicten: keuzes tussen twee onverenigbare
wenselijke doelen
○ vermijdingsconflicten: keuze tussen twee ongewenste situaties
○ benaderings-vermijdingsconflicten: wanneer een enkele situatie
zowel wenselijke als ongewenste kenmerken heeft
➢ familie
○ temperamentvolle baby’s zorgen voor meer stress bij ouders
➢ milieu en samenleving
❖ Invloed van emotie op leren
Claparède: 2 soorten leren
➢ impliciet leren
○ pavloviaanse neiging, neutrale stimulus krijgt aversieve
eigenschappen wanneer deze gepaard gaat met aversieve
gebeurtenis, angstconditionering
○ schade aan amygdala vermindert de conditionering van
angstreacties
○ high en low roads
■ laterale kern van de amygdala info over associaties mbt
angstconditionering
■ cellen in superieure dorsale laterale amygdala kunnen snel
CS met US verbinden
■ na proeven bovengenoemde terug naar startpunt, maar
verandering in inferieure dorsale laterale gebied houdt
stand
■ de laterale kern is verbonden met de centrale kern van de
amygdala en deze verbindingen initiëren een emotionele
reactie op een stimulus
■ rechter amygdala reageert afbeeldingen dieren
■ stimulus bereikt amygdala via twee afzonderlijke wegen:
1. low road:
a. thalamus → amygdala
b. zonder te worden gefilterd door conscious
control
c. snel maar informatie is grof
2. high road:
a. thalamus → sensorische cortex → amygdala
b. sensorische info over stimulus
c. langzamer maar vollediger
➢ expliciet leren
○ hippocampus, bij schade is geheugen belemmert
, 3
❖ Selye: stress twee kanten:
➢ korte termijn: produceert adaptieve veranderingen dat het dier helpen te
reageren op stressfactor
➢ lange termijn: veroorzaakt veranderingen die niet aangepast zijn
❖ stressreactie activeert voorste hypofyse-bijnierschorssysteem en stimuleert de
afgifte van adrenocorticotroop hormoon (ACTH) uit de voorste hypofyse
❖ ACTH veroorzaakt afgifte van glucocorticoïden uit de bijnierschors (produceert
stressrespons)
❖ Stressoren activeren sympathische zenuwstelsel en verhogen hoeveelheden
(nor)adrenaline die vrijkomen uit het bijniermerg
➢ Selye negeerde betrokkenheid sympathisch zenuwstelsel
➢ stressoren verhogen bloedspiegels van cytokines
❖ Segerstrom en Miller
➢ effect stress functioneren immuunsysteem
○ Eustress (acute stressoren):
■ < 100 min
■ verbeteringen immuunsysteem
○ Distress (chronische stressoren):
■ nadelige invloed op het adaptieve immuunsysteem
➢ Hippocampus vatbaar voor stress, dendritische vertakking vermindert
❖ 4 centrale kenmerken die samen het angstsysteem vormen:
➢ selectivity: de mate waarin het angstsysteem wordt geactiveerd door
bedreigende prikkels
➢ automaticity: stimuli kunnen toegang krijgen tot het angstsysteem door
alleen snelle en voorlopige perceptuele analyses
➢ encapsulation: als het systeem eenmaal is geactiveerd, lastig te
beheersen
➢ a specialized neural circuit: controleert het angstsysteem
❖ startlereflex
➢ craniaal-naar-caudale uitbreidende golf van buigbewegingen langs de
neurale as
❖ High en low roads
❖ cortisol is eindproduct van HPA-as
➢ piek kan pas 25 minuten na begin stressfactor
➢ actief in prefrontale en limbische gebieden
❖ automatische afwijking in informatieverwerking: richten op bedreiging
❖ onderzoek:
➢ lage dosis cortisol zorgt voor toename schrikreflex, hoge dosering zorgt
voor afname
➢ hoge en lage dosis cortisol leidde tot verbetering gemoedstoestand en
meer risico’s nemen, maar leidde tot vermijding bij zeer angstige
personen → beïnvloedt doelgericht gedrag
➢ combinatie cortisol en heropnameremmer leidt tot meer activiteit
amygdala voor angstige gezichten en minder bij blije gezichten
➢ cortisol heeft onmiddellijke effecten op de emotionele verwerking die het
omgaan met stress bevorderen
Probleem 1
❖ Manieren stress onderzoek:
➢ focus op omgeving (fysiek of psychologisch uitdagende gebeurtenissen
worden stressoren genoemd)
➢ stress als reactie (psychologische en fysiologische reactie op stressfactor
wordt strain genoemd)
➢ stress als proces dat stressoren en strains omvat (relatie tussen persoon
en omgeving, transacties)
❖ Cognitive appraisal 2 factoren:
➢ Primary appraisal
○ bedreigt het fysiek of psychologisch welzijn?
1. niet relevant
2. het is goed
3. het is stressvol
a. harm/ loss
b. threat
c. challenge
➢ Secondary appraisal
○ welke middelen zijn beschikbaar om aan de eisen te voldoen?
❖ Kenmerken van stressvolle situaties
➢ life transitions
➢ difficult timing
➢ ambiguity
➢ low desirability
➢ low controllability
❖ General Adaptation Syndrome (GAS)
➢ perceptie van gevaar zorgt ervoor dat het sympathische zenuwstelsel
veel organen stimuleert
➢ GAS 3 fasen:
1. Alarmreactie (vergelijkbaar met fight-or-flight)
a. hoofdfunctie: middelen lichaam mobiliseren
b. snelwerkende arousal door sympathische zenuwstelsel, veel
organen geactiveerd (incl bijnieren, die (nor)epinefrine in de
bloedbaan afgeven)
c. hypothalamus-pituitary-adrenal axis (HPA) wordt
geactiveerd en triggert de hypofyse om ACTH af te
scheiden (waardoor bijnier cortisol afgeeft)
2. Stage of resistance (stress houdt aan)
a. eerste reacties sympathisch zenuwstelsel vermindert,
HPA-activering overheerst
b. kwetsbaarder voor gezondheidsproblemen →
aanpassingsziekten
3. Stage of exhaustion
a. kan immuunsysteem en de energiereserves van het
lichaam verzwakken totdat de weerstand zeer beperkt is
b. als de stress aanhoudt → ziekte en schade aan inwendige
organen waarschijnlijk
➢ Allostatic load (effecten van het lichaam dat zich herhaaldelijk moet
aanpassen aan stressoren)
○ veroorzaakt slijtage van het lichaam en vermindert het vermogen
om zich aan toekomstige stressfactoren aan te passen
○ 4 hoofdfactoren belangrijke rol bij totale hoeveelheid lichamelijke
activering of fysiologische stress:
, 2
1. hoeveelheid blootstelling
2. grootte van reactiviteit
3. mate van herstel (sommigen snel, anderen langzaam)
4. herstel van bronnen (hersteld door activiteiten, bijv. slapen)
➢ Beperkingen GAS
○ gaat ervan uit dat alle stressoren dezelfde fysiologische reactie
veroorzaken
○ houdt geen rekening met psychosociale factoren
❖ Bronnen van stress
➢ persoon
○ benaderingsconflicten: keuzes tussen twee onverenigbare
wenselijke doelen
○ vermijdingsconflicten: keuze tussen twee ongewenste situaties
○ benaderings-vermijdingsconflicten: wanneer een enkele situatie
zowel wenselijke als ongewenste kenmerken heeft
➢ familie
○ temperamentvolle baby’s zorgen voor meer stress bij ouders
➢ milieu en samenleving
❖ Invloed van emotie op leren
Claparède: 2 soorten leren
➢ impliciet leren
○ pavloviaanse neiging, neutrale stimulus krijgt aversieve
eigenschappen wanneer deze gepaard gaat met aversieve
gebeurtenis, angstconditionering
○ schade aan amygdala vermindert de conditionering van
angstreacties
○ high en low roads
■ laterale kern van de amygdala info over associaties mbt
angstconditionering
■ cellen in superieure dorsale laterale amygdala kunnen snel
CS met US verbinden
■ na proeven bovengenoemde terug naar startpunt, maar
verandering in inferieure dorsale laterale gebied houdt
stand
■ de laterale kern is verbonden met de centrale kern van de
amygdala en deze verbindingen initiëren een emotionele
reactie op een stimulus
■ rechter amygdala reageert afbeeldingen dieren
■ stimulus bereikt amygdala via twee afzonderlijke wegen:
1. low road:
a. thalamus → amygdala
b. zonder te worden gefilterd door conscious
control
c. snel maar informatie is grof
2. high road:
a. thalamus → sensorische cortex → amygdala
b. sensorische info over stimulus
c. langzamer maar vollediger
➢ expliciet leren
○ hippocampus, bij schade is geheugen belemmert
, 3
❖ Selye: stress twee kanten:
➢ korte termijn: produceert adaptieve veranderingen dat het dier helpen te
reageren op stressfactor
➢ lange termijn: veroorzaakt veranderingen die niet aangepast zijn
❖ stressreactie activeert voorste hypofyse-bijnierschorssysteem en stimuleert de
afgifte van adrenocorticotroop hormoon (ACTH) uit de voorste hypofyse
❖ ACTH veroorzaakt afgifte van glucocorticoïden uit de bijnierschors (produceert
stressrespons)
❖ Stressoren activeren sympathische zenuwstelsel en verhogen hoeveelheden
(nor)adrenaline die vrijkomen uit het bijniermerg
➢ Selye negeerde betrokkenheid sympathisch zenuwstelsel
➢ stressoren verhogen bloedspiegels van cytokines
❖ Segerstrom en Miller
➢ effect stress functioneren immuunsysteem
○ Eustress (acute stressoren):
■ < 100 min
■ verbeteringen immuunsysteem
○ Distress (chronische stressoren):
■ nadelige invloed op het adaptieve immuunsysteem
➢ Hippocampus vatbaar voor stress, dendritische vertakking vermindert
❖ 4 centrale kenmerken die samen het angstsysteem vormen:
➢ selectivity: de mate waarin het angstsysteem wordt geactiveerd door
bedreigende prikkels
➢ automaticity: stimuli kunnen toegang krijgen tot het angstsysteem door
alleen snelle en voorlopige perceptuele analyses
➢ encapsulation: als het systeem eenmaal is geactiveerd, lastig te
beheersen
➢ a specialized neural circuit: controleert het angstsysteem
❖ startlereflex
➢ craniaal-naar-caudale uitbreidende golf van buigbewegingen langs de
neurale as
❖ High en low roads
❖ cortisol is eindproduct van HPA-as
➢ piek kan pas 25 minuten na begin stressfactor
➢ actief in prefrontale en limbische gebieden
❖ automatische afwijking in informatieverwerking: richten op bedreiging
❖ onderzoek:
➢ lage dosis cortisol zorgt voor toename schrikreflex, hoge dosering zorgt
voor afname
➢ hoge en lage dosis cortisol leidde tot verbetering gemoedstoestand en
meer risico’s nemen, maar leidde tot vermijding bij zeer angstige
personen → beïnvloedt doelgericht gedrag
➢ combinatie cortisol en heropnameremmer leidt tot meer activiteit
amygdala voor angstige gezichten en minder bij blije gezichten
➢ cortisol heeft onmiddellijke effecten op de emotionele verwerking die het
omgaan met stress bevorderen
