Biologie
Thema 6: Ecologie en Duurzaamheid
§1 - organismen en hun omgeving
Milieu
• ecologie: onderzoek van relaties tussen organismen en hun
milieu
Niveaus van de ecologie
1. biosfeer: aarde
het gebied van aarde [ water, bodem, dampkring ] waarin leven mogelijk is
2. ecosysteem: hoge veluwe
gebied waarbinnen de biotische en abiotische factoren een eenheid vormen
• biotoop: alle abiotische factoren in een ecosysteem
3. levensgemeenschap: wilde zwijnen, herten, dassen, eiken, enz.
alle populaties in een gebied
4. populatie: wilde zwijnen
een groep organismen van dezelfde soort die in een gebied samenleven
5. individu: wild zwijn
organisme, één levend wezen
• bioom: een groot gebied met een kenmerkend klimaat
Voedselketen
• voedselketen: een reeks soorten waarbij elke soort een voedselbron is voor de volgende soort
elke voedselbron is een schakel in de voedselketen. alle voedselketens beginnen met een
plantensoort. de tweede schakel is een planteneter/alleseter, de derde schakel is een vleeseter/
alleseter.
, Biologie
• voedselweb/voedselnet: het geheel van voedselrelaties in een ecosysteem
[ bestaat uit levende organismen ]
Piramide van biomassa
• biomassa: de totale hoeveelheid energierijke sto en in een organisme
een piramide van biomassa geeft van elke schakel van een voedselketen de biomassa weer.
in een voedselketen wordt de biomassa in elke volgende schakel kleiner.
Piramide van aantallen
ee piramide van aantallen geeft van elke schakel van een voedselketen het aantal individuen weer.
deze piramide kan een afwijkende vorm hebben.
Accumulatie
• accumulatie: dezelfde hoeveelheid gifsto en komt in een steeds kleinere
hoeveelheid biomassa terecht OF ophoping van sto en in elke volgende
schakel van een voedselketen.
§2 - voedselrelaties en kringlopen
Producenten, consumenten en reducenten
• planten produceren voedsel voor andere organismen = producenten
producenten vormen altijd de eerste schakel in een voedselketen.
• dieren consumeren de sto en die door planten zijn gemaakt =
consumenten
consumenten vormen altijd de tweede en volgende schakels van een
voedselketen. [ consumenten van de eerste/tweede/derde/enz orde ]
• dode resten van planten en dieren wordt als voedsel gebruikt door afvaleters
• resten die door afvaleters worden achterlaten, worden verder gereduceerd door bacteriën en
schimmels = reducenten
reducenten zetten de sto en uit de dode resten van organismen om in koolstofdioxide, mineralen
en water. koolstofdioxide en water kunnen weer door prodcenten worden opgenomen en bij
fotosynthese worden gebruikt.
ffff ff ff ff
, Biologie
sto en van planten komen dus via dieren, afvaleters, bacteriën en schimmels uiteindelijk weer bij
planten terecht.
Autotroof en heterotroof
• autotroof: planten
planten kunnen energiearme sto en door fotosynthese omzetten in energierijke sto en, zoals
glucose. daardoor heeft elke voedselketen als eerste schakel een plantensoort.
planten voeden zich niet met organismen.
• heterotroof: dieren, schimmels, de meeste bacteriën
deze organismen voeden zich met andere organismen. heterotrofe organismen kunnen zelf geen
energierijke sto en maken uit energiearme sto en.
ze moeten energierijke sto en binnenkrijgen met hun voedsel.
De waterkringloop
• meeste water in zeeën en oceanen, samen bedekken ze 75% van het aardoppervlak
1. in zeeën en oceanen verdampt het water, vooral als het warm is
2. de waterdamp stijgt op en koelt af
3. de waterdamp condenseert en er ontstaan wolken
4. door neerslag keert het verdampte water uit de oceanen en
zeeën terug op het aardoppervlak
5. het water verzamelt in rivieren en stroomt terug naar de zeeën
en oceanen
De koolstofkringloop
• in de lucht komt koolstofdioxide voor
1. planten nemen koolstofdioxide op om bij de fotosynthese glucose en zuurstof te maken
2. de koolstof uit het koolstofdioxide wordt dan opgenomen in glucose
glucose is een energierijke stof die in je lichaam als brandstof wordt gebruikt, waarbij de energie
in de glucose vrijkomt. planten gebruiken ook een deel van de glucose die ze vormen als
brandstof. in cellen en in het donker wordt de glucose verbrand om energie vrij te maken. hierbij
ontstaat koolstofdioxide, dat planten aan de lucht afgeven.
een ander deel van de gevormde glucose gebruikt de plant om energierijke sto en te maken
[ eiwitten, koolhydraten, en vetten ]. zo komen de koolstofdeeltjes terecht in energierijke
plantaardige sto en.
3. een dier eet een plant op en de energierijke sto en komen in het die terecht
ff
ffff ff ff ff ff ff ff
Thema 6: Ecologie en Duurzaamheid
§1 - organismen en hun omgeving
Milieu
• ecologie: onderzoek van relaties tussen organismen en hun
milieu
Niveaus van de ecologie
1. biosfeer: aarde
het gebied van aarde [ water, bodem, dampkring ] waarin leven mogelijk is
2. ecosysteem: hoge veluwe
gebied waarbinnen de biotische en abiotische factoren een eenheid vormen
• biotoop: alle abiotische factoren in een ecosysteem
3. levensgemeenschap: wilde zwijnen, herten, dassen, eiken, enz.
alle populaties in een gebied
4. populatie: wilde zwijnen
een groep organismen van dezelfde soort die in een gebied samenleven
5. individu: wild zwijn
organisme, één levend wezen
• bioom: een groot gebied met een kenmerkend klimaat
Voedselketen
• voedselketen: een reeks soorten waarbij elke soort een voedselbron is voor de volgende soort
elke voedselbron is een schakel in de voedselketen. alle voedselketens beginnen met een
plantensoort. de tweede schakel is een planteneter/alleseter, de derde schakel is een vleeseter/
alleseter.
, Biologie
• voedselweb/voedselnet: het geheel van voedselrelaties in een ecosysteem
[ bestaat uit levende organismen ]
Piramide van biomassa
• biomassa: de totale hoeveelheid energierijke sto en in een organisme
een piramide van biomassa geeft van elke schakel van een voedselketen de biomassa weer.
in een voedselketen wordt de biomassa in elke volgende schakel kleiner.
Piramide van aantallen
ee piramide van aantallen geeft van elke schakel van een voedselketen het aantal individuen weer.
deze piramide kan een afwijkende vorm hebben.
Accumulatie
• accumulatie: dezelfde hoeveelheid gifsto en komt in een steeds kleinere
hoeveelheid biomassa terecht OF ophoping van sto en in elke volgende
schakel van een voedselketen.
§2 - voedselrelaties en kringlopen
Producenten, consumenten en reducenten
• planten produceren voedsel voor andere organismen = producenten
producenten vormen altijd de eerste schakel in een voedselketen.
• dieren consumeren de sto en die door planten zijn gemaakt =
consumenten
consumenten vormen altijd de tweede en volgende schakels van een
voedselketen. [ consumenten van de eerste/tweede/derde/enz orde ]
• dode resten van planten en dieren wordt als voedsel gebruikt door afvaleters
• resten die door afvaleters worden achterlaten, worden verder gereduceerd door bacteriën en
schimmels = reducenten
reducenten zetten de sto en uit de dode resten van organismen om in koolstofdioxide, mineralen
en water. koolstofdioxide en water kunnen weer door prodcenten worden opgenomen en bij
fotosynthese worden gebruikt.
ffff ff ff ff
, Biologie
sto en van planten komen dus via dieren, afvaleters, bacteriën en schimmels uiteindelijk weer bij
planten terecht.
Autotroof en heterotroof
• autotroof: planten
planten kunnen energiearme sto en door fotosynthese omzetten in energierijke sto en, zoals
glucose. daardoor heeft elke voedselketen als eerste schakel een plantensoort.
planten voeden zich niet met organismen.
• heterotroof: dieren, schimmels, de meeste bacteriën
deze organismen voeden zich met andere organismen. heterotrofe organismen kunnen zelf geen
energierijke sto en maken uit energiearme sto en.
ze moeten energierijke sto en binnenkrijgen met hun voedsel.
De waterkringloop
• meeste water in zeeën en oceanen, samen bedekken ze 75% van het aardoppervlak
1. in zeeën en oceanen verdampt het water, vooral als het warm is
2. de waterdamp stijgt op en koelt af
3. de waterdamp condenseert en er ontstaan wolken
4. door neerslag keert het verdampte water uit de oceanen en
zeeën terug op het aardoppervlak
5. het water verzamelt in rivieren en stroomt terug naar de zeeën
en oceanen
De koolstofkringloop
• in de lucht komt koolstofdioxide voor
1. planten nemen koolstofdioxide op om bij de fotosynthese glucose en zuurstof te maken
2. de koolstof uit het koolstofdioxide wordt dan opgenomen in glucose
glucose is een energierijke stof die in je lichaam als brandstof wordt gebruikt, waarbij de energie
in de glucose vrijkomt. planten gebruiken ook een deel van de glucose die ze vormen als
brandstof. in cellen en in het donker wordt de glucose verbrand om energie vrij te maken. hierbij
ontstaat koolstofdioxide, dat planten aan de lucht afgeven.
een ander deel van de gevormde glucose gebruikt de plant om energierijke sto en te maken
[ eiwitten, koolhydraten, en vetten ]. zo komen de koolstofdeeltjes terecht in energierijke
plantaardige sto en.
3. een dier eet een plant op en de energierijke sto en komen in het die terecht
ff
ffff ff ff ff ff ff ff
