Ultra samenvatting gezondheidspsychologie
Verschil tussen gezond & ongezond gedrag
Gezondheid: Zijn, hebben & doen. Evenwicht in lichamelijk, psychologisch, emotioneel & sociaal
welzijn (Herzlich).
Gezondheidsgedrag: gedrag, ongeacht de gezondheidstoestand waarin men zich bevindt, bedoeld
om de gezondheid te beschermen, te bevorderen of in stand te houden.
Factoren die de gezondheid beïnvloeden:
Aanzienlijke variaties in gezondheid tussen sociale klassen hebben te maken met de sociaal
economische status (SES). Deze relatie is het gevolg van een aantal factoren:
Gedrag, bijv. roken of sporten
Stress als gevolg van verschillen in welzijn, autonomie, woonomgeving enz.
Toegang tot de gezondheidszorg + benutten ervan, beperkte toegang hangt samen met een
verminderde kwaliteit van leven
Weinig sociaal kapitaal + de bijbehorende stress daarover
Behoren tot een minderheid: extra stress door dubbele ongelijkheid. Minderheid + lage SES.
Verklaringen verschillen in gezondheid tussen etnische minderheden:
- Gedragshypothese, Gedrag gevolg. Hangt af van de sociale en culturele aannamen en
normen onder de minderheden
- discriminatie, raciale intimidatie en de eisen van de eigen cultuur behouden of juist te
veranderen meer stress
- Problemen met toegang gezondheidszorg. Ongelijke behandeling + kwalitatief mindere zorg
Geslacht:
- Biologische verschillen
- Type werkomgeving
- Health-risk-behavior wordt vaker door mannen vertoont
- Mannen zoeken minder vaak medische hulp
- Sociaal economische verschillen (lagere SES van vrouwen)
Werkstress:
Work-home spillover: mee naar huis nemen van het werk, mannen blijken zich meer te
ontspannen wanneer ze thuis zijn.
Healty worker-effect: een baan hebben is beter voor de gezondheid dan werkeloos zijn.
Een invloedrijke theorie over werkomgeving & stress is het werkstressmodel (Karasek en
Theorell). 3 belangrijkste factoren voor werkstress:
1. Eisen van het werk
2. Werkautonomie
3. Beschikbaarheid sociale ondersteuning
De relatie tussen SES & gezondheid:
Sociale veroorzakingsmodel (een lage SES ‘veroorzaakt’ gezondheidsproblemen)
Het model van de sociale drift (gezondheidsproblemen ‘veroorzaken’ een lage SES)
Uit longitudinaal onderzoek is gebleken dat SES-waarden aan het begin van het onderzoek de
toekomstige gezondheidstoestand voorspellen dus sociale veroorzakingsmodel
Verschil tussen gezond & ongezond gedrag
Gezondheid: Zijn, hebben & doen. Evenwicht in lichamelijk, psychologisch, emotioneel & sociaal
welzijn (Herzlich).
Gezondheidsgedrag: gedrag, ongeacht de gezondheidstoestand waarin men zich bevindt, bedoeld
om de gezondheid te beschermen, te bevorderen of in stand te houden.
Factoren die de gezondheid beïnvloeden:
Aanzienlijke variaties in gezondheid tussen sociale klassen hebben te maken met de sociaal
economische status (SES). Deze relatie is het gevolg van een aantal factoren:
Gedrag, bijv. roken of sporten
Stress als gevolg van verschillen in welzijn, autonomie, woonomgeving enz.
Toegang tot de gezondheidszorg + benutten ervan, beperkte toegang hangt samen met een
verminderde kwaliteit van leven
Weinig sociaal kapitaal + de bijbehorende stress daarover
Behoren tot een minderheid: extra stress door dubbele ongelijkheid. Minderheid + lage SES.
Verklaringen verschillen in gezondheid tussen etnische minderheden:
- Gedragshypothese, Gedrag gevolg. Hangt af van de sociale en culturele aannamen en
normen onder de minderheden
- discriminatie, raciale intimidatie en de eisen van de eigen cultuur behouden of juist te
veranderen meer stress
- Problemen met toegang gezondheidszorg. Ongelijke behandeling + kwalitatief mindere zorg
Geslacht:
- Biologische verschillen
- Type werkomgeving
- Health-risk-behavior wordt vaker door mannen vertoont
- Mannen zoeken minder vaak medische hulp
- Sociaal economische verschillen (lagere SES van vrouwen)
Werkstress:
Work-home spillover: mee naar huis nemen van het werk, mannen blijken zich meer te
ontspannen wanneer ze thuis zijn.
Healty worker-effect: een baan hebben is beter voor de gezondheid dan werkeloos zijn.
Een invloedrijke theorie over werkomgeving & stress is het werkstressmodel (Karasek en
Theorell). 3 belangrijkste factoren voor werkstress:
1. Eisen van het werk
2. Werkautonomie
3. Beschikbaarheid sociale ondersteuning
De relatie tussen SES & gezondheid:
Sociale veroorzakingsmodel (een lage SES ‘veroorzaakt’ gezondheidsproblemen)
Het model van de sociale drift (gezondheidsproblemen ‘veroorzaken’ een lage SES)
Uit longitudinaal onderzoek is gebleken dat SES-waarden aan het begin van het onderzoek de
toekomstige gezondheidstoestand voorspellen dus sociale veroorzakingsmodel
