Hoofdstuk 5 Organisatie en management in het openbaar bestuur
Beleid krijgt vorm in en door organisaties. Organisaties zijn instrumenten waarmee het
bestuur ambities kan realiseren.
5.1 De organisatie als instrument
5.2 De opbouw van organisaties
Organisaties beheersen in belangrijke mate het doen en laten van mensen in de
samenleving.
Gevolgen voor de machtsverhouding tussen individu en organisatie.
De machtsverhouding tussen individuen en organisaties is zelden gelijkwaardig.
Organisaties beschikken over een sterkere positie dan individuen. Organisaties kunnen vaak
op meer en betere financiële, technische en administratieve ondersteuning rekenen dan
individuen. Organisaties kunnen in beginsel onbeperkt blijven leven. Mensen zijn vaak
afhankelijk van individuele organisaties, terwijl organisaties in het algemeen niet afhankelijk
zijn van individuen.
5.2.1. De organisatiestructuur: taakverdeling en coördinatie
De organisatie van en organisaties in het openbaar bestuur.
Het openbaar in zijn geheel = de organisatie van het openbaar bestuur: daarbij gaat het
onder meer om de staatkundige opbouw van het openbaar bestuur: de constitutionele
monarchie, de parlementaire democratie, de gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Organisaties in het openbaar bestuur: afzonderlijke onderdelen met bepaalde taken en
functies zoals een reinigingsdienst, een regionale inspectie voor de volkshuisvesting of een
welzijnsinstelling.
Een organisatie is te omschrijven als een samenwerkingsverband tussen (groepen van)
mensen dat wordt aangegaan om bepaalde doelen te bereiken. Organisaties ontstaan niet
vanzelf. Zij zijn het gevolg van het ordenend handelen door mensen dat wij organiseren
noemen.
Organisatiestructuur: begripsaanduiding.
Taakverdeling en coördinatie zijn de bestanddelen van wat wij hier de structuur van een
organisatie noemen. De organisatiestructuur is te omschrijven als de wijze waarop de taken
in een organisatie zijn verdeeld en de wijze waarop het verrichten daarvan vervolgens wordt
gecoördineerd.
Taakverdeling: individuen en organisatie-eenheden. Taakverdeling zorgt voor de opsplitsing
van werk in deelwerkzaamheden. Bij taakverdeling gaat het zowel om de toewijzing van
activiteiten aan individuele organisatieleden, als om de verdeling van taken tussen eenheden
in de organisatie.
Volgens welke principes wordt en organisatie ingedeeld? Indelingsprincipes.
• Doelbeginsel: organisaties in te delen naar de doelen waarvoor zij verantwoordelijk zijn.
• Procesbeginsel: Organisaties indelen volgens de werkprocessen waarvoor de afdelingen
verantwoordelijk zijn.
• Clientèlebeginsel: Organisaties in delen naar doelgroep.
• Geografisch beginsel: Organisaties in delen naar geografisch gebied waarbinnen zij
werkzaam zijn.
1
Beleid krijgt vorm in en door organisaties. Organisaties zijn instrumenten waarmee het
bestuur ambities kan realiseren.
5.1 De organisatie als instrument
5.2 De opbouw van organisaties
Organisaties beheersen in belangrijke mate het doen en laten van mensen in de
samenleving.
Gevolgen voor de machtsverhouding tussen individu en organisatie.
De machtsverhouding tussen individuen en organisaties is zelden gelijkwaardig.
Organisaties beschikken over een sterkere positie dan individuen. Organisaties kunnen vaak
op meer en betere financiële, technische en administratieve ondersteuning rekenen dan
individuen. Organisaties kunnen in beginsel onbeperkt blijven leven. Mensen zijn vaak
afhankelijk van individuele organisaties, terwijl organisaties in het algemeen niet afhankelijk
zijn van individuen.
5.2.1. De organisatiestructuur: taakverdeling en coördinatie
De organisatie van en organisaties in het openbaar bestuur.
Het openbaar in zijn geheel = de organisatie van het openbaar bestuur: daarbij gaat het
onder meer om de staatkundige opbouw van het openbaar bestuur: de constitutionele
monarchie, de parlementaire democratie, de gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Organisaties in het openbaar bestuur: afzonderlijke onderdelen met bepaalde taken en
functies zoals een reinigingsdienst, een regionale inspectie voor de volkshuisvesting of een
welzijnsinstelling.
Een organisatie is te omschrijven als een samenwerkingsverband tussen (groepen van)
mensen dat wordt aangegaan om bepaalde doelen te bereiken. Organisaties ontstaan niet
vanzelf. Zij zijn het gevolg van het ordenend handelen door mensen dat wij organiseren
noemen.
Organisatiestructuur: begripsaanduiding.
Taakverdeling en coördinatie zijn de bestanddelen van wat wij hier de structuur van een
organisatie noemen. De organisatiestructuur is te omschrijven als de wijze waarop de taken
in een organisatie zijn verdeeld en de wijze waarop het verrichten daarvan vervolgens wordt
gecoördineerd.
Taakverdeling: individuen en organisatie-eenheden. Taakverdeling zorgt voor de opsplitsing
van werk in deelwerkzaamheden. Bij taakverdeling gaat het zowel om de toewijzing van
activiteiten aan individuele organisatieleden, als om de verdeling van taken tussen eenheden
in de organisatie.
Volgens welke principes wordt en organisatie ingedeeld? Indelingsprincipes.
• Doelbeginsel: organisaties in te delen naar de doelen waarvoor zij verantwoordelijk zijn.
• Procesbeginsel: Organisaties indelen volgens de werkprocessen waarvoor de afdelingen
verantwoordelijk zijn.
• Clientèlebeginsel: Organisaties in delen naar doelgroep.
• Geografisch beginsel: Organisaties in delen naar geografisch gebied waarbinnen zij
werkzaam zijn.
1
