Burgerlijk procesrecht & Insolventierecht
B2 – 2016/2017
Week 1A: Infrastructuur, procesbeginselen en bevoegdheid van de rechter
1. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en
toepassen aan de hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Procesbeginselen
De verschillende soorten civiele procedures
Arbitrage, bindend advies en mediation
De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
De bevoegdheid van de rechter
(Verplichte) procesvertegenwoordiging
Belangrijke wijzigingen onder KEI, zoals digitaal procederen en regie en maatwerk
door de rechter
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke
instanties zich hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest
bij het beantwoorden van die vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de
jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden
rechtsvraag, alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het
schriftelijk, volledig, gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden
van die rechtsvraag.
2. Literatuur
Hugenholtz/Heemskerk: nummers nrs. 1-11, 13-15, 19-22, 25, 27-31, 33-48, 62, 113,
135, 139, 198, 202 en 213-214
Kort begrip KEI: hoofdstukken 1, 2, en 10
C.J-A. Seinen, ‘De gevolgtrekking die hij geraden acht. Sancties op schending van de
waarheidsplicht’, TCR 2014. Nr. 3, p. 84-95 (zie Blackboard).
Aanbevolen
A.I.M. van Mierlo en P.J.J. Vonk, ‘Vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht; procederen in nieuwe jas na KEI, WPNR 2015(7065) (zie Blackboard)
J.D.A. den Tonkelaar, ‘De regisserende zaaksrechter: de regierol van de rechter
volgens KEI’, TCR 2015, nr. 4, p. 105-113 (zie Blackboard).
1
,3. Jurisprudentie
Geheel:
Airey/Ierland, EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 met noot Alkema (bundel nr. 2)
Waarheidsplicht, HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 met noot Snijders (bundel nr. 8)
HR 15 april 2016, ECLI:NL:HR:2016:662 (zie Blackboard)
Alleen de opgegeven rechtsoverweging(en):
Capuano/Italie, EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 met noot Alkema (bundel nr. 3):
r.o. 30, 32, 37
Opdrachten
Opmerkingen vooraf:
1. Tenzij anders aangegeven of expliciet naar gevraagd, mag u er bij het beantwoorden van
de vragen van deze week van uitgaan dat het toepasselijke recht onder KEI niet is gewijzigd.
2. In de vragen wordt in geval van een afwijkende terminologie onder KEI eerst de
terminologie onder KEI en daarna die onder het huidige recht weergegeven, gescheiden door
een /. Bijvoorbeeld: vorderingsprocedure/dagvaardingsprocedure, of verweerder/gedaagde.
Opdracht 1: Soorten civiele procedures en alternatieven daarvoor
Geef aan welk soort civiele procedure of alternatief daarvoor wordt gevoerd in de volgende
gevallen.
Kies uit:
vorderingsprocedure/dagvaardingsprocedure
verzoekprocedure/verzoekschriftprocedure
arbitrage,
bindend advies,
deelgeschilprocedure
collectieve actie,
mediation.
Motiveer uw antwoord.
1. Een scheidsgerecht behandelt en beslist een geschil tussen A en B.
Arbitrage 1020 RV. De term scheidsgerecht is een andere naam voor arbiters. Het gaat hier
om het beslissen van een geschil tussen partijen dus er is sprake van arbitrage.
2
,Aanvulling uit WG:
Een scheidsgerecht is een andere naam voor arbiters. Die term bepaalt dat in dit geval er
sprake is van arbitrage. Een geschil tussen partijen dat wordt beslecht door arbiters. Zie boek
Hugo nr. 202
2. De Raad voor de Kinderbescherming verzoekt de rechter kind C onder toezicht te
stellen.
Verzoekprocedure, omdat de Raad hier een voorziening verzoekt
Aanvulling uit WG:
De terminologie “verzoekt” wordt gebruikt. Vrijwel alle familierechtelijke procedures
betreffen verzoekprocedures.
Verzoekproces is niet ten vrije bepaling van partijen. Met vrije bepaling van partijen wordt er
bedoeld dat als A schade lijdt en schade wil vorderen van B, dan kunnen zij onderling
afspreken wat de omvang van de schade is, en dat is een vrije bepaling van partijen. Dit is te
vinden in het boek van Kei par. 2.1
3. Een derde stelt vast hoe de overeenkomst tussen A en B moet worden uitgelegd.
Bindend advies, een onafhankelijke derde oordeelt over hoe een overeenkomst moet worden
uitgelegd. Dit is buiten de wet om ontwikkeld.
Aanvulling uit WG:
Een derde is geen overheidsrechter, maar bepaalt en beslist. Een derde heeft de kracht van een
overeenkomst en niet een vonnis. Dit is te vinden in het boek Hugo nr. 213.
4. De stichting Verbetering pensioenrechten Tulpensector begint een procedure ter
voorkoming van de verlaging van de pensioenen van in de tulpensector werkzame
personen.
Collectieve actie, doordat de actie wordt uitgevoerd door een stichting die namens alle
werkzame personen in de tulpensector handelt. De stichting behartigt namelijk gelijksoortige
belangen.
Aanvulling uit WG:
Er is hier sprake van gelijksoortige belangen doordat hier concreet wordt gericht op de
tulpensector. Dus de rechtspersoon behartigt gelijksoortige belangen van anderen.
5. A vordert bij de rechter B te veroordelen tot het betalen van schadevergoeding op
grond van onrechtmatige daad.
Vorderingsprocedure, want hier vordert 1 partij een schadevergoeding van partij B.
Aanvulling uit WG:
Er staat “vordert”, afgeleid van de terminologie kan er geconcludeerd worden dat er sprake is
van een vorderingsprocedure. Bij een vorderingsprocedure moet er gekeken worden naar
materiële wet en in dit geval moet er gekeken worden naar de o.d. (6:162 BW).
Ter info:
Als het een dagvaardingsprocedure is, dan is het een vorderingsprocedure.
6. A en B maken onder begeleiding van een neutrale derde een ouderschapsplan waarin
ze de gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen in onderling overleg regelen.
3
, Mediation, er is hiervan sprake doordat er een neutrale derde is waarbij partijen vrijwillig in
vertrouwen met die derde kan praten. Mediation is geen vorm van rechtspraak doordat het
geen arbeidsrechter.
Aanvulling uit WG:
Bij mediation zoeken partijen zelf oplossing.
Ter info:
Bindend advies is een overeenkomst anders dan mediation.
7. Tijdens schikkingsonderhandelingen tussen de verzekeraar van A - die letsel heeft
opgelopen als gevolg van een door B veroorzaakt verkeersongeval - en de verzekeraar
van B, leggen beide partijen een rechtsvraag die tussen hen in geschil is voor aan de
rechter.
Deelgeschilprocedure, want het gaat hier om dat partijen die zich bevinden in een
onderhandelingstraject waarbij er sprake is van bepaald onderdeel van de onderhandelingen
die zij aan de rechter willen voorleggen.
Het gaat hier om letsel. Deelgeschilprocedure kan alleen bij Letsel -en overlijdensschade.
Daarnaast is het bedoeld voor een enkel geschilpunt tussen partijen. Deelgeschil wordt
geregeld in boek Hugo nr.198 .
Opdracht 2: Hamsberg/Groos
Koos Hamsberg, wonende in Rotterdam, heeft een motorjacht met ligplaats in de haven van
Hoorn (Noord-Holland). Regelmatig gaat Hamsberg naar zijn jacht om te varen. Hij rijdt dan
in zijn Volvo naar het nabijgelegen Enkhuizen waar zijn vriendin woont. Op een avond rijdt
Hamsberg, die nogal veel haast heeft om bij zijn vriendin te komen, in het centrum van
Enkhuizen Helga Groos, wonende in Alkmaar, aan. Helga slaat over de kop en breekt haar
ruggenwervel. Zij is blijvend verlamd. Zij start een procedure om haar schade ad € 500.000
op Hamsberg te verhalen.
Beantwoord de volgende vragen.
Casus informatie:
Helga (eiser) > Koos (verweerder)
Schadevordering 500.000
o.d. Enkhuizen
Dit is een dagvaardingsprocedure/vorderingsprocedure. Dit is belangrijk om te weten omdat er
andere regels gelden dan verzoeksschriftprocedure,verzoeksschrift. 500.000
1. Welk gerecht is absoluut bevoegd van de vordering van Helga kennis te nemen?
De rechtbank is in de eerste aanleg als gerecht is absoluut bevoegd om kennis te nemen van
de vordering van Helga aangezien dit een civiele procedure betreft krachtens art. 42 RO (Wet
op de Rechterlijke Organisatie).
4
B2 – 2016/2017
Week 1A: Infrastructuur, procesbeginselen en bevoegdheid van de rechter
1. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en
toepassen aan de hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Procesbeginselen
De verschillende soorten civiele procedures
Arbitrage, bindend advies en mediation
De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
De bevoegdheid van de rechter
(Verplichte) procesvertegenwoordiging
Belangrijke wijzigingen onder KEI, zoals digitaal procederen en regie en maatwerk
door de rechter
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke
instanties zich hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest
bij het beantwoorden van die vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de
jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden
rechtsvraag, alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het
schriftelijk, volledig, gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden
van die rechtsvraag.
2. Literatuur
Hugenholtz/Heemskerk: nummers nrs. 1-11, 13-15, 19-22, 25, 27-31, 33-48, 62, 113,
135, 139, 198, 202 en 213-214
Kort begrip KEI: hoofdstukken 1, 2, en 10
C.J-A. Seinen, ‘De gevolgtrekking die hij geraden acht. Sancties op schending van de
waarheidsplicht’, TCR 2014. Nr. 3, p. 84-95 (zie Blackboard).
Aanbevolen
A.I.M. van Mierlo en P.J.J. Vonk, ‘Vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht; procederen in nieuwe jas na KEI, WPNR 2015(7065) (zie Blackboard)
J.D.A. den Tonkelaar, ‘De regisserende zaaksrechter: de regierol van de rechter
volgens KEI’, TCR 2015, nr. 4, p. 105-113 (zie Blackboard).
1
,3. Jurisprudentie
Geheel:
Airey/Ierland, EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 met noot Alkema (bundel nr. 2)
Waarheidsplicht, HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 met noot Snijders (bundel nr. 8)
HR 15 april 2016, ECLI:NL:HR:2016:662 (zie Blackboard)
Alleen de opgegeven rechtsoverweging(en):
Capuano/Italie, EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 met noot Alkema (bundel nr. 3):
r.o. 30, 32, 37
Opdrachten
Opmerkingen vooraf:
1. Tenzij anders aangegeven of expliciet naar gevraagd, mag u er bij het beantwoorden van
de vragen van deze week van uitgaan dat het toepasselijke recht onder KEI niet is gewijzigd.
2. In de vragen wordt in geval van een afwijkende terminologie onder KEI eerst de
terminologie onder KEI en daarna die onder het huidige recht weergegeven, gescheiden door
een /. Bijvoorbeeld: vorderingsprocedure/dagvaardingsprocedure, of verweerder/gedaagde.
Opdracht 1: Soorten civiele procedures en alternatieven daarvoor
Geef aan welk soort civiele procedure of alternatief daarvoor wordt gevoerd in de volgende
gevallen.
Kies uit:
vorderingsprocedure/dagvaardingsprocedure
verzoekprocedure/verzoekschriftprocedure
arbitrage,
bindend advies,
deelgeschilprocedure
collectieve actie,
mediation.
Motiveer uw antwoord.
1. Een scheidsgerecht behandelt en beslist een geschil tussen A en B.
Arbitrage 1020 RV. De term scheidsgerecht is een andere naam voor arbiters. Het gaat hier
om het beslissen van een geschil tussen partijen dus er is sprake van arbitrage.
2
,Aanvulling uit WG:
Een scheidsgerecht is een andere naam voor arbiters. Die term bepaalt dat in dit geval er
sprake is van arbitrage. Een geschil tussen partijen dat wordt beslecht door arbiters. Zie boek
Hugo nr. 202
2. De Raad voor de Kinderbescherming verzoekt de rechter kind C onder toezicht te
stellen.
Verzoekprocedure, omdat de Raad hier een voorziening verzoekt
Aanvulling uit WG:
De terminologie “verzoekt” wordt gebruikt. Vrijwel alle familierechtelijke procedures
betreffen verzoekprocedures.
Verzoekproces is niet ten vrije bepaling van partijen. Met vrije bepaling van partijen wordt er
bedoeld dat als A schade lijdt en schade wil vorderen van B, dan kunnen zij onderling
afspreken wat de omvang van de schade is, en dat is een vrije bepaling van partijen. Dit is te
vinden in het boek van Kei par. 2.1
3. Een derde stelt vast hoe de overeenkomst tussen A en B moet worden uitgelegd.
Bindend advies, een onafhankelijke derde oordeelt over hoe een overeenkomst moet worden
uitgelegd. Dit is buiten de wet om ontwikkeld.
Aanvulling uit WG:
Een derde is geen overheidsrechter, maar bepaalt en beslist. Een derde heeft de kracht van een
overeenkomst en niet een vonnis. Dit is te vinden in het boek Hugo nr. 213.
4. De stichting Verbetering pensioenrechten Tulpensector begint een procedure ter
voorkoming van de verlaging van de pensioenen van in de tulpensector werkzame
personen.
Collectieve actie, doordat de actie wordt uitgevoerd door een stichting die namens alle
werkzame personen in de tulpensector handelt. De stichting behartigt namelijk gelijksoortige
belangen.
Aanvulling uit WG:
Er is hier sprake van gelijksoortige belangen doordat hier concreet wordt gericht op de
tulpensector. Dus de rechtspersoon behartigt gelijksoortige belangen van anderen.
5. A vordert bij de rechter B te veroordelen tot het betalen van schadevergoeding op
grond van onrechtmatige daad.
Vorderingsprocedure, want hier vordert 1 partij een schadevergoeding van partij B.
Aanvulling uit WG:
Er staat “vordert”, afgeleid van de terminologie kan er geconcludeerd worden dat er sprake is
van een vorderingsprocedure. Bij een vorderingsprocedure moet er gekeken worden naar
materiële wet en in dit geval moet er gekeken worden naar de o.d. (6:162 BW).
Ter info:
Als het een dagvaardingsprocedure is, dan is het een vorderingsprocedure.
6. A en B maken onder begeleiding van een neutrale derde een ouderschapsplan waarin
ze de gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen in onderling overleg regelen.
3
, Mediation, er is hiervan sprake doordat er een neutrale derde is waarbij partijen vrijwillig in
vertrouwen met die derde kan praten. Mediation is geen vorm van rechtspraak doordat het
geen arbeidsrechter.
Aanvulling uit WG:
Bij mediation zoeken partijen zelf oplossing.
Ter info:
Bindend advies is een overeenkomst anders dan mediation.
7. Tijdens schikkingsonderhandelingen tussen de verzekeraar van A - die letsel heeft
opgelopen als gevolg van een door B veroorzaakt verkeersongeval - en de verzekeraar
van B, leggen beide partijen een rechtsvraag die tussen hen in geschil is voor aan de
rechter.
Deelgeschilprocedure, want het gaat hier om dat partijen die zich bevinden in een
onderhandelingstraject waarbij er sprake is van bepaald onderdeel van de onderhandelingen
die zij aan de rechter willen voorleggen.
Het gaat hier om letsel. Deelgeschilprocedure kan alleen bij Letsel -en overlijdensschade.
Daarnaast is het bedoeld voor een enkel geschilpunt tussen partijen. Deelgeschil wordt
geregeld in boek Hugo nr.198 .
Opdracht 2: Hamsberg/Groos
Koos Hamsberg, wonende in Rotterdam, heeft een motorjacht met ligplaats in de haven van
Hoorn (Noord-Holland). Regelmatig gaat Hamsberg naar zijn jacht om te varen. Hij rijdt dan
in zijn Volvo naar het nabijgelegen Enkhuizen waar zijn vriendin woont. Op een avond rijdt
Hamsberg, die nogal veel haast heeft om bij zijn vriendin te komen, in het centrum van
Enkhuizen Helga Groos, wonende in Alkmaar, aan. Helga slaat over de kop en breekt haar
ruggenwervel. Zij is blijvend verlamd. Zij start een procedure om haar schade ad € 500.000
op Hamsberg te verhalen.
Beantwoord de volgende vragen.
Casus informatie:
Helga (eiser) > Koos (verweerder)
Schadevordering 500.000
o.d. Enkhuizen
Dit is een dagvaardingsprocedure/vorderingsprocedure. Dit is belangrijk om te weten omdat er
andere regels gelden dan verzoeksschriftprocedure,verzoeksschrift. 500.000
1. Welk gerecht is absoluut bevoegd van de vordering van Helga kennis te nemen?
De rechtbank is in de eerste aanleg als gerecht is absoluut bevoegd om kennis te nemen van
de vordering van Helga aangezien dit een civiele procedure betreft krachtens art. 42 RO (Wet
op de Rechterlijke Organisatie).
4
