VERMAATSCHAPPELIJKING
1. WHAT’S IN A NAME
= het is een begrip met een hoge aaibaarheidsfactor. Het verwijst naar maatschappij waarvan we
weten dat we die op een of andere manier gaan nodig hebben. Maar net omdat het zo breed wordt
gebruikt, kan het interessant zijn om ons af te vragen wat we precies bedoelen met dat woord.
Willen: minder instellingen, meer inclusie, meer zorg in maatschappij
- Populaire term, snel gebruikt
- MAAR ook containerbegrip die veel ladingen dekt
- Dezelfde terminologie, andere invulling/visie en perceptie
- Onderhevig aan discussie en kritiek
2. VERMAATSCHAPPELIJKING: EEN SOCIOHISTORISCHE BENADERING
Eerste variant Tweede variant Derde variant Vierde variant
(examenvraag)
Midden 20ste eeuw Steyaert Normalisatie -principe Uitgangspunt:
= onderscheid
Overheid steeds meer Jaren 60-70 kritiek op beperking – handicap Verzorgingsstaat
zorgverantwoordelijk residentiële zorg
heden Andere terminologie: Participatiestaat
Extramuralisering zorg = personen met …
Privésfeer recht op volwaardige Centraal = Herverdelen
deelname a/d Handicap = verlies van van zorgverantwoordelijk
Openbare sfeer maatschappij functionaliteit v/d heden
beperking als
verzorgingsstaat Deïnstitutionalisering = samenleving er niet Veranderend mensbeeld
Ontmanteling van de goed op inspeelt
traditionele Recht vs plicht tot
psychiatrische Samenleving als geheel participatie
ziekenhuizen verantwoordelijk
Burgers en netwerk meer
Oprichten GGZ, PAAZ, verantwoordelijkheden
dagziekenhuis Paradox succesfactor
realiseren vermaatschap.
Eerste lijnzorg belangrijk
(mantel) Formele -> informele
hulpbronnen
Wij zitten hier in !
3.
Veranderende positie binnen GGZ
"gekken" patiënten gebruikers burgers
1
, Nieuw begrip of historische constante
Vormgeving aan relatie tss overheid en burgers
Rol van formele hulpverleners (=professionals)
Rol van informele hulpverleners (mantelzorg, buren, …)
Financiering
Verbonden met solidariteitsopvattingen, samen spel tussen warme en koude solidariteit
Examenvraag!!!
Koude solidariteit Warme solidariteit
Na WO2: iedere Belg draagt met zijn loon x = mensen kiezen zelf de manier waarop ze aan
aantal % af en dat gaan we eerlijk verdelen solidariteit doen (bv: warmste week)
(belastingen) (rechtvaardig systeem)
= overheid beslist, indicatoren die gelden nadeel: minder gekende ziekten
voor iedereen (doelgroepen) komen minder in aanmerking
4. VERMAATSCHAPPELIJKING IN DE HUIDIGE BELEIDSCONTEXT
4.1 EEN VERHAAL IN VERSCHILLENDE SECTOREN
GGZ -> Art. 107 Ondersteuning Integrale jeugdhulp ouderenzorg
mensen met bep
6000 bedden afgebouwd Gewoon als kan Vermaatschappelijken of Informele zorgverleners
ten voordele van mobiele aangepast/bijzonder Maximaal beroep op de leveren essentiële bijdrage
teams + oprichting functies als het moet eigen krachten van aan welzijns- en zorgbeleid
gebruikers en omgeving
Preventie, screening en Persoonsgebonden =mantelzorg en vrijwilligers,
diagnose financiering ook buiten professionele bieden in belangrijk mate zorg
jeugdhulp -> M-Decreet en ondersteuning in
vertrouwde omgeving van
ouderen
Ondersteund door
Technologische innovatie
4.2 VERMAATSCHAPPELIJKING IN DE HUIDIGE BELEIDSCONTEXT
“Verschuiving binnen de zorg waarbij ernaar gestreefd wordt om mensen met beperkingen,
chronisch zieken, kwetsbare ouderen, jongeren met gedrags- en emotionele problemen, mensen die
in armoede leven, …., met al hun mogelijkheden en kwetsbaarheden een eigen zinvolle plek in de
samenleving te laten innemen, hen daarbij waar nodig te ondersteunen en de zorg zoveel mogelijk
geïntegreerd in de samenleving te laten verlopen. Begrippen die hierbij een rol spelen zijn onder
meer desinstitutionalisering, communitycare, empowerment, kracht- en contextgericht werken,
vraagsturing en respijtzorg”.
Examenvraag !!
Respijtzorg= Professionals die even de zorg van de mantelzorgen over te nemen zodanig dat ook zij
even kunnen uitrusten en eens op vakantie kunnen gaan. Zorg voor mantelzorgers
2
,4.3 CENTRAAL
- Verbondenheid en sociale connectie
- Zorg in vertrouwde omgeving
- Mensen die dicht bij zorgvrager staan
- Laten participeren
- Positie overheid: faciliterend ipv organiserend
- grootste kans op realiseren QoL genereert
Samengevat: vermaatschappelijking van zorg is een maatschappelijke beweging gebaseerd op het
actuele mensbeeld, meer dan enkel “beddenafbouw” of “besparing”.
4.4 LEXICON DER VERMAATSCHAPPELIJKING
- Deïnstitutionalisering
- Community care
- Krachtgericht werken
- Contextgericht werken
- Vraagsturing
- Respijtzorg
4.5 POSITIEVE EN NEGATIEVE LEZING VERMAATSCHAPPELIJKING
Positieve lezing Negatieve lezing
Recht op leven in samenleving + ondersteuning Zorg door gemeenschap ipv professionals
door de samenleving
RECHT op participatie PLICHT op participatie
Solidariteit of complementair?
5. POSITIEVE ASPECTEN, AANDACHTSPUNTEN EN RANDVOORWAARDEN (KENNEN)
6. POSITIEVE ASPECTEN
- Vermaatschappelijking streeft naar een meer solidaire samenleving
- Het erkent dat elke burger een volwaardige plaats heeft in de samenleving en het recht
deze plaats mee autonoom in te vullen (recht op participatie en zelfbepaling)
- Het erkent de kracht en expertise van burgers
- Het voorkomt dat mensen gereduceerd worden tot hun problemen
- Het voorkomt dat mensen geïnstitutionaliseerd worden en zo geen deel meer uitmaken van
de samenleving
- Het reageert tegen de overprofessionalisering van de zorg
3
, 6.2 AANDACHTSPUNTEN
- Doelstelling vermaatschappelijking
zorg in en door de samenleving – deel uitmaken van
- Inclusief burgerschap
structurele en sociale component
- Sociale integratie
Enkel inzetten op politieke en fysieke integratie is niet voldoende nood aan sociale
integratie
- Verschillende doelgroepen
Is de samenleving klaar voor integratie van verschillende doelgroepen? (sociaal
isolement, misbruik, …)
- Sociale cohesie
Gebrek is probleem en oplossing
- Kwetsbare mensen
moeten het meest beroep doen op hun (kwetsbare) netwerk
- Nadruk op eigen verantwoordelijkheid
kan nadruk op eigen schuld worden
- participatie
Mogelijkheden creëren en voorwaarden vervullen voor participatie ≠ mensen
dwingen tot participatie
- Inzetten op ambulante hulpverlening en het eigen netwerk
Budgettaire overwegingen
MAAR ambulante hulpverlening is niet per se goedkoper
- Vanzelfsprekendheid van ondersteuning door het eigen netwerk
MAAR wordt dit netwerk momenteel inderdaad onvoldoende aangesproken
MAAR kan een mantelzorgers zijn ‘mantel’ nog afleggen (zonder schaamte
MAAR wat met de belangen en zorgvragen van mantelzorgers
MAAR wat met andere rollen
6.3 RANDVOORWAARDEN
Niet en en maar of of ondersteuning
Caring for – caring about Ondersteuning burger
Alliantie tss zorgvrager, formele en informele Eigen keuze + zorggarantie
zorg
Ondersteuning professional
Onvoorwaardelijk recht op hulpverlening Bruggenbouwer
bewaken PAS OP! Grote druk op eerste lijn!!!
Koude en warme solidariteit Ondersteuning mantelzorger
4
1. WHAT’S IN A NAME
= het is een begrip met een hoge aaibaarheidsfactor. Het verwijst naar maatschappij waarvan we
weten dat we die op een of andere manier gaan nodig hebben. Maar net omdat het zo breed wordt
gebruikt, kan het interessant zijn om ons af te vragen wat we precies bedoelen met dat woord.
Willen: minder instellingen, meer inclusie, meer zorg in maatschappij
- Populaire term, snel gebruikt
- MAAR ook containerbegrip die veel ladingen dekt
- Dezelfde terminologie, andere invulling/visie en perceptie
- Onderhevig aan discussie en kritiek
2. VERMAATSCHAPPELIJKING: EEN SOCIOHISTORISCHE BENADERING
Eerste variant Tweede variant Derde variant Vierde variant
(examenvraag)
Midden 20ste eeuw Steyaert Normalisatie -principe Uitgangspunt:
= onderscheid
Overheid steeds meer Jaren 60-70 kritiek op beperking – handicap Verzorgingsstaat
zorgverantwoordelijk residentiële zorg
heden Andere terminologie: Participatiestaat
Extramuralisering zorg = personen met …
Privésfeer recht op volwaardige Centraal = Herverdelen
deelname a/d Handicap = verlies van van zorgverantwoordelijk
Openbare sfeer maatschappij functionaliteit v/d heden
beperking als
verzorgingsstaat Deïnstitutionalisering = samenleving er niet Veranderend mensbeeld
Ontmanteling van de goed op inspeelt
traditionele Recht vs plicht tot
psychiatrische Samenleving als geheel participatie
ziekenhuizen verantwoordelijk
Burgers en netwerk meer
Oprichten GGZ, PAAZ, verantwoordelijkheden
dagziekenhuis Paradox succesfactor
realiseren vermaatschap.
Eerste lijnzorg belangrijk
(mantel) Formele -> informele
hulpbronnen
Wij zitten hier in !
3.
Veranderende positie binnen GGZ
"gekken" patiënten gebruikers burgers
1
, Nieuw begrip of historische constante
Vormgeving aan relatie tss overheid en burgers
Rol van formele hulpverleners (=professionals)
Rol van informele hulpverleners (mantelzorg, buren, …)
Financiering
Verbonden met solidariteitsopvattingen, samen spel tussen warme en koude solidariteit
Examenvraag!!!
Koude solidariteit Warme solidariteit
Na WO2: iedere Belg draagt met zijn loon x = mensen kiezen zelf de manier waarop ze aan
aantal % af en dat gaan we eerlijk verdelen solidariteit doen (bv: warmste week)
(belastingen) (rechtvaardig systeem)
= overheid beslist, indicatoren die gelden nadeel: minder gekende ziekten
voor iedereen (doelgroepen) komen minder in aanmerking
4. VERMAATSCHAPPELIJKING IN DE HUIDIGE BELEIDSCONTEXT
4.1 EEN VERHAAL IN VERSCHILLENDE SECTOREN
GGZ -> Art. 107 Ondersteuning Integrale jeugdhulp ouderenzorg
mensen met bep
6000 bedden afgebouwd Gewoon als kan Vermaatschappelijken of Informele zorgverleners
ten voordele van mobiele aangepast/bijzonder Maximaal beroep op de leveren essentiële bijdrage
teams + oprichting functies als het moet eigen krachten van aan welzijns- en zorgbeleid
gebruikers en omgeving
Preventie, screening en Persoonsgebonden =mantelzorg en vrijwilligers,
diagnose financiering ook buiten professionele bieden in belangrijk mate zorg
jeugdhulp -> M-Decreet en ondersteuning in
vertrouwde omgeving van
ouderen
Ondersteund door
Technologische innovatie
4.2 VERMAATSCHAPPELIJKING IN DE HUIDIGE BELEIDSCONTEXT
“Verschuiving binnen de zorg waarbij ernaar gestreefd wordt om mensen met beperkingen,
chronisch zieken, kwetsbare ouderen, jongeren met gedrags- en emotionele problemen, mensen die
in armoede leven, …., met al hun mogelijkheden en kwetsbaarheden een eigen zinvolle plek in de
samenleving te laten innemen, hen daarbij waar nodig te ondersteunen en de zorg zoveel mogelijk
geïntegreerd in de samenleving te laten verlopen. Begrippen die hierbij een rol spelen zijn onder
meer desinstitutionalisering, communitycare, empowerment, kracht- en contextgericht werken,
vraagsturing en respijtzorg”.
Examenvraag !!
Respijtzorg= Professionals die even de zorg van de mantelzorgen over te nemen zodanig dat ook zij
even kunnen uitrusten en eens op vakantie kunnen gaan. Zorg voor mantelzorgers
2
,4.3 CENTRAAL
- Verbondenheid en sociale connectie
- Zorg in vertrouwde omgeving
- Mensen die dicht bij zorgvrager staan
- Laten participeren
- Positie overheid: faciliterend ipv organiserend
- grootste kans op realiseren QoL genereert
Samengevat: vermaatschappelijking van zorg is een maatschappelijke beweging gebaseerd op het
actuele mensbeeld, meer dan enkel “beddenafbouw” of “besparing”.
4.4 LEXICON DER VERMAATSCHAPPELIJKING
- Deïnstitutionalisering
- Community care
- Krachtgericht werken
- Contextgericht werken
- Vraagsturing
- Respijtzorg
4.5 POSITIEVE EN NEGATIEVE LEZING VERMAATSCHAPPELIJKING
Positieve lezing Negatieve lezing
Recht op leven in samenleving + ondersteuning Zorg door gemeenschap ipv professionals
door de samenleving
RECHT op participatie PLICHT op participatie
Solidariteit of complementair?
5. POSITIEVE ASPECTEN, AANDACHTSPUNTEN EN RANDVOORWAARDEN (KENNEN)
6. POSITIEVE ASPECTEN
- Vermaatschappelijking streeft naar een meer solidaire samenleving
- Het erkent dat elke burger een volwaardige plaats heeft in de samenleving en het recht
deze plaats mee autonoom in te vullen (recht op participatie en zelfbepaling)
- Het erkent de kracht en expertise van burgers
- Het voorkomt dat mensen gereduceerd worden tot hun problemen
- Het voorkomt dat mensen geïnstitutionaliseerd worden en zo geen deel meer uitmaken van
de samenleving
- Het reageert tegen de overprofessionalisering van de zorg
3
, 6.2 AANDACHTSPUNTEN
- Doelstelling vermaatschappelijking
zorg in en door de samenleving – deel uitmaken van
- Inclusief burgerschap
structurele en sociale component
- Sociale integratie
Enkel inzetten op politieke en fysieke integratie is niet voldoende nood aan sociale
integratie
- Verschillende doelgroepen
Is de samenleving klaar voor integratie van verschillende doelgroepen? (sociaal
isolement, misbruik, …)
- Sociale cohesie
Gebrek is probleem en oplossing
- Kwetsbare mensen
moeten het meest beroep doen op hun (kwetsbare) netwerk
- Nadruk op eigen verantwoordelijkheid
kan nadruk op eigen schuld worden
- participatie
Mogelijkheden creëren en voorwaarden vervullen voor participatie ≠ mensen
dwingen tot participatie
- Inzetten op ambulante hulpverlening en het eigen netwerk
Budgettaire overwegingen
MAAR ambulante hulpverlening is niet per se goedkoper
- Vanzelfsprekendheid van ondersteuning door het eigen netwerk
MAAR wordt dit netwerk momenteel inderdaad onvoldoende aangesproken
MAAR kan een mantelzorgers zijn ‘mantel’ nog afleggen (zonder schaamte
MAAR wat met de belangen en zorgvragen van mantelzorgers
MAAR wat met andere rollen
6.3 RANDVOORWAARDEN
Niet en en maar of of ondersteuning
Caring for – caring about Ondersteuning burger
Alliantie tss zorgvrager, formele en informele Eigen keuze + zorggarantie
zorg
Ondersteuning professional
Onvoorwaardelijk recht op hulpverlening Bruggenbouwer
bewaken PAS OP! Grote druk op eerste lijn!!!
Koude en warme solidariteit Ondersteuning mantelzorger
4
