College aantekeningen Inleiding Europees recht

College 1 (30-01-2023) – Historisch overzicht en ontwikkelingen
I. Waarom een Europese Unie?
 Hoofddoel EU: vrede (nooit meer oorlog)
 Oorlog en handel zijn nauw met elkaar verbonden. De wereldoorlogen zijn
uitgebroken in periode toen de internationale handel tot stilstand was gekomen. Er
is een direct verband. Minder economische handel -> sneller oorlog. Hoe meer
landen samenwerken, hoe kleiner de kans dat ze oorlog gaan voeren tegen elkaar.
 Daarom economische integratie (dit is ook een hoofddoel)
 Als je economische integratie op gang brengt, komt handel en komt politieke
integratie
 Art. 3 VEU -> de Unie heeft als doel de vrede, haar waarden en het welzijn van haar
volkeren te bevorderen. De Unie brengt een interne markt tot stand



II. De verdragen
 EGKS 1951 (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) -> bevoegdheid uit handen
van de lidstaten genomen, onderdeel geworden van de supranationale organisatie
EU. Hierdoor wordt oorlog voeren moeilijker, want die industrieën worden
onderdeel van de interne markt
 EURATOM 1957 (vreedzame toepassing kernenergie)
 EEG 1957 (Europese Economische Gemeenschap)

 Europese Akte 1986
 Verdrag van Maastricht 1992
o Pijlerstructuur (EG, buitenlands- en veiligheidsbeleid, politiële en justitiële
samenwerking)

 Verdrag van Lissabon 2007, zoals het nu is
o VEU, Verdrag betreffende de Europese Unie
o VWEU, Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie

III. De uitbreiding van het aantal lidstaten
 De EU is een internationale organisatie waarvan nu 27 Europese staten lid zijn
 Founding fathers: Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Nederland en Luxemburg

IV. Wat is interne markt?
 De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer
van goederen, diensten, personen en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen
van de Verdragen (art. 26 VWEU)
 De vier vrijheden
o Goederen
o Diensten
o Personen
o Kapitaal
 De vier vrijheden moeten kunnen circuleren binnen Europese grondgebied, zonder
dat er belemmeringen zijn

, V. Wie spelen een rol binnen de Europese Unie?
 Commissie: hoedster van de EU
o Oa initiatief tot wetgeving
 Europese Raad: regeringsleiders die grote politieke lijnen uitzetten
 Raad: vertegenwoordiging van de lidstaten
o Maken de wetten samen met het EP
 Europees Parlement: volksvertegenwoordiging
o Maken de wetten samen met de Raad
 Hof en Gerecht: de rechters van de EU
o Gevestigd in Luxemburg
o Lidstaten moeten zich houden aan de uitspraken van het HvJ EU
o Nieuwe regels worden gecreëerd door het HvJ EU -> bron van Europees
recht



VI. De Europese rechter
 Hof van Justitie en het Gerecht van Eerste Aanleg
 Cruciale rol voor het Hof en Gerecht in het Europese recht
 Zaaknummers beginnen bij uitspraken Hof vaak met C, en bij uitspraken Gerecht
met een T

VII. Rechtsbronnen in het Europese recht
 Primaire recht: de verdragen
 Secundaire recht: verordeningen, richtlijnen, besluiten, etc.
o Duizenden voorbeelden van secundair recht. Bij dit vak behandelen wij:
1. Richtlijn 2004/38/EG (vrij verkeer en verblijf burgers)
2. Richtlijn 2006/123/EG (diensten op de interne markt)
 Primair recht kan aangepast worden (de 27 lidstaten moeten het eens zijn)
 Primair en secundair recht zijn niet hiërarchisch gelijk; primair staat hoger
 Primair recht bevat de rechtsbasis voor secundair recht
 Zonder grondslag in het primaire recht kan secundair recht niet gemaakt worden


Lidstaten dragen bevoegdheden over aan de EU, zodat de EU regels mag maken -> supranationaal

, College 2 (02-02-2023) – Bronnen van EU-recht en besluitvorming in de EU
I. Rechtsbronnen I: primair EU-recht (de Verdragen)
 VEU, VWEU en Euratomverdrag
 De wijzigingsverdragen (bvb. Europese Akte, Verdrag van Lissabon etc.)

II. Rechtsbronnen II: secundair EU-recht (de besluiten van de instellingen, art. 288 VWEU)
 Werken het primaire recht nader uit
 Verordeningen
o Lijkt op wet in formele zin
o Algemene strekking
o Verbindend in al haar onderdelen (afwijking niet toegestaan)
o Rechtstreeks toepasselijk
 Legt direct rechten en verplichtingen op aan de burger,
ondernemingen en nationale overheden
 Verordeningen mogen niet worden omgezet in het nationale recht
(rechtszekerheid komt anders in het geding)
 Richtlijnen
o Gericht aan lidstaten
o Verbindend ten aanzien van het resultaat
 Lidstaten hebben vrijheid ten aanzien van ‘vorm en middelen’ (288
VWEU)
 Niet vrijblijvend maar juist bindend!
 Een richtlijn moet worden omgezet (overgenomen in de nationale
wetgeving)
 Op tijd: omzettingstermijn!
 Besluiten
o Verbindend in al haar onderdelen
o Legt rechtstreeks rechten of verplichtingen op
o Vaak alleen verbindend ten aanzien van een specifieke adressant of groep
adressanten (individueel gericht, geen algemene regeling)



III. Internationale overeenkomsten
 Overeenkomsten gesloten tussen de EU en derde landen
 EU-instellingen en lidstaten zijn gebonden aan deze overeenkomsten



IV. Aanbevelingen, adviezen, etc. (soft law)
 Niet bindend
 Bedoeling: richting geven (bvb. interpretatie van bepaalde regels)



V. Rechtsbronnen en rechtspraak van de Europese rechter
 Arresten van het Hof van Justitie
 Arresten van het Gerecht