Module 4.1: reactie op schade:
Oorzaken van celschade:
EXOGEEN:
• Chemische agentia
- Medicatie
- Toxines uit omgeving
- Vergif
• Fysische oorzaken
- Mechanisch trauma
- Extreme temperatuurswisseling
- Atmosferische drukverandering
- Elektrische schokken
- Straling
• Infectie
- Directe beschadiging
- Door toxines
• Nutritionele deficienties
• Zuurstoftekort
- Histotoxische, hypoxische, hypoxie
- Ischemie
- Anemie
ENDOGEEN
• Immunologische reacties
- Immuunrespons, ontstekingsreactie
- Hypersensitiviteit
- Autoimmuniteit
• Genetische oorzaken
• Weefselschade
Biochemische events leiden tot celschade:
• ATP depletie
• Oxidatieve stress
• Verstoorde Ca2+ homeostase
• Beschadiging mitochondriën
• Verandering celmembraan permeabiliteit
Cellulaire adaptatie aan celbeschadiging:
• Ophoping van substanties in cel: pigmenten, vetten, eiwitten, amyloid
• Groeistoornissen:
- Hypertrofie: grotere cellen
- Hyperplasie: vergroting van orgaan of bepaald weefsel als gevolg van
buitengewoon hoge celdeling
- Atrofie: afname van celmassa
- Metaplasie: verandering van het ene celtype naar het andere celtype op een
plaats waar dit normaal niet voorkomt
48
, (ir)reversiebele celschade:
2 kritische events
• Onvermogen tot omkeer van mitochondriale dysfunctie
(➔ATP depletie) zelfs na verwijdering schadelijk agens
• Belangrijk verlies membraanfunctie leidend tot
- Mitochondriale vacuolizatie
- Beschadiging plasmamembraan
- Verlies van enzymen in cytoplasma & enzymatische activatie
- Zwelling lysosomen en lysosomaal katabolisme
- Mitochondriale calcificatie
- Progressieve afwijkingen aan cytoskelet
- Reactieve zuurstofradicalen
• Celdood
• Necrose
- Enzymatische digestie van cel
- Denaturatie van eiwitten
- Veranderingen celkern
• Apoptose
- Schrompeling cel en condensatie chromatine
- Cytoplasmische blebs en apoptotische bodies
- Fagocytose van apoptotische bodies door naburige cellen
Wat is een ontsteking:
• Reactie van gevaculariseerd weefsel
• Op weefselbeschadiging door beschadigde agens
• Met doel agens te neutraliseren/verwijderen
• Ontsteking is niet hetzelfde als infectie
• ‘standaard’ reactie
• Niet mogelijk in niet-gevasculariseerd weefsel
Ontstekingsreactie:
49
Oorzaken van celschade:
EXOGEEN:
• Chemische agentia
- Medicatie
- Toxines uit omgeving
- Vergif
• Fysische oorzaken
- Mechanisch trauma
- Extreme temperatuurswisseling
- Atmosferische drukverandering
- Elektrische schokken
- Straling
• Infectie
- Directe beschadiging
- Door toxines
• Nutritionele deficienties
• Zuurstoftekort
- Histotoxische, hypoxische, hypoxie
- Ischemie
- Anemie
ENDOGEEN
• Immunologische reacties
- Immuunrespons, ontstekingsreactie
- Hypersensitiviteit
- Autoimmuniteit
• Genetische oorzaken
• Weefselschade
Biochemische events leiden tot celschade:
• ATP depletie
• Oxidatieve stress
• Verstoorde Ca2+ homeostase
• Beschadiging mitochondriën
• Verandering celmembraan permeabiliteit
Cellulaire adaptatie aan celbeschadiging:
• Ophoping van substanties in cel: pigmenten, vetten, eiwitten, amyloid
• Groeistoornissen:
- Hypertrofie: grotere cellen
- Hyperplasie: vergroting van orgaan of bepaald weefsel als gevolg van
buitengewoon hoge celdeling
- Atrofie: afname van celmassa
- Metaplasie: verandering van het ene celtype naar het andere celtype op een
plaats waar dit normaal niet voorkomt
48
, (ir)reversiebele celschade:
2 kritische events
• Onvermogen tot omkeer van mitochondriale dysfunctie
(➔ATP depletie) zelfs na verwijdering schadelijk agens
• Belangrijk verlies membraanfunctie leidend tot
- Mitochondriale vacuolizatie
- Beschadiging plasmamembraan
- Verlies van enzymen in cytoplasma & enzymatische activatie
- Zwelling lysosomen en lysosomaal katabolisme
- Mitochondriale calcificatie
- Progressieve afwijkingen aan cytoskelet
- Reactieve zuurstofradicalen
• Celdood
• Necrose
- Enzymatische digestie van cel
- Denaturatie van eiwitten
- Veranderingen celkern
• Apoptose
- Schrompeling cel en condensatie chromatine
- Cytoplasmische blebs en apoptotische bodies
- Fagocytose van apoptotische bodies door naburige cellen
Wat is een ontsteking:
• Reactie van gevaculariseerd weefsel
• Op weefselbeschadiging door beschadigde agens
• Met doel agens te neutraliseren/verwijderen
• Ontsteking is niet hetzelfde als infectie
• ‘standaard’ reactie
• Niet mogelijk in niet-gevasculariseerd weefsel
Ontstekingsreactie:
49
