HAN voeding en diëtetiek
Leerjaar: 1 propedeuse jaar (2021- 2022)
Semester: 1
Periode: 1
Dagdelen en vak : Dagdeel de Mens Voedingsleer
,Inhoud
Dagdeel De Mens: Voedingsleer...................................................................................4
Koolhydraten..............................................................................................................4
Leerdoel: De dio kan uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in
voorkomen en waar ze voor dienen.......................................................................4
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van de
koolhydraten en vezels voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.........................4
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is
en hoe deze tot stand zijn gekomen......................................................................4
De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen voor koolhydraten en vezels voor
volwassenen van 19-50 jaar..................................................................................5
De dio kan vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten
koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezel per MJ berekenen en andersom.................5
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge- en een te lage koolhydraatinname...............................................................6
Vetten.........................................................................................................................9
De dio kan uitleggen wat vetten zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor
dienen.....................................................................................................................9
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van (verzadigde)
vetten voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn....................................................9
De dio kan beschrijven wat de voedingsnormen (en%) voor verschillende
soorten vetten zijn en hoe deze tot stand zijn gekomen........................................9
De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen van totaal vet en verzadigd vet
voor volwassenen van 19-50 jaar........................................................................10
De dio kan vanuit grammen (verzadigde) vetten per dag de energieprocenten
(verzadigde) vetten in de dagelijkse voeding berekenen en andersom..............10
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge- en een te lage vetinname..........................................................................10
Eiwitten:....................................................................................................................12
De dio kan uitleggen wat eiwitten en aminozuren zijn, waar ze in voorkomen en
waar ze voor dienen.............................................................................................12
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedingsconsumptiecijfers van eiwitten
voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.............................................................13
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm ( g/kg en en%) voor eiwitten is en
hoe deze tot stand zijn gekomen.........................................................................14
De dio kan de 5 grootste bronnen van eiwitten benoemen voor volwassenen van
19-50 jaar.............................................................................................................14
, De dio kan vanuit grammen per dag de energieprocenten eiwitten in de
dagelijkse voeding berekenen en andersom.......................................................14
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge en een te lage eiwitinname.........................................................................15
De dio kan uitleggen wat de relatie is tussen een te hoge of te lage inname van
groente, fruit, zout, zuivel, vis en dranken (incl. alcohol) en het ontstaan van
gezondheidseffecten (welvaartsziekten)..............................................................19
Spijsvertering...........................................................................................................21
De dio kan de anatomie en de fysiologie van het maagdarmkanaal, inclusief de
mond omschrijven................................................................................................21
De dio kan de vertering van de macronutriënten (koolhydraten, vetten en
eiwitten) uitleggen................................................................................................23
,Dagdeel De Mens: Voedingsleer
Koolhydraten
Leerdoel: De dio kan uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in
voorkomen en waar ze voor dienen.
Koolhydraten > belangrijkste functie: energieleverancier.
Wanneer er geen voldoende koolhydraten in het lichaam aanwezig zijn, worden
lichaamseigen eiwitten afgebroken.
Rode bloedlichaampjes, niermergcellen, centraal zenuwstelsel, foetaal weefsel,
melkklieren (en hersencellen) zijn afhankelijk van glucose. Hersencellen kunnen
terugvallen op ketonlichamen.
Koolhydraten komen voor in producten zoals: brood, aardappelen, rijst en pasta.
Vezels: Voedingsvezel is de verzamelnaam voor die delen van plantaardig voedsel
die in de dunne darm van de mens niet worden verteerd of opgenomen.
In het algemeen hebben de type voedingsvezels 1 of meer functies:
Versnellen de passage van het voedsel door het maagdarmkanaal
Vergroten de hoeveelheid ontlasting.
Beinvloeden de fermentatie in de dikke darm
Verlagen de concentratie van LDL-cholesterol in het bloed.
Hebben een gunstig effect op de glucose- en insulineconcentratie in het bloed.
De vezelinname ( uit cohortonderzoeken) betreft vooral vezels uit natuurlijke bronnen
zoals:
Volkorenproducten
Groente en fruit
Peulvruchten
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van de
koolhydraten en vezels voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.
Volwassenen eten gemiddeld 45,2 en% en% koolhydraten en 256 gram/dag.
Volwassenen eten gemiddeld 20,7 gram vezels per dag, wat gelijk staan aan 2,25
g/MJ/dag aan vezels.
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten
is en hoe deze tot stand zijn gekomen.
4,1 g/kg
40 en%
Vezels: 3,4 gram per MJ
, De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen voor koolhydraten en vezels voor
volwassenen van 19-50 jaar.
Koolhydraten:
Ontbijtgranen
Non-alcoholische dranken
Zuivel
Snoep
Aardappels en andere knollen
Vezels:
Ontbijtgranen
Groenten
Fruit, noten en zaden, olijven
Aardappels en andere knollen
Zoute snacks
De dio kan vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten
koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezel per MJ berekenen en andersom.
Van grammen en energieprocenten:
1 gram koolhydraten = 4 kcal (4 x 4,2 = 17KJ)
1 gram eiwitten = 4 kcal ( 17 KJ)
1 gram vet = 9 kcal ( 38 KJ)
1 gram alcohol = 7 kcal ( 29 KJ)
1 gram vezels = 2 kcal ( 8 KJ)
Om de en% koolhydraten uit te rekenen, heb je eerst de
totale hoeveelheid energie nodig.
Totale hoeveelheid energie = (aantal gram koolhydraten x4) + (aantal gram eiwitten
x 4) + (aantal gram vetten x9)
En % Eiwitten en koolhydraten = energie kcal x 4: totale inname kcal x 100%
En% vetten = energie kcal x 9: totale inname kcal x 100%
x 4,2
Leerjaar: 1 propedeuse jaar (2021- 2022)
Semester: 1
Periode: 1
Dagdelen en vak : Dagdeel de Mens Voedingsleer
,Inhoud
Dagdeel De Mens: Voedingsleer...................................................................................4
Koolhydraten..............................................................................................................4
Leerdoel: De dio kan uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in
voorkomen en waar ze voor dienen.......................................................................4
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van de
koolhydraten en vezels voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.........................4
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is
en hoe deze tot stand zijn gekomen......................................................................4
De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen voor koolhydraten en vezels voor
volwassenen van 19-50 jaar..................................................................................5
De dio kan vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten
koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezel per MJ berekenen en andersom.................5
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge- en een te lage koolhydraatinname...............................................................6
Vetten.........................................................................................................................9
De dio kan uitleggen wat vetten zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor
dienen.....................................................................................................................9
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van (verzadigde)
vetten voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn....................................................9
De dio kan beschrijven wat de voedingsnormen (en%) voor verschillende
soorten vetten zijn en hoe deze tot stand zijn gekomen........................................9
De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen van totaal vet en verzadigd vet
voor volwassenen van 19-50 jaar........................................................................10
De dio kan vanuit grammen (verzadigde) vetten per dag de energieprocenten
(verzadigde) vetten in de dagelijkse voeding berekenen en andersom..............10
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge- en een te lage vetinname..........................................................................10
Eiwitten:....................................................................................................................12
De dio kan uitleggen wat eiwitten en aminozuren zijn, waar ze in voorkomen en
waar ze voor dienen.............................................................................................12
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedingsconsumptiecijfers van eiwitten
voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.............................................................13
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm ( g/kg en en%) voor eiwitten is en
hoe deze tot stand zijn gekomen.........................................................................14
De dio kan de 5 grootste bronnen van eiwitten benoemen voor volwassenen van
19-50 jaar.............................................................................................................14
, De dio kan vanuit grammen per dag de energieprocenten eiwitten in de
dagelijkse voeding berekenen en andersom.......................................................14
De dio kan uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te
hoge en een te lage eiwitinname.........................................................................15
De dio kan uitleggen wat de relatie is tussen een te hoge of te lage inname van
groente, fruit, zout, zuivel, vis en dranken (incl. alcohol) en het ontstaan van
gezondheidseffecten (welvaartsziekten)..............................................................19
Spijsvertering...........................................................................................................21
De dio kan de anatomie en de fysiologie van het maagdarmkanaal, inclusief de
mond omschrijven................................................................................................21
De dio kan de vertering van de macronutriënten (koolhydraten, vetten en
eiwitten) uitleggen................................................................................................23
,Dagdeel De Mens: Voedingsleer
Koolhydraten
Leerdoel: De dio kan uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in
voorkomen en waar ze voor dienen.
Koolhydraten > belangrijkste functie: energieleverancier.
Wanneer er geen voldoende koolhydraten in het lichaam aanwezig zijn, worden
lichaamseigen eiwitten afgebroken.
Rode bloedlichaampjes, niermergcellen, centraal zenuwstelsel, foetaal weefsel,
melkklieren (en hersencellen) zijn afhankelijk van glucose. Hersencellen kunnen
terugvallen op ketonlichamen.
Koolhydraten komen voor in producten zoals: brood, aardappelen, rijst en pasta.
Vezels: Voedingsvezel is de verzamelnaam voor die delen van plantaardig voedsel
die in de dunne darm van de mens niet worden verteerd of opgenomen.
In het algemeen hebben de type voedingsvezels 1 of meer functies:
Versnellen de passage van het voedsel door het maagdarmkanaal
Vergroten de hoeveelheid ontlasting.
Beinvloeden de fermentatie in de dikke darm
Verlagen de concentratie van LDL-cholesterol in het bloed.
Hebben een gunstig effect op de glucose- en insulineconcentratie in het bloed.
De vezelinname ( uit cohortonderzoeken) betreft vooral vezels uit natuurlijke bronnen
zoals:
Volkorenproducten
Groente en fruit
Peulvruchten
De dio kan vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van de
koolhydraten en vezels voor de volwassenen van 19-50 jaar zijn.
Volwassenen eten gemiddeld 45,2 en% en% koolhydraten en 256 gram/dag.
Volwassenen eten gemiddeld 20,7 gram vezels per dag, wat gelijk staan aan 2,25
g/MJ/dag aan vezels.
De dio kan beschrijven wat de voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten
is en hoe deze tot stand zijn gekomen.
4,1 g/kg
40 en%
Vezels: 3,4 gram per MJ
, De dio kan de 5 grootste bronnen benoemen voor koolhydraten en vezels voor
volwassenen van 19-50 jaar.
Koolhydraten:
Ontbijtgranen
Non-alcoholische dranken
Zuivel
Snoep
Aardappels en andere knollen
Vezels:
Ontbijtgranen
Groenten
Fruit, noten en zaden, olijven
Aardappels en andere knollen
Zoute snacks
De dio kan vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten
koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezel per MJ berekenen en andersom.
Van grammen en energieprocenten:
1 gram koolhydraten = 4 kcal (4 x 4,2 = 17KJ)
1 gram eiwitten = 4 kcal ( 17 KJ)
1 gram vet = 9 kcal ( 38 KJ)
1 gram alcohol = 7 kcal ( 29 KJ)
1 gram vezels = 2 kcal ( 8 KJ)
Om de en% koolhydraten uit te rekenen, heb je eerst de
totale hoeveelheid energie nodig.
Totale hoeveelheid energie = (aantal gram koolhydraten x4) + (aantal gram eiwitten
x 4) + (aantal gram vetten x9)
En % Eiwitten en koolhydraten = energie kcal x 4: totale inname kcal x 100%
En% vetten = energie kcal x 9: totale inname kcal x 100%
x 4,2
