GROEI EN ONTWIKKELING 1
Casus 2: Checkpoint Charly
Onderwerp: hoe zit de celcyclus in elkaar
Uit welke fasen bestaat de celcyclus? En wat zijn de functies van elke fasen?
De celcyclus heeft als doel om zijn cellen te delen. Dit gebeurt in verschillende fasen.
- G1-fase
De G1 fase is de periode tussen mitose en DNA-replicatie. Gedurende de G1 vindt
cytoplasmagroei plaats en bereidt de cel zich voor op de volgende stap (synthese)
door enzymen aan te maken; hierbij worden de dochtercellen net zo groot als de
moedercel. De chromosomen zijn draadvormig en niet zichtbaar. Vooral de G1-
fase bepaalt de duur van een celcyclus. Cellen in weefsel dat zich snel ontwikkelt
hebben dus een korte G1-fase. In deze fase wordt de cel dus voorzien van
voedingsstoffen, afleesbaar RNA en enzymen die nodig zijn voor de DNA synthese
en chromosoom replicatie. Deze fasen duurt gemiddeld 10 uur.
- S-fase (interfase)
Deze begint zodra de DNA synthese begint. Tijdens deze fase wordt het DNA
verdubbelt en dus het genoom. Ook worden er hier chromatiden gevormd die
later zichtbaar zullen worden. Deze fase duurt ongeveer 7,5 tot 10 uur.
- G2-fase
In deze fase wordt het verdubbelde DNA gecontroleerd voordat de cel zich verder
gaat delen. In deze periode groeit de cel en reorganiseert het cytoplasma de
organellen voordat het naar de M-fase kan. Ook maakt het enzymen aan die nodig
zijn voor de M-fase. Deze fase duurt maar een paar uur.
- M-fase (mitose)
De M-fase noemen we ook wel de mitose. Deze bestaat uit de karyokinese en de
cytokinese. Karyokinese is het delen van de celkern en cytokinese is de deling van
de cel. Hier vind de daadwerkelijke verdeling van een moedercel naar twee
dochtercellen plaats. Het doel van de mitose is het gelijkelijk verdelen van de
chromosomen die tijdens de interfase zijn verdubbeld over twee diploïde
celkernen. De mitose start wanneer elk chromosoom verdubbeld is en bestaat uit
twee identieke chromatiden. Tijdens de mitose worden de eiwitten waarmee de
twee chromatiden aan elkaar zitten afgebroken, zodat de vrijgekomen
chromatiden ieder naar een andere celkern gaan. De mitose bestaat uit vijf
stappen.
1. Profase
In deze fase condenseren de chromosomen en worden ze zichtbaar. Dit verkleint
de kans op mutaties van het DNA. Daarna wordt de kernenvelop afgebroken en de
microtubuli van de mitotische spoel maakt contact met de chromosomen. De rest
van de delen van de celkern verdwijnen. Er is nog een ander complex genaamd
kinetochores en dit zijn eiwitten van de mitotische spoel die contact maken met
het centromeer. Deze zorgt voor de verbreking van het centromeer. De laatste
paar stappen noemen we ook wel prometafase.
2. Metafase
Hier trekt de mitotische spoel alle chromosomen naar het equatoriale vlak door
constante opbouw en afbraak van de eiwitten van de microtubuli. Er zijn drie
soorten microtubuli: astral microtubuli, polar microtubuli en kinetochore
microtubuli.
3. Anafase
Tijdens deze fase houdt in dat de cohesie tussen de twee chromatiden verbroken
wordt. De twee chromatiden zijn dan los van elkaar en worden beide naar een
kant van de cel getrokken. Dit gebeurt door de moleculaire motoren in de cel die
de chromosomen langs te kinetochore microtubuli laat ‘glijden’.
4. Telofase
Als laatste wordt de nieuwe kernenvelop gevormd rond de gesplitste
chromosomen. Er zijn nu twee celkernen. Ook zijn de verschillende organellen
gefragmenteerd en deze verdelen zich evenredig over de dochtercellen.
Casus 2: Checkpoint Charly
Onderwerp: hoe zit de celcyclus in elkaar
Uit welke fasen bestaat de celcyclus? En wat zijn de functies van elke fasen?
De celcyclus heeft als doel om zijn cellen te delen. Dit gebeurt in verschillende fasen.
- G1-fase
De G1 fase is de periode tussen mitose en DNA-replicatie. Gedurende de G1 vindt
cytoplasmagroei plaats en bereidt de cel zich voor op de volgende stap (synthese)
door enzymen aan te maken; hierbij worden de dochtercellen net zo groot als de
moedercel. De chromosomen zijn draadvormig en niet zichtbaar. Vooral de G1-
fase bepaalt de duur van een celcyclus. Cellen in weefsel dat zich snel ontwikkelt
hebben dus een korte G1-fase. In deze fase wordt de cel dus voorzien van
voedingsstoffen, afleesbaar RNA en enzymen die nodig zijn voor de DNA synthese
en chromosoom replicatie. Deze fasen duurt gemiddeld 10 uur.
- S-fase (interfase)
Deze begint zodra de DNA synthese begint. Tijdens deze fase wordt het DNA
verdubbelt en dus het genoom. Ook worden er hier chromatiden gevormd die
later zichtbaar zullen worden. Deze fase duurt ongeveer 7,5 tot 10 uur.
- G2-fase
In deze fase wordt het verdubbelde DNA gecontroleerd voordat de cel zich verder
gaat delen. In deze periode groeit de cel en reorganiseert het cytoplasma de
organellen voordat het naar de M-fase kan. Ook maakt het enzymen aan die nodig
zijn voor de M-fase. Deze fase duurt maar een paar uur.
- M-fase (mitose)
De M-fase noemen we ook wel de mitose. Deze bestaat uit de karyokinese en de
cytokinese. Karyokinese is het delen van de celkern en cytokinese is de deling van
de cel. Hier vind de daadwerkelijke verdeling van een moedercel naar twee
dochtercellen plaats. Het doel van de mitose is het gelijkelijk verdelen van de
chromosomen die tijdens de interfase zijn verdubbeld over twee diploïde
celkernen. De mitose start wanneer elk chromosoom verdubbeld is en bestaat uit
twee identieke chromatiden. Tijdens de mitose worden de eiwitten waarmee de
twee chromatiden aan elkaar zitten afgebroken, zodat de vrijgekomen
chromatiden ieder naar een andere celkern gaan. De mitose bestaat uit vijf
stappen.
1. Profase
In deze fase condenseren de chromosomen en worden ze zichtbaar. Dit verkleint
de kans op mutaties van het DNA. Daarna wordt de kernenvelop afgebroken en de
microtubuli van de mitotische spoel maakt contact met de chromosomen. De rest
van de delen van de celkern verdwijnen. Er is nog een ander complex genaamd
kinetochores en dit zijn eiwitten van de mitotische spoel die contact maken met
het centromeer. Deze zorgt voor de verbreking van het centromeer. De laatste
paar stappen noemen we ook wel prometafase.
2. Metafase
Hier trekt de mitotische spoel alle chromosomen naar het equatoriale vlak door
constante opbouw en afbraak van de eiwitten van de microtubuli. Er zijn drie
soorten microtubuli: astral microtubuli, polar microtubuli en kinetochore
microtubuli.
3. Anafase
Tijdens deze fase houdt in dat de cohesie tussen de twee chromatiden verbroken
wordt. De twee chromatiden zijn dan los van elkaar en worden beide naar een
kant van de cel getrokken. Dit gebeurt door de moleculaire motoren in de cel die
de chromosomen langs te kinetochore microtubuli laat ‘glijden’.
4. Telofase
Als laatste wordt de nieuwe kernenvelop gevormd rond de gesplitste
chromosomen. Er zijn nu twee celkernen. Ook zijn de verschillende organellen
gefragmenteerd en deze verdelen zich evenredig over de dochtercellen.
