VPKi (VRHv2B): basisprincipes in acute en
chronische wondzorg
• De student beschrijft de functies en anatomie van de huid
• De student beschrijft (patho)fysiologie van het wondhelingsproces
• De student beschrijft de factoren die de wondheling beïnvloeden
• De student beschrijft de classificatie van wonden
• De student observeert een wonde aan de hand van het TIME-model
• De student bepaalt een passende wondbedpreparatie op basis van een casus
• De student selecteert de correcte wondafdekkingsproducten op basis van een
• casus
• De student past de basisprincipes toe bij het uitvoeren van een eenvoudige
wondzorg
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 1
,1 Table of Contents
2 Anatomie & fysiologie van de huid ............................................................................ 4
2.1 Functies in het kort ...................................................................................................... 4
2.2 Verschillende lagen vd huid .......................................................................................... 4
2.2.1 Epidermis ........................................................................................................................................ 4
2.2.2 Dermis ............................................................................................................................................. 4
2.2.3 Hypodermis ..................................................................................................................................... 5
3 Fysiologie van de wondheling.................................................................................... 5
3.1 Verschillende fasen van wondheling ............................................................................. 5
3.2 Typen wondgenezing ................................................................................................... 7
3.2.1 Genezing per primam ..................................................................................................................... 7
3.2.2 Genezing per secundam ................................................................................................................. 7
3.2.3 Regeneratieve wondgenezing......................................................................................................... 7
4 Beïnvloedende factoren op de wondheling ................................................................ 8
4.1 Factoren eigen aan de wonde ....................................................................................... 8
4.2 Factoren voedingstoestand patiënt (onderdeel patiënt gerelateerde factoren).............. 9
4.3 Patiënt gerelateerde factoren .................................................................................... 10
5 Wondclassificatie .................................................................................................... 11
5.1 Classificatie volgens etiologie en chroniciteit .............................................................. 13
6 Wondobservatie ..................................................................................................... 14
6.1 Observatieinstrumenten ............................................................................................ 15
7 Wondbeoordeling ................................................................................................... 16
7.1 Beoordelingsinstrumenten ......................................................................................... 16
7.1.1 Rood-geel-Zwart Classificatie: Woundcare Consultant Society .................................................... 16
7.1.2 MEASURE ...................................................................................................................................... 16
7.1.3 PUSH ............................................................................................................................................. 17
7.1.4 TIME .............................................................................................................................................. 17
8 Wondbedpreparatie ............................................................................................... 18
8.1 STAP 1: Reiniging ....................................................................................................... 18
8.1.1 Technieken .................................................................................................................................... 18
8.1.2 Oplossing ...................................................................................................................................... 19
8.1.3 Aandachtspunten.......................................................................................................................... 19
8.2 STAP 2: Debridatie ..................................................................................................... 19
8.2.1 Verschillende soorten debridement ............................................................................................. 20
8.2.2 Aandachtspunten.......................................................................................................................... 20
8.3 STAP 3: Infectiecontrole ............................................................................................. 20
8.3.1 Algemene begrippen..................................................................................................................... 21
8.3.1.1 Biofilm ................................................................................................................................ 21
8.3.1.2 Antiseptica........................................................................................................................... 21
8.3.1.2.1 Soorten antiseptica......................................................................................................... 23
8.3.1.2.2 Aandachtspunten ........................................................................................................... 24
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 2
, 8.4 STAP 4: Vochtmanagement ........................................................................................ 25
9 Wondafdekking: inleidend ...................................................................................... 26
9.1 Wondafdekking ......................................................................................................... 28
9.1.1 Gaascompressen ........................................................................................................................... 28
9.1.1.1 Vochtige compressen .......................................................................................................... 28
9.1.2 Absorberende verbanden ............................................................................................................. 28
9.1.3 Eindverbanden .............................................................................................................................. 29
9.1.3.1 Polyurethaan ....................................................................................................................... 30
9.1.4 Zwachtel........................................................................................................................................ 30
9.1.5 Geïmpregneerde verbanden......................................................................................................... 31
9.1.6 Wondrandbeschermers ................................................................................................................ 32
9.2 Soorten actieve wondverbanden ................................................................................ 33
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 3
, 2 Anatomie & fysiologie van de huid
2.1 Functies in het kort
• Bescherming tegen
o Koude, hitte, irritatie
o Druk, stoten, frictie: elasticiteit van huid speelt hier een rol
o Chemische substanties
o Invasie van bacteriën en virussen
o Verlies van warmte en vocht
• Verdediging invasie MO: immuunsysteem valt aan
• Absorptie actieve bestanddelen: transdermale medicatie
• Zweetsecretie: afkoeling
• Thermoregulatie
• Registratie: druk, vibratie, tast, pijn en t°
2.2 Verschillende lagen vd huid
2.2.1 Epidermis
Bovenste laag, ook opperhuid genoemd. Is 0,1 mm dik. Heeft geen
bloedtoevoer, onderliggende dermis zorgt voor O2 en voedingsstoffen.
Heeft 5 lagen (van onder naar boven genoemd).
1) Basale laag = Binnenste laag, levend oppervlak, continu aanmaak cellen naar .
2) Hiertussen = Melanocyten = Huidpigment (melanine), vertakte cellen.
3) Stratum Spinosum = Levende cellen, zeer hecht door desmosomen. Synthese
keratohyaline (voorloper keratine) hoornlaag.
4) Stratum Granulosum
5) Stratum Lucidum = Wanneer buitenste laag abnormaal dik is = eelt (op voet of
hand).
6) Stratum Corneum of hoornlaag = Buitenste laag, afgeplatte dode cellen, kunnen
makkelijk lossen en nieuwe in plaats komen.
2.2.2 Dermis
Hier lopen BV, lymfevaten (LV), zenuwuitlopers, zintuigcellen,
tastorganen, haarfollikels met talgklieren. Zweet en talgbuizen
doorboren opperhuid.
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 4
chronische wondzorg
• De student beschrijft de functies en anatomie van de huid
• De student beschrijft (patho)fysiologie van het wondhelingsproces
• De student beschrijft de factoren die de wondheling beïnvloeden
• De student beschrijft de classificatie van wonden
• De student observeert een wonde aan de hand van het TIME-model
• De student bepaalt een passende wondbedpreparatie op basis van een casus
• De student selecteert de correcte wondafdekkingsproducten op basis van een
• casus
• De student past de basisprincipes toe bij het uitvoeren van een eenvoudige
wondzorg
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 1
,1 Table of Contents
2 Anatomie & fysiologie van de huid ............................................................................ 4
2.1 Functies in het kort ...................................................................................................... 4
2.2 Verschillende lagen vd huid .......................................................................................... 4
2.2.1 Epidermis ........................................................................................................................................ 4
2.2.2 Dermis ............................................................................................................................................. 4
2.2.3 Hypodermis ..................................................................................................................................... 5
3 Fysiologie van de wondheling.................................................................................... 5
3.1 Verschillende fasen van wondheling ............................................................................. 5
3.2 Typen wondgenezing ................................................................................................... 7
3.2.1 Genezing per primam ..................................................................................................................... 7
3.2.2 Genezing per secundam ................................................................................................................. 7
3.2.3 Regeneratieve wondgenezing......................................................................................................... 7
4 Beïnvloedende factoren op de wondheling ................................................................ 8
4.1 Factoren eigen aan de wonde ....................................................................................... 8
4.2 Factoren voedingstoestand patiënt (onderdeel patiënt gerelateerde factoren).............. 9
4.3 Patiënt gerelateerde factoren .................................................................................... 10
5 Wondclassificatie .................................................................................................... 11
5.1 Classificatie volgens etiologie en chroniciteit .............................................................. 13
6 Wondobservatie ..................................................................................................... 14
6.1 Observatieinstrumenten ............................................................................................ 15
7 Wondbeoordeling ................................................................................................... 16
7.1 Beoordelingsinstrumenten ......................................................................................... 16
7.1.1 Rood-geel-Zwart Classificatie: Woundcare Consultant Society .................................................... 16
7.1.2 MEASURE ...................................................................................................................................... 16
7.1.3 PUSH ............................................................................................................................................. 17
7.1.4 TIME .............................................................................................................................................. 17
8 Wondbedpreparatie ............................................................................................... 18
8.1 STAP 1: Reiniging ....................................................................................................... 18
8.1.1 Technieken .................................................................................................................................... 18
8.1.2 Oplossing ...................................................................................................................................... 19
8.1.3 Aandachtspunten.......................................................................................................................... 19
8.2 STAP 2: Debridatie ..................................................................................................... 19
8.2.1 Verschillende soorten debridement ............................................................................................. 20
8.2.2 Aandachtspunten.......................................................................................................................... 20
8.3 STAP 3: Infectiecontrole ............................................................................................. 20
8.3.1 Algemene begrippen..................................................................................................................... 21
8.3.1.1 Biofilm ................................................................................................................................ 21
8.3.1.2 Antiseptica........................................................................................................................... 21
8.3.1.2.1 Soorten antiseptica......................................................................................................... 23
8.3.1.2.2 Aandachtspunten ........................................................................................................... 24
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 2
, 8.4 STAP 4: Vochtmanagement ........................................................................................ 25
9 Wondafdekking: inleidend ...................................................................................... 26
9.1 Wondafdekking ......................................................................................................... 28
9.1.1 Gaascompressen ........................................................................................................................... 28
9.1.1.1 Vochtige compressen .......................................................................................................... 28
9.1.2 Absorberende verbanden ............................................................................................................. 28
9.1.3 Eindverbanden .............................................................................................................................. 29
9.1.3.1 Polyurethaan ....................................................................................................................... 30
9.1.4 Zwachtel........................................................................................................................................ 30
9.1.5 Geïmpregneerde verbanden......................................................................................................... 31
9.1.6 Wondrandbeschermers ................................................................................................................ 32
9.2 Soorten actieve wondverbanden ................................................................................ 33
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 3
, 2 Anatomie & fysiologie van de huid
2.1 Functies in het kort
• Bescherming tegen
o Koude, hitte, irritatie
o Druk, stoten, frictie: elasticiteit van huid speelt hier een rol
o Chemische substanties
o Invasie van bacteriën en virussen
o Verlies van warmte en vocht
• Verdediging invasie MO: immuunsysteem valt aan
• Absorptie actieve bestanddelen: transdermale medicatie
• Zweetsecretie: afkoeling
• Thermoregulatie
• Registratie: druk, vibratie, tast, pijn en t°
2.2 Verschillende lagen vd huid
2.2.1 Epidermis
Bovenste laag, ook opperhuid genoemd. Is 0,1 mm dik. Heeft geen
bloedtoevoer, onderliggende dermis zorgt voor O2 en voedingsstoffen.
Heeft 5 lagen (van onder naar boven genoemd).
1) Basale laag = Binnenste laag, levend oppervlak, continu aanmaak cellen naar .
2) Hiertussen = Melanocyten = Huidpigment (melanine), vertakte cellen.
3) Stratum Spinosum = Levende cellen, zeer hecht door desmosomen. Synthese
keratohyaline (voorloper keratine) hoornlaag.
4) Stratum Granulosum
5) Stratum Lucidum = Wanneer buitenste laag abnormaal dik is = eelt (op voet of
hand).
6) Stratum Corneum of hoornlaag = Buitenste laag, afgeplatte dode cellen, kunnen
makkelijk lossen en nieuwe in plaats komen.
2.2.2 Dermis
Hier lopen BV, lymfevaten (LV), zenuwuitlopers, zintuigcellen,
tastorganen, haarfollikels met talgklieren. Zweet en talgbuizen
doorboren opperhuid.
Adherente necrose = zit hard vast op wondbed
Atoon = geen spanning op de wondranden
Ondermijning = onder wondranden nog een holte, wonde loopt verder 4
