Algemene inleiding in de psychiatrie
Uitwerkingen voorbereiding werkgroep 1:
Leerdoelen:
De rol beschrijven van lichamelijke en psychische factoren en processen bij het ontstaan van
psychiatrische stoornissen en lichamelijke ziekten
Enkele kenmerken beschrijven van de aandachtsgebieden kinder- en jeugdpsychiatrie en
ouderenpsychiatrie en van de werkterreinen klinische psychiatrie, sociale psychiatrie, forensische
psychiatrie en ziekenhuispsychiatrie
Een inleiding geven in vier categorieën van psychiatrische stoornissen en deze kort beschrijven
Enkele kenmerken beschrijven van de disciplines die werkzaam zijn in de geestelijke
gezondheidszorg
1.1 Terreinafbakening
Psychiater: een arts van geest.
(Psychiater is afgeleid van twee Griekse woorden: psyche (geest) en iatros (arts):
Psychiatrie: dat deel van de geneeskunde dat zich bezighoudt met stoornissen van
voornamelijk psychische aard.
Psychiatrie ziekten: ziekten waarbij zich voornamelijk psychiatrische klachten en verschijnselen
voordoen.
Psychiatrische stoornissen gaan vaak met lichamelijke klachten en verschijnselen gepaard, maar die
lijken dan bijkomstig te zijn. In de praktijk weet je niet altijd meteen wat er aan de hand is. Er is dus nader
onderzoek nodig om te weten of je met een psychiatrische dan wel met een somatische (lichamelijke)
ziekte te maken hebt.
1.1.1 Ziekte
Je spreekt om de volgende redenen gerechtvaardigd over ziekte als:
Het gaat, net als bij lichamelijke ziekten, om ongewenste, onaangename toestanden.
Deze belemmeren het normale functioneren, dat wil zeggen: ze maken het moeilijker om te
werken en om op gebeurtenissen adequaat te reageren.
Net als bij een lichamelijke ziekte overkomt het de persoon in kwestie: hij kiest er niet zelf voor en
hij is ook niet bij machte er zelf iets aan te doen.
1.1.2 Oorzaken van psychiatrische stoornissen
Veel misverstanden over psychiatrische stoornissen.
Velen denken dat psychiatrische klachten ook psychiatrische oorzaken moeten hebben: er
moeten problemen zijn of onverwerkte ervaringen.
De omgeving denkt dat de klachten vanzelf zullen verdwijnen als hij zich die ervaringen maar voor
de geest haalt of als hij zijn problemen maar uitspreekt: ‘Zeg he toch tegen de verpleegkundige,
vertel het aan de dokter, anders word je niet beter.
Veel psychiatrische stoornissen hebben niets te maken met traumatische ervaringen.
Ernstige psychiatrische stoornissen zijn lang niet altijd psychogeen (veroorzaakt door psychische
factoren). Dikwijls worden ze veroorzaakt onder invloed van lichamelijke factoren. Nog veel vaker zijn er
zowel lichamelijke als geestelijke factoren (we noemen de stoornis dan multiconditioneel).
Lichamelijke oorzaken: het gaat om verstoringen in de ingewikkelde stofwisselingsprocessen die zich in
de hersenen voortdurend afspelen. Die verstoringen kunnen in gang worden gezet door bijvoorbeeld
stress (geestelijke belasting, spanning), maar ze kunnen ook spontaan optreden. Bovendien kunnen ze
worden veroorzaakt door allerlei lichamelijke ziekten: vandaar dat iemand met koorts zelden in een
uitbundige stemming verkeert.
1
Uitwerkingen voorbereiding werkgroep 1:
Leerdoelen:
De rol beschrijven van lichamelijke en psychische factoren en processen bij het ontstaan van
psychiatrische stoornissen en lichamelijke ziekten
Enkele kenmerken beschrijven van de aandachtsgebieden kinder- en jeugdpsychiatrie en
ouderenpsychiatrie en van de werkterreinen klinische psychiatrie, sociale psychiatrie, forensische
psychiatrie en ziekenhuispsychiatrie
Een inleiding geven in vier categorieën van psychiatrische stoornissen en deze kort beschrijven
Enkele kenmerken beschrijven van de disciplines die werkzaam zijn in de geestelijke
gezondheidszorg
1.1 Terreinafbakening
Psychiater: een arts van geest.
(Psychiater is afgeleid van twee Griekse woorden: psyche (geest) en iatros (arts):
Psychiatrie: dat deel van de geneeskunde dat zich bezighoudt met stoornissen van
voornamelijk psychische aard.
Psychiatrie ziekten: ziekten waarbij zich voornamelijk psychiatrische klachten en verschijnselen
voordoen.
Psychiatrische stoornissen gaan vaak met lichamelijke klachten en verschijnselen gepaard, maar die
lijken dan bijkomstig te zijn. In de praktijk weet je niet altijd meteen wat er aan de hand is. Er is dus nader
onderzoek nodig om te weten of je met een psychiatrische dan wel met een somatische (lichamelijke)
ziekte te maken hebt.
1.1.1 Ziekte
Je spreekt om de volgende redenen gerechtvaardigd over ziekte als:
Het gaat, net als bij lichamelijke ziekten, om ongewenste, onaangename toestanden.
Deze belemmeren het normale functioneren, dat wil zeggen: ze maken het moeilijker om te
werken en om op gebeurtenissen adequaat te reageren.
Net als bij een lichamelijke ziekte overkomt het de persoon in kwestie: hij kiest er niet zelf voor en
hij is ook niet bij machte er zelf iets aan te doen.
1.1.2 Oorzaken van psychiatrische stoornissen
Veel misverstanden over psychiatrische stoornissen.
Velen denken dat psychiatrische klachten ook psychiatrische oorzaken moeten hebben: er
moeten problemen zijn of onverwerkte ervaringen.
De omgeving denkt dat de klachten vanzelf zullen verdwijnen als hij zich die ervaringen maar voor
de geest haalt of als hij zijn problemen maar uitspreekt: ‘Zeg he toch tegen de verpleegkundige,
vertel het aan de dokter, anders word je niet beter.
Veel psychiatrische stoornissen hebben niets te maken met traumatische ervaringen.
Ernstige psychiatrische stoornissen zijn lang niet altijd psychogeen (veroorzaakt door psychische
factoren). Dikwijls worden ze veroorzaakt onder invloed van lichamelijke factoren. Nog veel vaker zijn er
zowel lichamelijke als geestelijke factoren (we noemen de stoornis dan multiconditioneel).
Lichamelijke oorzaken: het gaat om verstoringen in de ingewikkelde stofwisselingsprocessen die zich in
de hersenen voortdurend afspelen. Die verstoringen kunnen in gang worden gezet door bijvoorbeeld
stress (geestelijke belasting, spanning), maar ze kunnen ook spontaan optreden. Bovendien kunnen ze
worden veroorzaakt door allerlei lichamelijke ziekten: vandaar dat iemand met koorts zelden in een
uitbundige stemming verkeert.
1
