Samenvatting hoorcolleges Inleiding Pedagogische Wetenschappen - Blok 2

HC7 IPW

 Hechting is als dorst -> is dorst erfelijk?
- Alle mensen hebben vocht nodig, iedereen aanleg voor dorst (ongeacht
omgeving), omgeving bepaald hoeveel drinken er is.
- Alle mensen hebben hechting, iedereen aanleg voor hechtingsgedrag, ongeacht
omgeving, omgeving bepaald hoeveel mogelijkheid tot hechting er is.
 Dit HC: Ontstaansgeschiedenis van structuur pedagogische instellingen:
speciaal onderwijs + pedagogische wetenschappen. Oorzaken gedrags- en
leerproblemen: neurasthenie/zenuwzwakte.
 Rest van blok: welke werkvelden zijn er binnen de pedagogiek, wat kan je
ermee, hoe heeft het zich ontwikkeld?

 Start ontwikkeling speciaal onderwijs vanaf 18e eeuw: verlichting.
 Nadruk op rede/ratio
+ Onderwijs voorwaarde volwaardige deelname aan maatschappij: beroep
aanleren.
- 1779 eerste hoogleraar pedagogiek in Duitsland (Von Trapp)
- Vanaf 1790/1808 speciale scholen voor doven en blinden
(kleinschalig/particulier)
- Wilde van Aveyron: wolfskind in 1800 gevangen, Jean M. Itard voedt hem op
1801, doet kleine experimenten die hij uitvoerig beschrijft.
 Opvoeding beschaafd mens niet geslaagd.
Leidde tot wetenschappelijke interesse in afwijkende kinderen:
 Opvoeding en onderwijs nodig?
 Doofstom reden gebrekkige ontwikkeling?
 Verstandelijk beperkt of juist normaal begaafd?
 Idee van gevoelige perioden.

 Kinderen als kleine volwassenen:
- Verstandelijke beperking: gewone school of geen onderwijs.
- Verstandelijke beperking + ernstige gedragsproblemen: geneeskundig gesticht,
samen met volwassenen.
- Particuliere initiatieven geestelijken en onderwijzers -> eigen lesmethodes,
eigen ideeën.

 1838: eerste speciale school in NL door Kingsma:
- Aandacht voor individuele verschillen.
- Erkenning ‘het kind’.
- Voor alle kinderen die ‘falen’ in regulier onderwijs.
- Eigen lesmateriaal
 1855: Idiotenschool opgericht door Van Koetsveld:

,- Idee van opvoedbaarheid.
- Individueel en groepsonderwijs, werkplaats om beroep te leren.
- Doel: maximale zelfstandigheid
 1887: oproep minister: gestichten onderwijs verzorgen voor kinderen (door
particulieren).
 Idiotisme (Van Koetsveld): 4 soorten idioten (idios = op zichzelf staand):
1. Cretinisme/dwerggroei:
 Gebrek aan jodium -> problemen schildklier: hersenen niet goed
ontwikkelen en klein.
2. Eenvoudige achterlijkheid:
 Vertraagde ontwikkeling (nu lvb).
3. Eigenlijke idiotie:
 Stoornis in centrale zenuwstelsel, connectie tussen hersenen en lichaam
verminderd.
4. Idiotisme van de overprikkeling:
 Leeft compleet in eigen wereld, heftigste groep (zvb).
 Vroege vorm van differentiatie.

 Verstandelijk gehandicapten (Binet & Simon 1905):
- IQ <20: idioten.
- IQ 20-35: lage imbecielen.
- IQ 35-55: hoge imbecielen.
- IQ 70-90: zwakbegaafden.

 2e helft 19e eeuw: ontstaan empirische kinderpsychologie  observeren en
registreren.
- Samenhang met grotere gevoeligheid voor kinderen  oa verbod kinderarbeid,
leerplicht, kinderwetten etc. Dus meer aandacht voor individuele verschillen.
- Sociale wetenschappen/filosofie aandacht voor:
 Irrationaliteit (zwakzinnige kinderen etc).
 Leerprocessen (opleidingen, gevolg van industriële revolutie,
complexere maatschappij)

 Institutionalisering van zorg:
- 1901: invoering leerplicht  problemen zichtbaar, niet iedereen kan
meekomen in regulier onderwijs.
- Na 1900 sterke groei scholen voor zwakzinnigen: nog steeds particuliere
initiatieven.
 angst dat achterlijke kinderen worden gediscrimineerd  segregatie
naar aparte scholen in NL.
 Andere abnormale kinderen nog in regulier onderwijs: kind wordt nog
stompzinniger dan tevoren.

,  Ontheffing leerplicht als regulier onderwijs niet gaat.
- 1920: nieuwe onderwijswet: Buitengewoon Lager Onderwijs (BLO):
 Aparte inspecteur BLO (institutionalisering zorg).
 Erkenning van sommige scholen als BLO-scholen, formalisering.
 Niet alle typen scholen erkend  niet genoeg subsidie.

 Tekort BLO-scholen:
 Veel doubleren.
 Veel kinderen met leer- en gedragsproblemen zitten thuis.
- 1930: 30.00 10-14-jarigen verlaten school vroegtijdig.




 Philip A. Kohnstsamm (natuurkundige en filosoof):
- 1919 hoogleraar pedagogiek aan UvA (Acte MO).
 Gelijke kansen, het beste uit elke leerling halen.
 Gepersonaliseerd onderwijs.
 Begin 20e eeuw:
- Pedagogiek verzuild (normatief, ethisch, filosofisch).
- Pedagogiek raakt gevestigd aan alle universiteiten  weinig empirisch.

 Differentiatie en segregatie:
- Na WOII: toenemende differentiatie speciaal onderwijs en segregatie.
 Differentiatie: 14 schooltypes in 1949, 17 schooltypes in 1967.
 Segregatie: 75% zwakzinnigen in speciaal onderwijs (1954).
 1935: 1.03% alle leerlingen in speciaal onderwijs, 1964: 4.16%.
- Angst voor degeneratie bevolking en onaangepaste kinderen.
 25%-48% niet geschikt voor regulier onderwijs?

 Wetenschap (differentiatie & segregatie)
- Na WOII:
 1950: eerste hoogleraar speciale pedagogiek (Van Houtte).
 Pedagogiek steeds neutraler.
- Vanaf jaren 60: empirische focus steeds sterker.
- Toenemende specialisatie en afnemende samenhang:
 Steeds meer afzonderlijke onderzoeksprogramma’s.
 Weinig uitwisseling tussen specialisaties.

 LOM-scholen:
- 1949: LOM-scholen worden ingesteld door overheid:
 LOM = Leer- en OpvoedingsMoeilijkheden.