Samenvatting Bestuursrecht (hoorcolleges + werkgroepen + jurisprudentie)

Bestuursrecht
Inleidende kennisclips
Functies van het bestuursrecht:
- Instrumentele functie: van het bestuur.
- Normerende functie: voor het bestuur.
- Waarborgfunctie: tegen het bestuur.


Opbouw Awb:
- Begrippen -> H1.
- Algemeen verkeer -> H2.
- Algemene besluiten -> H3.
- Bijzondere besluiten -> H4.
- Eén type besluit: handhaving -> H5.


Verschillende soorten regels in de Awb:
- Dwingend recht: afwijken van de Awb is in beginsel niet mogelijk.
- Regelend recht: de Awb bevat de hoofdregel, maar staat afwijking uitdrukkelijk toe.
- Aanvullend recht: bijzondere wet bevat de hoofdregel, maar wanneer daarin niets staat,
geldt de Awb.
- Facultatief recht: de bijzondere wetgever kan een bepaling uit de Awb van toepassing
verklaren.


Belangrijkste begrippen bestuursrecht:
- Bestuursorgaan (art. 1:1 Awb):
- Belanghebbende (art. 1:2 Awb):
- Besluit (art. 1:3 Awb): een schriftelijke beslissingen van een bestuursorgaan, inhoudende
een publiekrechtelijke rechtshandeling.


Waarom is het zijn van een bestuursorgaan van belang?:
- De Awb is alleen van toepassing op het handelen van bestuursorganen.
- Als er geen sprake is van een bestuursorgaan, dan is er ook geen sprake van een besluit ->
zie art. 1:3 Awb.
- Is er geen sprake van een besluit, dan is er ook geen bestuursrechtelijke
rechtsbescherming (bezwaar en beroep).


1

,Bestuursorgaan (art. 1:1 Awb):
- A-orgaan: een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld.
- B-orgaan: een ander persoon of college met enig openbaar gezag bekleed.


A-organen zijn voor al hun handelingen (ook privaatrechtelijke en feitelijke handelingen)
gebonden aan de Awb. B-organen zijn alleen aan de Awb gebonden voor zover zij
publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen.


Wanneer is er sprake van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld?
- Publiekrechtelijke rechtspersonen worden genoemd in art. 2:1 BW of bijzondere wetten.


Wat is een orgaan?: de publiekrechtelijke rechtspersoon is de huls, en de onderdelen van die
rechtspersoon die de taken uitvoeren zijn de organen.


Onderscheid tussen de rechtspersoon en de organen:
- De rechtspersoon iet het privaatrechtelijke aanspreekpunt.
- Het bestuursorgaan is het publiekrechtelijke aanspreekpunt.


B-orgaan:
- Met enig openbaar gezag bekleed: bevoegd om eenzijdig rechten of plichten voor een
ander in het leven te roepen of bindend vast te stellen.
- Twee manieren om openbaar gezag te verkrijgen:
o Wettelijk openbaar gezag: op basis van een wettelijk voorschrift.
o Buitenwettelijk openbaar gezag.
 Twee criteria (Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schiphol-
arrest)
 Inhoudelijk vereiste: de criteria voor geldverstrekking moeten in
beslissende mate door één of meer a-organen worden bepaald.
 Financieel vereiste; de financiering van de stichting moet in
overwegende mate (2/3 of meer) afkomstig zijn van een of meer a-
organen.


Art. 1:1 lid 2 Awb noemt uitzonderingen die geen bestuursorganen zijn.



2

,Stappenplan om vast te stellen of er sprake is van een bestuursorgaan:
- 1. Is er sprake van een a-orgaan (art. 1:1 lid 1 onder a Awb)?
o A. is er sprake van een publiekrechtelijke rechtspersoon?
o B. is er sprake van een orgaan?
- 2. Is er sprake van een b-orgaan (art. 1:1 lid 1 onder b Awb)?
o A. is er sprake van wettelijk openbaar gezag?
o B. is er sprake van buitenwettelijk openbaar gezag?
 B-1. Wordt er voldaan aan het inhoudelijke vereiste?
 B-2. Wordt er voldaan aan het financiële vereiste?
- 3. Is een van de uitzonderingen van art. 1:1 lid 2 Awb van toepassing?




Handhaving (art. 5:1 Awb e.v.):




Bestuurlijke boete (art. 5:40 Awb): de bestraffende sanctie, inhoudende een onvoorwaardelijke
verplichting tot betaling van een geldsom.




3

, Last onder bestuursdwang (art. 5:21 Awb): een herstelsanctie inhoudende:
- Een last tot geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding, en
- De bevoegdheid van het bestuursorgaan om de last door feitelijk handelen ten uitvoer te
leggen, indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd.
Last onder dwangsom (art. 5:31d): de herstelsanctie inhoudende:
- Een last tot geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding, en
- De verplichting tot betaling van een geldsom indien de last niet of niet tijdig wordt
uitgevoerd.


Besluit (art. 1:3 Awb): een beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling.


Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 Awb): de voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen
van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.


Belanghebbende (art. 1:2 Awb): iedereen met een feitelijk belang bij een besluit.


Belanghebbende:
- Art. 1:2 lid 1: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken.
o Kunnen natuurlijke personen, rechtspersonen of andere entiteiten zijn.
 Andere entiteiten alleen mits:
 Er een ledenbestand is.
 Het om een organisatorisch verband moet gaan dat is opgericht
voor een bepaald doel, zodat sprake moet zijn van regelmatige
ledenvergaderingen, een bestuur en een samenwerking die op enige
continuïteit is gericht.
 De organisatie als een eenheid dient deel te nemen aan het
rechtsverkeer.
o Rechtstreeks belang:
 De geadresseerde van een besluit is altijd belanghebbende.
 Of als er sprake is van feitelijk belang:
 OPERA-criteria.
- Art. 1:2 lid 2: ten aanzien van bestuursorganen worden de hun toevertrouwde belangen als
hun belangen beschouwd.
- Art. 1:2 lid 3: t.a.v. rechtspersonen worden als hun belangen mede beschouwd de
algemene en collectieve belangen die zij krachtens hun doelstellingen en blijkens hun
feitelijke werkzaamheden in het bijzonder behartigen.
4