Samenvatting Romeins Recht (hoorcolleges + werkgroepen)

ROMEINS RECHT


Romeins recht

Week 1

Hoorcollege

De belangrijkste indeling van alle rechtsvorderingen waarmee tussen personen bij rechters of
arbiters wordt geprocedeerd over enig vermogensrecht is er een in twee soorten: want ze zijn
ofwel zakelijk, ofwel persoonlijk.

De zakelijke rechtsvordering is die waarmee wij onze zaak opeisen waarover een ander macht
heeft; en is die altijd gericht tegen degene die macht over de zaak heeft. De persoonlijke
rechtsvordering is die waarmee wij procederen tegen degene die jegens ons verplicht is iets te
doen of te geven, en die wordt steeds tegen dezelfde persoon ingesteld.

Formula van de revindicatie: als blijkt dat de zaak waarover het gaat naar ius civile van Evert de
Eiser is en deze zaak niet is teruggegeven, moet gij, rechter, Geerd de Gedaagde veroordelen aan
Evert de Eiser zoveel geld te betalen als die zaak waard is; als dat niet blijkt, moet gij hem
vrijspreken.
- Art. 5:1 BW: eigendom is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan
hebben.
- Art. 5:2 BW: de eigenaar van een zaak is bevoegd haar van een ider die haar zonder recht
houdt, op te eisen.

Persoonlijke rechten (verbintenissenrecht):
- Rechten tegen personen (iura in personam).
- Werken alleen tussen partijen.
- Werken slechts tegen één persoon: de persoon waarmee je in verbintenis staat/

Zakelijke rechten (goederenrecht):
- Werken tegen de hele wereld.
- Rechten op een zaak (iura in re).
- Beschikken en gebruiken.
- Zaaksgevolg; derdenwerking.
- Sterke positie in faillissement.
- Eigendom is het zakelijke recht bij uitstek.
- Beperkte zakelijke rechten.
- Beperkt in aantal (numerus clausus).




1

, ROMEINS RECHT

De summa divisio: praktische consequentie




-

Een koopovereenkomst is een contract -> daaruit volgt een verbintenis (een verplichting voor
twee partijen) -> daarna moet het contract uitgevoerd worden -> de verbintenis leidt tot
eigendomsoverdracht (levering) -> pas op dat moment is de eigendomsoverdracht voltooid en de
verbintenis geëindigd, omdat hij voltooid is.




Opvolging onder algemene titel:




Het juridisch vermogen van de erflater wordt voortgezet door de erfgenaam. -> zodat alle relaties
die de erflater had overgedragen worden op de erfgenaam.

Als de erflater een contract sloot is het alsof de erflater het contract had gesloten.

2

, ROMEINS RECHT



Een erfgenaam treedt in ieder recht van de overledene, niet alleen in de eigendom van de
afzonderlijke zaken, omdat ook de verbintenissen op de erfgenaam overgaan.

Het romeinse begrip van eigendom:
- Eigendom is universeel.
o Revindicatie ongeacht het object.
o Eenvormig systeem van overdracht.
- Eigendom is absoluut:
o Absoluut betekent niet dat je bijvoorbeeld overlast mag maken met je eigendom,
er gelden altijd regels wanneer en hoe je (niet) je eigendom mag gebruiken.
o ‘absoluut’ heeft met gebruik of misbruik niet zoveel te maken.
o De eigenaar is absoluut beschikkingsbevoegd.
 Voorbeeld: als je een huis koopt en daarbij een contract sluit dat je hem
niet mag doorverkopen, mag je dit wel doen omdat je absoluut
beschikkingsbevoegd bent. Je moet dan eventueel wel schadevergoeding
betalen wegens contractbreuk, maar het kan geen inbreuk brengen op de
verkoop van het huis.
o De eigenaar kan bezwaren en vervreemden, onafhankelijk van rechten van derden.
- Eigendom is niet gebonden aan tijd.
o Je kan niet je eigendom voor een bepaalde tijd overdragen op basis van een
afspraak. Voor eigendomsoverdracht is altijd een levering nodig. Het verlopen van
een bepaalde termijn ansicht kan er nooit voor zorgen dat het eigendom wordt
overgedragen.
- Eigendom is iets anders dan bezit.
o Heb je voldoende macht over een zaak dan ben je bezitter, dat maakt je nog geen
eigenaar.




3

, ROMEINS RECHT



Eigendomsverkrijging in het algemeen:
- Opvolging onder algemene titel:
o Erfgenaam.
- Opvolging onder bijzondere titel.
o Eigendomsoverdracht.
o Legaat.
o Toescheiding van mede-eigendom.
- Originaire verkrijging van eigendom: hoe komt het eigendomsrecht nou in de wereld?
o Toe-eigening (occupatio): inbezitneming van een zaak die aan niemand toebehoort
(res nullius).
 Het vangen van wilde dieren.
o Prijsgeving (derelictio): bezitsverlies met de bedoeling de eigendom prijs te geven
 Bedoelingen zijn een kwestie van uitleg.
o Schatvinding (thesaurus): inbezitneming van een zaak van waarde waarvan de
eigenaar niet is te traceren.
 Je moet de schat delen als je hem vindt op andermans grond.
o Natrekking (accesio).
o Vermenging (commixtio).
o Zaaksvorming (specificatio).
o Vinderschap (BW 1992): onder zich nemen van een onbeheerde zaak.
 Je vindt een dikke portemonnee met geld -> je bent dan houder, ook al ken
je de eigenaar niet.

Kennisclips week 1

Persoonlijke rechten: kun je uitoefenen tegen een ander pesoon.
- Relatief of betrekkelijk recht.
- Crediteur: is gerechtigd tot een bepaalde prestatie.
- Debiteur: moet leveren.
- Crediteur en debiteur zijn gebonden middels een verbintenis.
- Verbintenis hoeft niet per se voort te komen uit een overeenkomst, het kan ook
voortkomen uit bijv. een onrechtmatige daad.
- De rechtsrelatie tussen crediteur en debiteur gaan alleen elkaar aan, niemand anders.
- Derden worden niet verplicht bij een verbintenis die tussen partijen ontstaat.
- Derden ontlenen daarnaast ook geen rechten bij een verbintenis die tussen partijen bestaat.




4