(Alles met een * er voor is waarschijnlijk minder belangrijk)
Hoofdstuk 1 | Idee & Oorsprong van een Rechtsstaat
Waarom is het goed dat we een rechtsstaan hebben?
• Beschermd burgers tegen elkaar
• Beschermd burgers tegen de overheid
Nederland
Nederland is een Democratische Rechtsstaat; Burgers beslissen mee, ook is het een Sociale
Rechtsstaat; Er zijn wetten en voorzieningen om het welzijn van burgers te bevorderen
Voordelen Rechtsstaat
• Veel Sociale Vrede & cohesie
• Spraak van vertrouwen en wederkerigheid --> Burgers zijn bereid premies te betalen
voor voorzieningen omdat ze de staat vertrouwen
• De overheid verwacht dat burgers zich aan de wet houden, andersom ook. Zo
ontstaat er rechtszekerheid
Ontstaan Rechtsstaat
Tot de 18e eeuw waren er in Europa veel oorlogen, Koningen hadden onbegrensde macht,
ze konden doen wat ze wilden omdat er geen rechtssysteem was.
In de 18e eeuw (Verlichting) verlangde mensen naar maatschappelijk geluk, boeren
arbeiders en de burgerij oefende druk uit op de staat om zo de macht van Koningen en
vorsten in te perken. Hierdoor kwamen er meer en meer rechtssystemen.
Sociaal Contract
Door de democratisch vastgestelde regels ontstond er een Sociaal Contract tussen burgers
en bestuurders, beide burgers en de overheid accepteren hun rechten en plichten
De overheid kan gebruik maken van zijn geweldsmonopolie, maar moet zich houden aan de
afspraken die zijn gemaakt tussen burger en overheid.
*Verenigde Staten (Voorbeeld eerste Rechtsstaat)
De VS zijn onafhankelijkheidsverklaring riep op tot een nieuwe samenleving, gebaseerd op
vrijheid en gelijkheid.
Staatsmacht is gebonden aan de Bill of Rights, De Onafhankelijkheidsverklaring en de Bill of
Rights vormen samen de constitutie
*Frankrijk Rechtsstaat
In 1791 werd in Frankrijk de verklaring van de rechten van de mens en Burger opgesteld
In 1799 pleegde Napoleon een staatsgreep en werd Frankrijk een verlichte dictatuur;
(Dictatuur waar rekening met het volk word gehouden om hun blij te houden)
, Hoofdstuk 2 | Grondwet en grondrechten
Wat is een Grondwet?
• Begrenst de macht van de staat
• Legt fundamentele rechten van Burgers vast
• Geeft aan hoe de machtsorganen van een staat zijn georganiseerd
• Drukt de eenheid van de natie uit
*Ontstaan Grondwet
1789; Franse Revolutie
1798; Staatsregeling Bataafse Republiek (Nederland door Fransen Bezet)
1813; Val Napoleon
1814; Nederland krijgt eerste grondwet
1848; Grondwetwijziging (Door Thorbecke)
Huis van de Rechtstaat
1848; Kamerlid Thorbecke stelt een Grondwetwijziging voor. Koning Willem II stemt in met
de wijziging waardoor zijn macht wordt ingeperkt
Democratie werd vergroot door Censuskiesrecht; Mannelijke burgers die belasting
betaalden konden stemmen bij verkiezingen voor de tweede kamer
Nachtwakerstaat
De staat vond dat zij één belangrijke taak hadden; de vrijheid van burgers dienen. De
economie moest aan de vrije markt over gelaten worden (Kapitalisme, Liberalisme)
Nachtwakersstaat: Staat die zich voornamelijk inzet voor de bewaking en veiligheid van
burgers en de noodzakelijke voorwaarden realiseert voor economische groei
Door de Nachtwakersstaat kwam er veel sociale onrust; arbeiders werden uitgebuit en er
was veel armoede. Hierdoor ontstond een klassenstrijd tussen rijk en arm
Een van de gevolgen van de klassenstrijd was het algemeen kiesrecht (1917), en in 1919 ook
voor alle vrouwen.
Hoofdstuk 1 | Idee & Oorsprong van een Rechtsstaat
Waarom is het goed dat we een rechtsstaan hebben?
• Beschermd burgers tegen elkaar
• Beschermd burgers tegen de overheid
Nederland
Nederland is een Democratische Rechtsstaat; Burgers beslissen mee, ook is het een Sociale
Rechtsstaat; Er zijn wetten en voorzieningen om het welzijn van burgers te bevorderen
Voordelen Rechtsstaat
• Veel Sociale Vrede & cohesie
• Spraak van vertrouwen en wederkerigheid --> Burgers zijn bereid premies te betalen
voor voorzieningen omdat ze de staat vertrouwen
• De overheid verwacht dat burgers zich aan de wet houden, andersom ook. Zo
ontstaat er rechtszekerheid
Ontstaan Rechtsstaat
Tot de 18e eeuw waren er in Europa veel oorlogen, Koningen hadden onbegrensde macht,
ze konden doen wat ze wilden omdat er geen rechtssysteem was.
In de 18e eeuw (Verlichting) verlangde mensen naar maatschappelijk geluk, boeren
arbeiders en de burgerij oefende druk uit op de staat om zo de macht van Koningen en
vorsten in te perken. Hierdoor kwamen er meer en meer rechtssystemen.
Sociaal Contract
Door de democratisch vastgestelde regels ontstond er een Sociaal Contract tussen burgers
en bestuurders, beide burgers en de overheid accepteren hun rechten en plichten
De overheid kan gebruik maken van zijn geweldsmonopolie, maar moet zich houden aan de
afspraken die zijn gemaakt tussen burger en overheid.
*Verenigde Staten (Voorbeeld eerste Rechtsstaat)
De VS zijn onafhankelijkheidsverklaring riep op tot een nieuwe samenleving, gebaseerd op
vrijheid en gelijkheid.
Staatsmacht is gebonden aan de Bill of Rights, De Onafhankelijkheidsverklaring en de Bill of
Rights vormen samen de constitutie
*Frankrijk Rechtsstaat
In 1791 werd in Frankrijk de verklaring van de rechten van de mens en Burger opgesteld
In 1799 pleegde Napoleon een staatsgreep en werd Frankrijk een verlichte dictatuur;
(Dictatuur waar rekening met het volk word gehouden om hun blij te houden)
, Hoofdstuk 2 | Grondwet en grondrechten
Wat is een Grondwet?
• Begrenst de macht van de staat
• Legt fundamentele rechten van Burgers vast
• Geeft aan hoe de machtsorganen van een staat zijn georganiseerd
• Drukt de eenheid van de natie uit
*Ontstaan Grondwet
1789; Franse Revolutie
1798; Staatsregeling Bataafse Republiek (Nederland door Fransen Bezet)
1813; Val Napoleon
1814; Nederland krijgt eerste grondwet
1848; Grondwetwijziging (Door Thorbecke)
Huis van de Rechtstaat
1848; Kamerlid Thorbecke stelt een Grondwetwijziging voor. Koning Willem II stemt in met
de wijziging waardoor zijn macht wordt ingeperkt
Democratie werd vergroot door Censuskiesrecht; Mannelijke burgers die belasting
betaalden konden stemmen bij verkiezingen voor de tweede kamer
Nachtwakerstaat
De staat vond dat zij één belangrijke taak hadden; de vrijheid van burgers dienen. De
economie moest aan de vrije markt over gelaten worden (Kapitalisme, Liberalisme)
Nachtwakersstaat: Staat die zich voornamelijk inzet voor de bewaking en veiligheid van
burgers en de noodzakelijke voorwaarden realiseert voor economische groei
Door de Nachtwakersstaat kwam er veel sociale onrust; arbeiders werden uitgebuit en er
was veel armoede. Hierdoor ontstond een klassenstrijd tussen rijk en arm
Een van de gevolgen van de klassenstrijd was het algemeen kiesrecht (1917), en in 1919 ook
voor alle vrouwen.
