Samenvatting Foundations of Social Science and Public Administration

Hoorcollege 1 – Foundations

Kernvragen van het vak
 Wat maakt sommige kennis wetenschappelijk, en andere niet?
 Hoe kunnen we een onderscheid maken tussen wetenschap en niet-wetenschap?
 Wat maakt dat uit voor beleid?

Wat is wetenschapsfilosofie?
 Drie focuspunten:
1. Ontologie (ontos = zijn):
 Bestudeert waar de sociale realiteit van is gemaakt.
 Hoe verhouden wij ons als mensen tot die wereld?
 Metafysica

2. Epistemologie (episteme = ware kennis):
 Bestudeert wat echte betrouwbare wetenschappelijke kennis vormt.
 Wat is kennis, wat is weten?

3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor):
 Bestudeert de methoden en procedures die te gebruiken zijn voor het
verkrijgen van epistemische kennis.
 Wat zijn adequate manieren om kennis op te doen?

Thema’s van het vak
 Focus op epistemologie van de sociale wetenschappen. Wat telt als kennis van de sociale
wereld?
 Afbakeningsprobleem (separation, demarcation, delimination).

Waar komt het afbakeningsprobleem vandaan?
 De wetenschappelijke revolutie (16e – 17e eeuw).
 De Verlichting (17e – 18e eeuw).

De wetenschappelijke revolutie
 Pre-17e eeuw: Op Aristoteles gebaseerd empirisme.
o Zeer centrale rol voor deductieve logica.
o Nauwe banden met theologie.
e
 17 eeuw:
o Nieuw rationalisme.
 Decartes.
o Nieuw empirisme:
 Francis Bacon (1561 – 1626).
 Probeert criteria te geven voor het verschil tussen wetenschap en non-
wetenschap.
 Inductie.

Decartes – de essentie
 Wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden.
 Alles waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg.

,  Mijn zintuigen bedriegen me soms! En mijn gedachten bedriegen me soms ook!
 Het enige dat ik zeker weet, is dat ik dit denk, en dat ik twijfel. Je weet nooit iets zeker, je
weet slechts dingen met verschillende niveaus van twijfel.
 Wiskundige wetmatigheden, het bestaan van god.

Francis Bacon – de essentie
 Een kritiek (foutieve manieren van redeneren):
o Idols of the tribe.
o Idols of the cave.
 Bepaalde sociale achtergrond – individuele fouten.
o Idols of the market.
 Fouten door woorden/ woordgebruik – Metaforen.
o Idols of the theatre.
 Koppigheid tegenover filosofische figuren.

 Een bijdrage:
o Nieuwe epistemologie.
o Basis in observatie en inductie.

Wat is waarheid?
 Decartes en Bacon  Waarheidsbegrip.
 Waarheid = Dat wat wetenschap onderscheidt van niet-wetenschap = De essentie van het
afbakeningscriterium.
 Vier voornaamste ideeën:
1. Het overeenkomstigheidscriterium.
2. Het coherentiecriterium.
3. Het pragmatistische waarheidsbegrip.
4. Het anti-waarheidsbegrip.

Waarheid als overeenkomstigheid
 Iets is waar als het overeenkomstig is met de feiten. Het moet te herkennen zijn in de
realiteit.
 Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit.
 Voorbeelden:
o Dagelijkse realiteit
o Berkely
o Hume
o Positivisten

Het coherentiecriterium
 Iets is waar als het past binnen een systeem van dingen die we al als waar aannemen.
 Dat systeem moet coherent blijven.
 Voorbeelden:
o Interpretivisme
o Paradigma’s

, Het pragmatistische waarheidsbegrip
 Een idee is waar voor zover het een positieve praktische impact op het leven heeft
(persoonlijk en sociaal).
 “Het is waar omdat het werkt”. Wetenschap als gereedschap.
 Voorbeelden:
o De wetenschappelijke praktijk.
o De beleidspraktijk (soms).
o Pragmatistische epistemologie.

Het anti-waarheidsidee
 Wat waarheid is, hangt af van wie je het vraagt.
 Waarheid is een geloofskwestie, de dominante definitie zegt vooral iets over de
machtsbalans.
 Voorbeelden:
o Empirisch relativisme.
o Methodologisch anarchisme.
o De beleidspraktijk?

Thema’s voor de komende weken
We bestuderen:
 Verschillende oplossingen.
o (Positivisme, rationalisme).
 Kritieken van het probleem.
o (Postmodernisme, pragmatisme).

Waarom is dat van belang?
 Bestuurskunde is een academische opleiding.
o Methodevakken.
o Kritisch beoordelen van wetenschappelijke kennis.
 Filosofie vraagt om een specifieke (waardevolle) manier van redeneren.
o Het argument staat centraal.
o Bevragen van aannamen.
o Verschillende invalshoeken.
 In je latere werk krijg je constant met kennis te maken.