Grondtrekken van het
Nederlandse strafrecht
STRAFRECHT
Wieke Oostenbrink | RD113 Inleiding Strafrecht | 24 november 2022
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding............................................................................................. 8
1.1 Eerste kennismaking.....................................................................................8
1.2 Plaats van het Strafrecht...............................................................................8
1.3 Doelen van straffen.......................................................................................8
1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht..............................8
1.5 Commuun en bijzonder strafrecht.................................................................8
1.6 De opbouw van het wetboek van strafrecht en het wetboek van
strafvordering..................................................................................................... 8
1.7 De invloed van internationaal en supranationaal recht................................9
Hoofdstuk 2 Inleiding materieel strafrecht..........................................................10
2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen.....................................................10
2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten..............................10
2.2.1 Het vierlagenmodel...............................................................................10
2.2.2 De menselijke gedraging.......................................................................10
2.2.3 De wettelijke delictsomschrijving.........................................................10
2.2.4 De wederrechtelijkheid.........................................................................10
2.2.5 De schuld..............................................................................................10
2.3 Legaliteit en interpretatie...........................................................................11
2.4 Bestanddelen en elementen........................................................................11
2.5 Wederrechtelijkheid als bestanddeel: een moelijk geval............................11
2.6 Soorten delicten.......................................................................................... 11
2.6.1 Misdrijven en overtredingen.................................................................11
2.6.2 Formele materiële delicten...................................................................11
2.6.3 Commissie- en omissiedelicten.............................................................12
2.6.4 Gekwalificeerde en geprivilegieerde delicten.......................................12
2.7 Causaliteit................................................................................................... 12
Hoofdstuk 3 Opzet en schuld...............................................................................13
3.1 Inleiding...................................................................................................... 13
3.2 Opzet........................................................................................................... 13
3.2.1 Inleiding................................................................................................13
3.2.2 Graden van opzet..................................................................................13
3.2.3 De wijze waarop het opzet in de wet is omschreven.............................13
3.2.4 Opzet en geobjectiveerde delictsbestanddelen.....................................13
3.3 Culpa........................................................................................................... 13
3.3.1 Nogmaals terminologie.........................................................................13
PAGINA 1
, 3.3.2 Inhoud van culpa...................................................................................13
3.3.3 Bewuste en onbewuste culpa................................................................13
3.4 De grens tussen bewuste culpa en voorwaardelijk opzet............................14
Hoofdstuk 4 Strafuitsluitingsgronden..................................................................15
4.1 Inleiding...................................................................................................... 15
4.2 Wettelijke strafuitsluitingsgronden.............................................................15
4.2.1 Noodweer (art. 41 lid 1 Sr)...................................................................15
4.2.2 Noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr)..........................................................15
4.2.3 Psychische overmacht (art. 40 Sr)........................................................15
4.2.4 Overmacht als noodtoestand.................................................................15
4.2.5 Bevoegd en onbevoegd gegeven ambtelijk bevel (art. 43 Sr)...............15
4.2.6 Wettelijk voorschrift (art. 42 Sr)...........................................................16
4.2.7 Ontoerekeningsvatbaarheid..................................................................16
4.3 Ongeschreven strafuitsluitingsgronden......................................................16
4.3.1 Inleiding................................................................................................16
4.3.2 Afwezigheid van alle schuld..................................................................16
4.3.3 Ontbreken van de materiële wederrechterlijkheid...............................16
Hoofdstuk 5 Poging en voorbereiding..................................................................17
5.1 Inleiding...................................................................................................... 17
5.2 Poging......................................................................................................... 17
5.2.1 Wettelijke omschrijving.........................................................................17
5.2.2 Verschillende theorieën over begin van uitvoering...............................17
5.2.3 Het Cito-criterium.................................................................................17
5.2.4 Zichtbaarheid?......................................................................................17
5.2.5 De ondeugdelijke poging.......................................................................17
5.2.6 Overige opmerkingen............................................................................17
5.3 Voorbereiding..............................................................................................17
5.4 Het onderscheid tussen poging en voorbereiding.......................................18
5.5 Vrijwillige terugtred....................................................................................18
Hoofdstuk 6 Deelneming......................................................................................19
6.1 Inleiding...................................................................................................... 19
6.2 Wettelijke regeling......................................................................................19
6.3 Medeplegen................................................................................................. 19
6.3.1 Inleiding................................................................................................19
6.3.2 Nauwe samenwerking...........................................................................19
6.3.3 Opzet van de medepleger.....................................................................19
6.3.4 Vormen van medeplegen.......................................................................19
PAGINA 2
, 6.4 Uitlokking.................................................................................................... 20
6.4.1 Inleiding................................................................................................20
6.4.2 Opzet van de uitlokker..........................................................................20
6.4.3 Uitlokkingsmiddelen.............................................................................20
6.4.4 Opzet en gedraging van de uitgelokte..................................................20
6.5 Doen plegen................................................................................................ 20
6.6 Medeplichtigheid........................................................................................20
6.7 Poging tot uitlokking...................................................................................20
Hoofdstuk 7 Inleiding Strafprocesrecht...............................................................21
7.1 Algemeen.................................................................................................... 21
7.2 Een eenvoudige strafzaak...........................................................................21
7.3 Procesdeelnemers.......................................................................................21
7.3.1 Algemeen.............................................................................................. 21
7.3.2 De verdachte......................................................................................... 21
7.3.3 Rechten van de verdachte.....................................................................21
7.3.4 De getuige............................................................................................. 22
7.3.5 De deskundige.......................................................................................22
7.4 Procesfasen................................................................................................. 22
7.4.1 Algemeen.............................................................................................. 22
7.4.2 Vervolging.............................................................................................23
7.5 Proceshandelingen......................................................................................23
7.5.1 Legaliteitsbeginsel................................................................................23
7.5.2 Bestanddelen van de bevoegdheidverlenende norm.............................23
7.5.3 Beginselen van een behoorlijke procesorde..........................................23
Hoofdstuk 8 Het voorbereidend onderzoek..........................................................24
8.1 Inleiding...................................................................................................... 24
8.2 Opsporingsonderzoek..................................................................................24
8.2.1 Inleiding................................................................................................24
8.2.2 Opsporing en controle...........................................................................24
8.2.3 De aanvang van het opsporingsonderzoek............................................24
8.2.4 Opsporingsambtenaren.........................................................................24
8.2.5 Het OM als leider van het opsporingsonderzoek..................................24
8.3 Opsporingsbevoegdheden...........................................................................25
8.3.1 Inleiding................................................................................................25
8.3.2 Staande houden en legitimatieplicht....................................................25
8.3.3 Aanhouding...........................................................................................25
8.3.4 Ophouden voor onderzoek....................................................................25
PAGINA 3
Nederlandse strafrecht
STRAFRECHT
Wieke Oostenbrink | RD113 Inleiding Strafrecht | 24 november 2022
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding............................................................................................. 8
1.1 Eerste kennismaking.....................................................................................8
1.2 Plaats van het Strafrecht...............................................................................8
1.3 Doelen van straffen.......................................................................................8
1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht..............................8
1.5 Commuun en bijzonder strafrecht.................................................................8
1.6 De opbouw van het wetboek van strafrecht en het wetboek van
strafvordering..................................................................................................... 8
1.7 De invloed van internationaal en supranationaal recht................................9
Hoofdstuk 2 Inleiding materieel strafrecht..........................................................10
2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen.....................................................10
2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten..............................10
2.2.1 Het vierlagenmodel...............................................................................10
2.2.2 De menselijke gedraging.......................................................................10
2.2.3 De wettelijke delictsomschrijving.........................................................10
2.2.4 De wederrechtelijkheid.........................................................................10
2.2.5 De schuld..............................................................................................10
2.3 Legaliteit en interpretatie...........................................................................11
2.4 Bestanddelen en elementen........................................................................11
2.5 Wederrechtelijkheid als bestanddeel: een moelijk geval............................11
2.6 Soorten delicten.......................................................................................... 11
2.6.1 Misdrijven en overtredingen.................................................................11
2.6.2 Formele materiële delicten...................................................................11
2.6.3 Commissie- en omissiedelicten.............................................................12
2.6.4 Gekwalificeerde en geprivilegieerde delicten.......................................12
2.7 Causaliteit................................................................................................... 12
Hoofdstuk 3 Opzet en schuld...............................................................................13
3.1 Inleiding...................................................................................................... 13
3.2 Opzet........................................................................................................... 13
3.2.1 Inleiding................................................................................................13
3.2.2 Graden van opzet..................................................................................13
3.2.3 De wijze waarop het opzet in de wet is omschreven.............................13
3.2.4 Opzet en geobjectiveerde delictsbestanddelen.....................................13
3.3 Culpa........................................................................................................... 13
3.3.1 Nogmaals terminologie.........................................................................13
PAGINA 1
, 3.3.2 Inhoud van culpa...................................................................................13
3.3.3 Bewuste en onbewuste culpa................................................................13
3.4 De grens tussen bewuste culpa en voorwaardelijk opzet............................14
Hoofdstuk 4 Strafuitsluitingsgronden..................................................................15
4.1 Inleiding...................................................................................................... 15
4.2 Wettelijke strafuitsluitingsgronden.............................................................15
4.2.1 Noodweer (art. 41 lid 1 Sr)...................................................................15
4.2.2 Noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr)..........................................................15
4.2.3 Psychische overmacht (art. 40 Sr)........................................................15
4.2.4 Overmacht als noodtoestand.................................................................15
4.2.5 Bevoegd en onbevoegd gegeven ambtelijk bevel (art. 43 Sr)...............15
4.2.6 Wettelijk voorschrift (art. 42 Sr)...........................................................16
4.2.7 Ontoerekeningsvatbaarheid..................................................................16
4.3 Ongeschreven strafuitsluitingsgronden......................................................16
4.3.1 Inleiding................................................................................................16
4.3.2 Afwezigheid van alle schuld..................................................................16
4.3.3 Ontbreken van de materiële wederrechterlijkheid...............................16
Hoofdstuk 5 Poging en voorbereiding..................................................................17
5.1 Inleiding...................................................................................................... 17
5.2 Poging......................................................................................................... 17
5.2.1 Wettelijke omschrijving.........................................................................17
5.2.2 Verschillende theorieën over begin van uitvoering...............................17
5.2.3 Het Cito-criterium.................................................................................17
5.2.4 Zichtbaarheid?......................................................................................17
5.2.5 De ondeugdelijke poging.......................................................................17
5.2.6 Overige opmerkingen............................................................................17
5.3 Voorbereiding..............................................................................................17
5.4 Het onderscheid tussen poging en voorbereiding.......................................18
5.5 Vrijwillige terugtred....................................................................................18
Hoofdstuk 6 Deelneming......................................................................................19
6.1 Inleiding...................................................................................................... 19
6.2 Wettelijke regeling......................................................................................19
6.3 Medeplegen................................................................................................. 19
6.3.1 Inleiding................................................................................................19
6.3.2 Nauwe samenwerking...........................................................................19
6.3.3 Opzet van de medepleger.....................................................................19
6.3.4 Vormen van medeplegen.......................................................................19
PAGINA 2
, 6.4 Uitlokking.................................................................................................... 20
6.4.1 Inleiding................................................................................................20
6.4.2 Opzet van de uitlokker..........................................................................20
6.4.3 Uitlokkingsmiddelen.............................................................................20
6.4.4 Opzet en gedraging van de uitgelokte..................................................20
6.5 Doen plegen................................................................................................ 20
6.6 Medeplichtigheid........................................................................................20
6.7 Poging tot uitlokking...................................................................................20
Hoofdstuk 7 Inleiding Strafprocesrecht...............................................................21
7.1 Algemeen.................................................................................................... 21
7.2 Een eenvoudige strafzaak...........................................................................21
7.3 Procesdeelnemers.......................................................................................21
7.3.1 Algemeen.............................................................................................. 21
7.3.2 De verdachte......................................................................................... 21
7.3.3 Rechten van de verdachte.....................................................................21
7.3.4 De getuige............................................................................................. 22
7.3.5 De deskundige.......................................................................................22
7.4 Procesfasen................................................................................................. 22
7.4.1 Algemeen.............................................................................................. 22
7.4.2 Vervolging.............................................................................................23
7.5 Proceshandelingen......................................................................................23
7.5.1 Legaliteitsbeginsel................................................................................23
7.5.2 Bestanddelen van de bevoegdheidverlenende norm.............................23
7.5.3 Beginselen van een behoorlijke procesorde..........................................23
Hoofdstuk 8 Het voorbereidend onderzoek..........................................................24
8.1 Inleiding...................................................................................................... 24
8.2 Opsporingsonderzoek..................................................................................24
8.2.1 Inleiding................................................................................................24
8.2.2 Opsporing en controle...........................................................................24
8.2.3 De aanvang van het opsporingsonderzoek............................................24
8.2.4 Opsporingsambtenaren.........................................................................24
8.2.5 Het OM als leider van het opsporingsonderzoek..................................24
8.3 Opsporingsbevoegdheden...........................................................................25
8.3.1 Inleiding................................................................................................25
8.3.2 Staande houden en legitimatieplicht....................................................25
8.3.3 Aanhouding...........................................................................................25
8.3.4 Ophouden voor onderzoek....................................................................25
PAGINA 3
