Gespreksvoering
Van der Molen, Hommes & Kruijtmans
Aspecten van communicatie
Communicatie is uitwisseling van symbolische informatie tussen mensen die zich van elkaars
onmiddellijke of gemedieerde aanwezigheid bewust zijn. Deze informatie wordt deels bewust, deels
onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
WE COMMUNICEREN ALTIJD EN OVERAL
Vereiste van communicatie: minstens twee partijen zijn bewust van elkaars aanwezigheid. In persoon
of via gemedieerd (: telefoon, brief, televisie).
Symbolische informatie: informatie verwijst naar iets anders (het woord leeuw verwijst naar een
beest met manen en grote klauwen).
Verbaal (met taal) & non-verbaal (stemklank en lichaamstaal)
70% van de communicatie verloopt via non-verbale signalen. Deze kunnen het verbale versterken of
verslappen. (glimlach bij boze opmerking)
Zender -> boodschap -> ontvanger
Gevoelens, gedachten, ideeën in woorden brengen is het vertaalproces. Het vertaalproces noemen
we coderen. Het gecodeerde is de boodschap.
De ander moet de boodschap decoderen. Het begrijpen van de boodschap. Dit gebeurt meestal in
het referentiekader van een persoon.
Semantische betekenis: feitelijk vastgelegde/vaststaande betekenis
Kanalen
Vocaal-auditieve kanaal - praten & luisteren (interpersoonlijk)
Visuele kanaal - gebaren
Tactiele kanaal - tast (elkaar aanraken)
Ruis:
1. Fysieke ruis : Ruis vanaf buitenaf (lawaai, zonnebril)
2. Fysiologische ruis : Lichamelijke barrières (blind, doof)
3. Psychologische ruis : Vooroordelen/stereotiepe opvattingen (stigmatisering, blond=dom)
4. Semantische ruis : Het niet hanteren van zelfde codes (vreemde taal, vaktaal)
, Feedfoward: iets aankondigen over de boodschap die nog volgt.
bv: ontkrachters(disclaimers):
1) Hedging oproepen tot boodschap van de spreker te scheiden
2) Credentailling verzoek om spreker niet te diskwalificeren
3) Sin License verzoek om normovertreding toe te staan
4) Cognitieve disclaimer verzoek spreken serieus te blijven nemen
5) Oproepen om een oordeel uit te stellen
Feedback: terugkoppeling van informatie over een boodschap
Zelffeedback: jezelf verbeteren als je hoort wat je zegt/ziet wat je schrijft
Houd rekening met de context (plaats, sociaal-psychologische aspecten) waarin het gesprek
plaatsvindt. “Hoe voel je je?” heeft andere context bij de dokter dan op werk.
- Communicatie is een doorlopend circulair proces
- Interpuncties zijn belangrijk voor de boodschap (wacht, niet doden – wacht niet, doden)
- Onomkeerbaar proces: Je kan niet terugdraaien wat is gezegd
Aspecten
1) Referentiële aspect Inhoudelijke/feitelijk
2) Expressieve aspect Gemoedstoestand (denkwereld)
zegt iets over zender (Hoe wil ik dat de buitenwereld mij ziet?)
3) Rationele aspect Relatie tussen zender en ontvanger
4) Appellerend aspect Werkelijke vraag, oproep iets te doen/laten
Niveaus
1) Feiten (situatie)
2) Gevoelens
3) Betekenis impact op zijn leven
4) Waarden waar de persoon waarde aan hecht (aangetaste waarde)
Luistervaardigheden -> luister en laat merken dat je luistert
Reguliere vaardigheden-> bedoeld gesprek in goede banen te leiden
Zendervaardigheden -> essentieel om te zorgen dat boodschap juist overkomt
Luistervaardigheden
Horen en Luisteren zijn niet hetzelfde & boodschappen hebben geen eenduidige betekenis
(aspecten)
Externe ruis ruis van buitenaf bv. striptease
Selectief luisteren: alleen signalen oppikken die voor luisteraar relevant zijn.
Defensief luisteren: (zelfs onnozele) opmerkingen als persoonlijke aanval beschouwen
Van der Molen, Hommes & Kruijtmans
Aspecten van communicatie
Communicatie is uitwisseling van symbolische informatie tussen mensen die zich van elkaars
onmiddellijke of gemedieerde aanwezigheid bewust zijn. Deze informatie wordt deels bewust, deels
onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
WE COMMUNICEREN ALTIJD EN OVERAL
Vereiste van communicatie: minstens twee partijen zijn bewust van elkaars aanwezigheid. In persoon
of via gemedieerd (: telefoon, brief, televisie).
Symbolische informatie: informatie verwijst naar iets anders (het woord leeuw verwijst naar een
beest met manen en grote klauwen).
Verbaal (met taal) & non-verbaal (stemklank en lichaamstaal)
70% van de communicatie verloopt via non-verbale signalen. Deze kunnen het verbale versterken of
verslappen. (glimlach bij boze opmerking)
Zender -> boodschap -> ontvanger
Gevoelens, gedachten, ideeën in woorden brengen is het vertaalproces. Het vertaalproces noemen
we coderen. Het gecodeerde is de boodschap.
De ander moet de boodschap decoderen. Het begrijpen van de boodschap. Dit gebeurt meestal in
het referentiekader van een persoon.
Semantische betekenis: feitelijk vastgelegde/vaststaande betekenis
Kanalen
Vocaal-auditieve kanaal - praten & luisteren (interpersoonlijk)
Visuele kanaal - gebaren
Tactiele kanaal - tast (elkaar aanraken)
Ruis:
1. Fysieke ruis : Ruis vanaf buitenaf (lawaai, zonnebril)
2. Fysiologische ruis : Lichamelijke barrières (blind, doof)
3. Psychologische ruis : Vooroordelen/stereotiepe opvattingen (stigmatisering, blond=dom)
4. Semantische ruis : Het niet hanteren van zelfde codes (vreemde taal, vaktaal)
, Feedfoward: iets aankondigen over de boodschap die nog volgt.
bv: ontkrachters(disclaimers):
1) Hedging oproepen tot boodschap van de spreker te scheiden
2) Credentailling verzoek om spreker niet te diskwalificeren
3) Sin License verzoek om normovertreding toe te staan
4) Cognitieve disclaimer verzoek spreken serieus te blijven nemen
5) Oproepen om een oordeel uit te stellen
Feedback: terugkoppeling van informatie over een boodschap
Zelffeedback: jezelf verbeteren als je hoort wat je zegt/ziet wat je schrijft
Houd rekening met de context (plaats, sociaal-psychologische aspecten) waarin het gesprek
plaatsvindt. “Hoe voel je je?” heeft andere context bij de dokter dan op werk.
- Communicatie is een doorlopend circulair proces
- Interpuncties zijn belangrijk voor de boodschap (wacht, niet doden – wacht niet, doden)
- Onomkeerbaar proces: Je kan niet terugdraaien wat is gezegd
Aspecten
1) Referentiële aspect Inhoudelijke/feitelijk
2) Expressieve aspect Gemoedstoestand (denkwereld)
zegt iets over zender (Hoe wil ik dat de buitenwereld mij ziet?)
3) Rationele aspect Relatie tussen zender en ontvanger
4) Appellerend aspect Werkelijke vraag, oproep iets te doen/laten
Niveaus
1) Feiten (situatie)
2) Gevoelens
3) Betekenis impact op zijn leven
4) Waarden waar de persoon waarde aan hecht (aangetaste waarde)
Luistervaardigheden -> luister en laat merken dat je luistert
Reguliere vaardigheden-> bedoeld gesprek in goede banen te leiden
Zendervaardigheden -> essentieel om te zorgen dat boodschap juist overkomt
Luistervaardigheden
Horen en Luisteren zijn niet hetzelfde & boodschappen hebben geen eenduidige betekenis
(aspecten)
Externe ruis ruis van buitenaf bv. striptease
Selectief luisteren: alleen signalen oppikken die voor luisteraar relevant zijn.
Defensief luisteren: (zelfs onnozele) opmerkingen als persoonlijke aanval beschouwen
