De overheid bestaat uit drie delen:
- Rijksoverheid (centrale overheid, of staat)
- Lokale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen)
- Instellingen die de sociale zekerheid verzorgen (ook wel sociale fondsen)
6.1 Wat is de invloed van de financiën van het Rijk op onze economie?
Rijk is de centrale overheid, ook wel Staat genoemd.
In welke rol heeft de overheid invloed op de portemonnee van je doelgroep?
Uitgaven: vrager van producten, overdrager van inkomen (tegemoetkomingen,
subsidies), werkgever (ambtenaren).
Inkomsten: belastingheffing beïnvloedt de koopkracht of het gedrag van burger
en bedrijf.
Grote invloed. Overheid heeft langs meerdere wegen invloed op de economie.
- Overheidscommunicatie kan ons economisch gedrag veranderen.
- Invloed van wet- en regelgeving op de economie.
- Invloed van de inkomsten en uitgaven van het Rijk.
Sommige van deze uitgaven worden overheidsconsumptie genoemd, andere
overheidsinvesteringen. Samen heten ze de overheidsbestedingen.
Wat wordt er belast?
- Consumptie (omzetbelasting)
- Werken (loon- en inkomstenbelasting)
- Winst maken (vennootschapsbelasting en dividendbelasting)
- Kansspelen doen (mag niet te leuk worden)
- Milieu vervuilen (vliegbelasting, verpakkingenbelasting: duur dus
onaantrekkelijk)
- Autobezit (motorrijtuigenbelasting)
- Buitenlandse producten (invoerrechten: concurreren met Nederlandse
producten)
Bij andere belastingen probeert de overheid draagkrachtige burgers en bedrijven
een bijdrage te laten leveren.
6.2 Hoe krijg je zicht op de grote lijn van de financiën van het Rijk?
6.2.1 Rijksbegroting
Belangrijk overzicht. Begroting is een cijferoverzicht waarop de verwachte
inkomsten en uitgaven zijn weergeven. Elke begroting (ook status ‘definitief’)
berust op verwachtingen, ze hoeven niet uit te komen. Na het verschijnen van de
~, kun je dus wachten op de eerste mee- of tegenvallers. (Inkomsten: meevaller,
tegenvaller. Uitgaven: meevaller, tegenvaller)
Eerste publieke versie heet Miljoenennota. Wordt op de derde dinsdag in
september (Prinsjesdag) gepresenteerd aan de Tweede Kamer. Cijferwerk hierin is
gebaseerd op de Macro-economische Verkenning (MEV) van het Centraal
Planbureau. ~ gaat over het volgende jaar. De dagen na Prinsjesdag wordt er in
de Tweede Kamer gedebatteerd over de begroting: Algemene Beschouwingen,
vastgelegd in Kamerstukken. Kunnen leiden tot wijzigingen in de
- Rijksoverheid (centrale overheid, of staat)
- Lokale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen)
- Instellingen die de sociale zekerheid verzorgen (ook wel sociale fondsen)
6.1 Wat is de invloed van de financiën van het Rijk op onze economie?
Rijk is de centrale overheid, ook wel Staat genoemd.
In welke rol heeft de overheid invloed op de portemonnee van je doelgroep?
Uitgaven: vrager van producten, overdrager van inkomen (tegemoetkomingen,
subsidies), werkgever (ambtenaren).
Inkomsten: belastingheffing beïnvloedt de koopkracht of het gedrag van burger
en bedrijf.
Grote invloed. Overheid heeft langs meerdere wegen invloed op de economie.
- Overheidscommunicatie kan ons economisch gedrag veranderen.
- Invloed van wet- en regelgeving op de economie.
- Invloed van de inkomsten en uitgaven van het Rijk.
Sommige van deze uitgaven worden overheidsconsumptie genoemd, andere
overheidsinvesteringen. Samen heten ze de overheidsbestedingen.
Wat wordt er belast?
- Consumptie (omzetbelasting)
- Werken (loon- en inkomstenbelasting)
- Winst maken (vennootschapsbelasting en dividendbelasting)
- Kansspelen doen (mag niet te leuk worden)
- Milieu vervuilen (vliegbelasting, verpakkingenbelasting: duur dus
onaantrekkelijk)
- Autobezit (motorrijtuigenbelasting)
- Buitenlandse producten (invoerrechten: concurreren met Nederlandse
producten)
Bij andere belastingen probeert de overheid draagkrachtige burgers en bedrijven
een bijdrage te laten leveren.
6.2 Hoe krijg je zicht op de grote lijn van de financiën van het Rijk?
6.2.1 Rijksbegroting
Belangrijk overzicht. Begroting is een cijferoverzicht waarop de verwachte
inkomsten en uitgaven zijn weergeven. Elke begroting (ook status ‘definitief’)
berust op verwachtingen, ze hoeven niet uit te komen. Na het verschijnen van de
~, kun je dus wachten op de eerste mee- of tegenvallers. (Inkomsten: meevaller,
tegenvaller. Uitgaven: meevaller, tegenvaller)
Eerste publieke versie heet Miljoenennota. Wordt op de derde dinsdag in
september (Prinsjesdag) gepresenteerd aan de Tweede Kamer. Cijferwerk hierin is
gebaseerd op de Macro-economische Verkenning (MEV) van het Centraal
Planbureau. ~ gaat over het volgende jaar. De dagen na Prinsjesdag wordt er in
de Tweede Kamer gedebatteerd over de begroting: Algemene Beschouwingen,
vastgelegd in Kamerstukken. Kunnen leiden tot wijzigingen in de
