Wet Excessief lenen
‘Wat zijn de knelpunten van het wetsvoorstel op nationaal terrein en hoe kunnen deze
worden weggenomen?’
Master thesis Fiscaal recht – najaar 2021
Naam S.P.H. Smeets
Studentnummer 1273293
Thesisbegeleider Mevrouw mr. S. Chaghouani LL.M
Tweede beoordelaar prof. dr. S.A. Stevens
Datum 29 november 2021
,Voorwoord
Voor u ligt mijn masterscriptie ter afronding van mijn opleiding Fiscaal Recht aan Tilburg University.
Deze scriptie is het eindproduct van een studietijd aan Tilburg University. Na een bachelor
rechtsgeleerdheid te zijn gestart werd het na 1,5 jaar tijd om te kiezen voor de fiscale richting.
Achteraf heb ik nooit spijt gehad van deze keuze, aangezien het fiscale vakgebied tot op de dag van
vandaag nog altijd actueel en interessant blijft. Na het afronden van de bachelor Fiscaal Recht heb ik
aansluitend gekozen voor de gelijknamige masteropleiding. Gedurende de gevolgde vakken heeft het
wetsvoorstel Excessief lenen mijn aandacht getrokken. Hierdoor ben ik mij hier nader in gaan
verdiepen. De bijkomende problematiek leek mij uiterst interessant en heeft zich daarom ook
gevormd tot mijn scriptieonderwerp.
Naast een studententijd waarin ik werk en opleiding samen gecombineerd heb ben ik via een
werkstudentschap bij Deloitte terechtgekomen. Ook deze keuze is mij nooit tegengevallen. Na het
afronden van deze scriptie zal ik hier dan ook fulltime aan de slag gaan.
Deze combinatie van werk en opleiding heeft mij altijd aangesproken, aangezien hier de theorie tot
‘leven’ komt en alvast kennis gemaakt kan worden met de praktijk.
Verder wil ik allereerst een speciaal woord van dank aan mijn begeleider, mevrouw S. Chaghouani,
uitbrengen. Door haar kritische blik en snelle reactietijd heb ik deze scriptie tot een succes kunnen
brengen, zonder deze begeleiding was dit niet mogelijk geweest. Ondanks dat wij elkaar tot op heden
nog niet in ‘real-life’ hebben ontmoet is de communicatie altijd helder en van uiterst toegevoegde
waarde geweest.
Daarnaast wil ik mijn ouders, mijn vriendin, mijn vrienden en mijn collega’s Rick, Bart en Wessel
bedanken. Zonder jullie steun op momenten dat ik het einde van de tunnel even uit het oog verloor
was dit niet gelukt, bedankt!
Budel, 29 november 2021
Stef Smeets
2
, Samenvatting
Op Prinsjesdag 2018 heeft het kabinet het wetsvoorstel Excessief lenen bekend gemaakt. In 2016
bedroeg de totale schuld van DGA’s aan hun vennootschap ruim € 55 miljard. Dit is voor de wetgever
de aanleiding geweest om het wetsvoorstel Excessief lenen in te voeren. Door de moeilijke
uitvoerbaarheid voor de Belastingdienst – wat leidde tot veel discussies – heeft dit wetsvoorstel als
doelstelling om deze discussies terug te dringen. Bovendien dient hiermee het uitstellen (of zelfs
afstellen) van belastingheffing te worden tegengegaan.
Na een consultatieversie heeft dit geleid tot het wetsvoorstel zoals deze er nu ligt. Dit wetsvoorstel
heeft in de fiscale vakliteratuur de nodige beweging in de pen gebracht. Hieruit volgt dat het
wetsvoorstel de nodige knelpunten ten opzichte van de huidige wet- en regelgeving kent. Dit vormt
dan ook de aanleiding voor dit onderzoek en zal worden behandeld aan de hand van de volgende
onderzoeksvraag:
‘Wat zijn de knelpunten van het wetsvoorstel op nationaal terrein en hoe kunnen deze worden
weggenomen?’
In dit onderzoek zal allereerst de behandeling van de huidige wet- en regelgeving uiteengezet
worden. Hieruit zal blijken waarom de handhaving van deze systematiek zoveel discussies teweeg
brengt en waarom de schulden van de DGA zo hoog zijn opgelopen dat de wetgever heeft besloten
om in te grijpen.
Daarna zal het wetsvoorstel artikelsgewijs worden toegelicht. Hierbij zal worden ingegaan op de
aanwezige knelpunten en zal worden afgewogen of deze verder toegelicht dienen te worden in het
daaropvolgende hoofdstuk. Tevens zal worden afgewogen of de voorgestelde artikelen voldoen aan
het gestelde doel van de wetgever, namelijk het tegengaan van uitstel en/of -afstel van
belastingheffing.
In hoofdstuk 4 zullen de meningen uit de vakliteratuur en uit de parlementaire stukken worden
toegelicht en zal kritisch worden beoordeeld of dit knelpunt weldegelijk kan worden opgelost.
Vervolgens zullen in hoofdstuk 5 verschillende aanbevelingen worden gedaan om deze knelpunten
weg te nemen. Tevens zal worden afgewogen of de aanbevelingen het doel rechtvaardigen of
hieraan voorbij schieten.
De voornaamste knelpunten zijn gelegen in de regelingen welke zien op de samenstelling van de
schulden, de samenloop met het begrip fiscaal partner en de regeling omtrent verbonden personen.
De aanbevelingen hierop vergen nog enige inspanning vanuit de wetgever, want op deze wijze levert
het wetsvoorstel dusdanige knelpunten op die niet gerechtvaardigd worden met het doel om
belastinguitstel en/of -afstel tegen te gaan.
3
‘Wat zijn de knelpunten van het wetsvoorstel op nationaal terrein en hoe kunnen deze
worden weggenomen?’
Master thesis Fiscaal recht – najaar 2021
Naam S.P.H. Smeets
Studentnummer 1273293
Thesisbegeleider Mevrouw mr. S. Chaghouani LL.M
Tweede beoordelaar prof. dr. S.A. Stevens
Datum 29 november 2021
,Voorwoord
Voor u ligt mijn masterscriptie ter afronding van mijn opleiding Fiscaal Recht aan Tilburg University.
Deze scriptie is het eindproduct van een studietijd aan Tilburg University. Na een bachelor
rechtsgeleerdheid te zijn gestart werd het na 1,5 jaar tijd om te kiezen voor de fiscale richting.
Achteraf heb ik nooit spijt gehad van deze keuze, aangezien het fiscale vakgebied tot op de dag van
vandaag nog altijd actueel en interessant blijft. Na het afronden van de bachelor Fiscaal Recht heb ik
aansluitend gekozen voor de gelijknamige masteropleiding. Gedurende de gevolgde vakken heeft het
wetsvoorstel Excessief lenen mijn aandacht getrokken. Hierdoor ben ik mij hier nader in gaan
verdiepen. De bijkomende problematiek leek mij uiterst interessant en heeft zich daarom ook
gevormd tot mijn scriptieonderwerp.
Naast een studententijd waarin ik werk en opleiding samen gecombineerd heb ben ik via een
werkstudentschap bij Deloitte terechtgekomen. Ook deze keuze is mij nooit tegengevallen. Na het
afronden van deze scriptie zal ik hier dan ook fulltime aan de slag gaan.
Deze combinatie van werk en opleiding heeft mij altijd aangesproken, aangezien hier de theorie tot
‘leven’ komt en alvast kennis gemaakt kan worden met de praktijk.
Verder wil ik allereerst een speciaal woord van dank aan mijn begeleider, mevrouw S. Chaghouani,
uitbrengen. Door haar kritische blik en snelle reactietijd heb ik deze scriptie tot een succes kunnen
brengen, zonder deze begeleiding was dit niet mogelijk geweest. Ondanks dat wij elkaar tot op heden
nog niet in ‘real-life’ hebben ontmoet is de communicatie altijd helder en van uiterst toegevoegde
waarde geweest.
Daarnaast wil ik mijn ouders, mijn vriendin, mijn vrienden en mijn collega’s Rick, Bart en Wessel
bedanken. Zonder jullie steun op momenten dat ik het einde van de tunnel even uit het oog verloor
was dit niet gelukt, bedankt!
Budel, 29 november 2021
Stef Smeets
2
, Samenvatting
Op Prinsjesdag 2018 heeft het kabinet het wetsvoorstel Excessief lenen bekend gemaakt. In 2016
bedroeg de totale schuld van DGA’s aan hun vennootschap ruim € 55 miljard. Dit is voor de wetgever
de aanleiding geweest om het wetsvoorstel Excessief lenen in te voeren. Door de moeilijke
uitvoerbaarheid voor de Belastingdienst – wat leidde tot veel discussies – heeft dit wetsvoorstel als
doelstelling om deze discussies terug te dringen. Bovendien dient hiermee het uitstellen (of zelfs
afstellen) van belastingheffing te worden tegengegaan.
Na een consultatieversie heeft dit geleid tot het wetsvoorstel zoals deze er nu ligt. Dit wetsvoorstel
heeft in de fiscale vakliteratuur de nodige beweging in de pen gebracht. Hieruit volgt dat het
wetsvoorstel de nodige knelpunten ten opzichte van de huidige wet- en regelgeving kent. Dit vormt
dan ook de aanleiding voor dit onderzoek en zal worden behandeld aan de hand van de volgende
onderzoeksvraag:
‘Wat zijn de knelpunten van het wetsvoorstel op nationaal terrein en hoe kunnen deze worden
weggenomen?’
In dit onderzoek zal allereerst de behandeling van de huidige wet- en regelgeving uiteengezet
worden. Hieruit zal blijken waarom de handhaving van deze systematiek zoveel discussies teweeg
brengt en waarom de schulden van de DGA zo hoog zijn opgelopen dat de wetgever heeft besloten
om in te grijpen.
Daarna zal het wetsvoorstel artikelsgewijs worden toegelicht. Hierbij zal worden ingegaan op de
aanwezige knelpunten en zal worden afgewogen of deze verder toegelicht dienen te worden in het
daaropvolgende hoofdstuk. Tevens zal worden afgewogen of de voorgestelde artikelen voldoen aan
het gestelde doel van de wetgever, namelijk het tegengaan van uitstel en/of -afstel van
belastingheffing.
In hoofdstuk 4 zullen de meningen uit de vakliteratuur en uit de parlementaire stukken worden
toegelicht en zal kritisch worden beoordeeld of dit knelpunt weldegelijk kan worden opgelost.
Vervolgens zullen in hoofdstuk 5 verschillende aanbevelingen worden gedaan om deze knelpunten
weg te nemen. Tevens zal worden afgewogen of de aanbevelingen het doel rechtvaardigen of
hieraan voorbij schieten.
De voornaamste knelpunten zijn gelegen in de regelingen welke zien op de samenstelling van de
schulden, de samenloop met het begrip fiscaal partner en de regeling omtrent verbonden personen.
De aanbevelingen hierop vergen nog enige inspanning vanuit de wetgever, want op deze wijze levert
het wetsvoorstel dusdanige knelpunten op die niet gerechtvaardigd worden met het doel om
belastinguitstel en/of -afstel tegen te gaan.
3
