Leereenheid 1 Minor Kind & Jeugd
Romy Singewald
Leereenheid 1: zwangerschap, baring, kraambed
Embryologie-> leren via het college
De onderdelen van de eicel en zaadcel te benoemen
Nucleus: ligt de nucleolus in (=de kern)
Zona pellucida: is een (eiwitrijke) laag om
de cel heen waar de zaadcel doorheen om
te bevruchten. Reactie-> samensmelting.
Corona radiata: follikeleicellen
(voedstercellen). Zorgen dat eicel van
voedingstoffen wordt voorzien (zodra
deze het follikel uitkomt).
Beredeneren hoe de samensmeltingen van ei en zaadcel plaatsvindt
Er kan maar één spermacel de eicel binnentreden. Als dit gebeurt zorgt de zona pellucida ervoor dat
de laag verhard en ondoordringbaar wordt voor andere spermacellen. Vervolgens gaan de twee
cellen samen en beginnen ze met delen (mitose).
Een eicel leeft 12-24 uur na ovulatie. Spermacel 24-48 uur na ejaculatie.
Fusie-> samensmelten van eicel en spermacel
De termen zygoot, morula, blastula en gastrulatie uitleggen
Zygote: een bevruchte eicel. (1 cellig – 16 cellig)
Morula: een bevruchte eicel die het 16-cellig stadium heeft bereikt.
Blastula of blastocyst: ~5 dagen na conceptie
- Opvolgende stadium op morula. Blastula komt vanuit de eileider de baarmoeder binnen.
De blastocyst ontwikkelt zich-> aan 1 zijde ontstaat een opeenhoping van cellen-> embryoblast
Blastula bestaat uit embryoknop (=embryoblast), dooierzak en trofoblastcellen
Embryoblast
- Hieruit ontstaan 2 cellagen: epiblast en hypoblast.
~6 dagen na conceptie nestelt de blastocyst in het endometrium (nidatie = innesteling)
Gastrulatie: stadium volgend op blastula-stadium waarin de drie kiembladen gevormd worden
1. Ectoderm
2. Mesoderm
3. Entoderm
1
, Leereenheid 1 Minor Kind & Jeugd
Romy Singewald
Beredeneren hoe de innesteling plaatsvindt
De innesteling (nidatie) vindt na ongeveer 6 dagen plaats in het endometrium. De trofoblast maakt
contact met het endometrium waarbij na enkele dagen de blastocyste volledig wordt opgenomen.
- Ondertussen blijven er celdelingen plaatsvinden.
Op ongeveer dag 8 heeft de blastocyste zich gedeeltelijk in het endometrium ingenesteld. Dit is het
moment waarin de cellen van de embryoblast zich differentiëren in twee lagen, dit worden
kiembladen genoemd.
Ectoderm: buitenste kiemblad -> aan de kant van de trofoblast, zijn vrij hoge en cilindrische cellen.
Entoderm: binnenste kiemblad -> bestaat uit kleinere cellen.
Ectoderm en entoderm vormen samen de zogeheten kiemschijf.
Tussen het ectoderm en de trofoblast ontstaat de amnionholte. Deze wordt begrensd door enerzijds
ectodermcellen en anderzijds door amnioncellen (ontstaan uit trofoblastcellen).
De trofoblast wordt vanaf dit moment de chorion genoemd. Deze groeit steeds verder het
endometrium door middel van uitstulpingen die de chorionvilli worden genoemd.
In het endometrium liggen de spiraalarteriën: dit zijn kleine, spiraalvormige bloedvaten van de
moeder die zuurstof- en voedselrijk bloed aanvoeren. Dit gaat via de trofoblastcellen en het vocht
tussen de chorionvilli naar de gevormde chorionholte. Deze ligt om de amnionholte, kiemschijf en
blastulaholte heen. Via de chorionholte diffunderen zuurstof en voedingsstoffen naar de kiemschijf.
Aan de kant van de kiemschijf wordt de aanleg van de hechtsteel zichtbaar. Hieruit zal later de
navelstreng ontstaan. Het embryo is nu geheel omsloten door endometriumweefsel.
Uitleggen hoe de foetale bloedcirculatie verloopt
Foetale circulatie
- Op 3 plaatsen vindt vermenging plaats van het bloed dat hoger zuurstof- en
voedingsstofgehalte heeft met meer ‘afgewerkt’ bloed:
In de lever, met bloed uit het portale systeem
- Vena cava inferior: met bloed uit de onderste extremiteiten, bekken en nieren
- Aorta descendens: bij de uitmonding van de ductus arteriosus met bloed uit de vena cava
posterior
- Wanneer het bloed van de placenta naar verschillende foetale organen stroomt -> neemt het
hoge zuurstof- en voedingsgehalte langzamerhand af, doordat het zich op meerdere plaatsen
vermengt met bloed dat een lager zuurstof- en voedingsgehalte heeft.
- Meest zuurstofrijke en voedingsrijke bloed vanuit de aorta ascendens richt naar de hartspier
zelf en naar de hersenen.
Deze organen hebben voor hun functie en ontwikkeling ook veel zuurstof nodig
- Gunstige eigenschap van foetaal bloed = dat het in verhouding veel erytrocyten bevat->
waardoor het hemoglobinegehalte hoog is, 13.2 mmol/liter.
- Na de geboorte wordt het gemiddeld 9 mmol/liter -> daardoor heeft het bloed bij een lage
zuurstofspanning nog een flinke zuurstoftransportcapaciteit.
- In tegenstelling tot de bloedcirculatie na de geboorte pompen beiden harthelften dus bloed
in de lichaamscirculatie.
- Zowel de bloeddruk als de contractiekracht is in beide ventrikels gelijk.
- In dit stadium ontwikkeling zijn de wanden van het linker en de rechterventrikel even dik.
2
, Leereenheid 1 Minor Kind & Jeugd
Romy Singewald
Uitleggen hoe het geslacht van de baby wordt bepaald
Geslacht wordt bepaald door SDRY-gen S(D)RY = Sex Determining Region of the Y-chromosome
Het Y-chromosoom bepaalt of het een jongen of een meisje wordt.
- Het SDRY-gen, of kortweg SRY-gen, is gelegen op het Y-chromosoom
- Het wordt actief rond de 6de week na de conceptie
- SRY-gen zelf is maar enkele uren werkzaam
- Gevolg van de activering van het SRY-gen is dat de gonaden zullen ontwikkelen tot testes, die
direct een hoge testosteronproductie gaan vertonen
- Vanaf week 8 zijn er uiterlijke verschillen te zien tussen jongetje of meisje, daarvoor zijn er al
wel microscopische verschillen)
Alleen als er een Y-chromosoom is, wordt rond de 6de week het daarop gelegen SRY gen geactiveerd.
Daarop volgt een cascade van moleculaire factoren, welke uiteindelijk leidt tot een manlijk fenotype.
Afwezigheid van deze factoren leidt tot een vrouwelijk fenotype.
Beredeneren wanneer het hart zich gaat ontwikkelen en wanneer het hart gaat functioneren
Ontwikkeling van het hart:
- Het hart gaat in de 4de week kloppen (24 dagen na conceptie)
- Door het op gang komen van de circulatie komen meer voedingsstoffen en zuurstof ter
beschikking van het embryo. Tot nu toe moest dit allemaal via diffusie over steeds grotere
afstand, wat daarmee minder efficiënt geworden is.
- Vanaf nu kan de ontwikkeling en groei door de werkende circulatie doorgaan in een hogere
versnelling
Uitleggen hoe en in welk semester de organen in de zwangerschap zich ontwikkelen
Wat ontstaat uit het ectoderm?
- Huid (epidermis), zenuwstelsel en sensorisch systeem, delen van het hormoonstelsel.
Wat ontstaat uit het mesoderm?
- Motorisch systeem (beender- en spierstelsel), circulatiestelsel (hart, bloedvaten en
lymfestelsel), urinewegstelsel (nieren + ureters en deel van de blaas), voortplantingsstelsel
en delen van het hormoonstelsel.
Wat ontstaat uit het entoderm (endoderm)?
- Spijsverteringsstelsel, ademhalingsstelsel, urethra en grootste deel van de blaas, delen van
het hormoonstelsel.
3
Romy Singewald
Leereenheid 1: zwangerschap, baring, kraambed
Embryologie-> leren via het college
De onderdelen van de eicel en zaadcel te benoemen
Nucleus: ligt de nucleolus in (=de kern)
Zona pellucida: is een (eiwitrijke) laag om
de cel heen waar de zaadcel doorheen om
te bevruchten. Reactie-> samensmelting.
Corona radiata: follikeleicellen
(voedstercellen). Zorgen dat eicel van
voedingstoffen wordt voorzien (zodra
deze het follikel uitkomt).
Beredeneren hoe de samensmeltingen van ei en zaadcel plaatsvindt
Er kan maar één spermacel de eicel binnentreden. Als dit gebeurt zorgt de zona pellucida ervoor dat
de laag verhard en ondoordringbaar wordt voor andere spermacellen. Vervolgens gaan de twee
cellen samen en beginnen ze met delen (mitose).
Een eicel leeft 12-24 uur na ovulatie. Spermacel 24-48 uur na ejaculatie.
Fusie-> samensmelten van eicel en spermacel
De termen zygoot, morula, blastula en gastrulatie uitleggen
Zygote: een bevruchte eicel. (1 cellig – 16 cellig)
Morula: een bevruchte eicel die het 16-cellig stadium heeft bereikt.
Blastula of blastocyst: ~5 dagen na conceptie
- Opvolgende stadium op morula. Blastula komt vanuit de eileider de baarmoeder binnen.
De blastocyst ontwikkelt zich-> aan 1 zijde ontstaat een opeenhoping van cellen-> embryoblast
Blastula bestaat uit embryoknop (=embryoblast), dooierzak en trofoblastcellen
Embryoblast
- Hieruit ontstaan 2 cellagen: epiblast en hypoblast.
~6 dagen na conceptie nestelt de blastocyst in het endometrium (nidatie = innesteling)
Gastrulatie: stadium volgend op blastula-stadium waarin de drie kiembladen gevormd worden
1. Ectoderm
2. Mesoderm
3. Entoderm
1
, Leereenheid 1 Minor Kind & Jeugd
Romy Singewald
Beredeneren hoe de innesteling plaatsvindt
De innesteling (nidatie) vindt na ongeveer 6 dagen plaats in het endometrium. De trofoblast maakt
contact met het endometrium waarbij na enkele dagen de blastocyste volledig wordt opgenomen.
- Ondertussen blijven er celdelingen plaatsvinden.
Op ongeveer dag 8 heeft de blastocyste zich gedeeltelijk in het endometrium ingenesteld. Dit is het
moment waarin de cellen van de embryoblast zich differentiëren in twee lagen, dit worden
kiembladen genoemd.
Ectoderm: buitenste kiemblad -> aan de kant van de trofoblast, zijn vrij hoge en cilindrische cellen.
Entoderm: binnenste kiemblad -> bestaat uit kleinere cellen.
Ectoderm en entoderm vormen samen de zogeheten kiemschijf.
Tussen het ectoderm en de trofoblast ontstaat de amnionholte. Deze wordt begrensd door enerzijds
ectodermcellen en anderzijds door amnioncellen (ontstaan uit trofoblastcellen).
De trofoblast wordt vanaf dit moment de chorion genoemd. Deze groeit steeds verder het
endometrium door middel van uitstulpingen die de chorionvilli worden genoemd.
In het endometrium liggen de spiraalarteriën: dit zijn kleine, spiraalvormige bloedvaten van de
moeder die zuurstof- en voedselrijk bloed aanvoeren. Dit gaat via de trofoblastcellen en het vocht
tussen de chorionvilli naar de gevormde chorionholte. Deze ligt om de amnionholte, kiemschijf en
blastulaholte heen. Via de chorionholte diffunderen zuurstof en voedingsstoffen naar de kiemschijf.
Aan de kant van de kiemschijf wordt de aanleg van de hechtsteel zichtbaar. Hieruit zal later de
navelstreng ontstaan. Het embryo is nu geheel omsloten door endometriumweefsel.
Uitleggen hoe de foetale bloedcirculatie verloopt
Foetale circulatie
- Op 3 plaatsen vindt vermenging plaats van het bloed dat hoger zuurstof- en
voedingsstofgehalte heeft met meer ‘afgewerkt’ bloed:
In de lever, met bloed uit het portale systeem
- Vena cava inferior: met bloed uit de onderste extremiteiten, bekken en nieren
- Aorta descendens: bij de uitmonding van de ductus arteriosus met bloed uit de vena cava
posterior
- Wanneer het bloed van de placenta naar verschillende foetale organen stroomt -> neemt het
hoge zuurstof- en voedingsgehalte langzamerhand af, doordat het zich op meerdere plaatsen
vermengt met bloed dat een lager zuurstof- en voedingsgehalte heeft.
- Meest zuurstofrijke en voedingsrijke bloed vanuit de aorta ascendens richt naar de hartspier
zelf en naar de hersenen.
Deze organen hebben voor hun functie en ontwikkeling ook veel zuurstof nodig
- Gunstige eigenschap van foetaal bloed = dat het in verhouding veel erytrocyten bevat->
waardoor het hemoglobinegehalte hoog is, 13.2 mmol/liter.
- Na de geboorte wordt het gemiddeld 9 mmol/liter -> daardoor heeft het bloed bij een lage
zuurstofspanning nog een flinke zuurstoftransportcapaciteit.
- In tegenstelling tot de bloedcirculatie na de geboorte pompen beiden harthelften dus bloed
in de lichaamscirculatie.
- Zowel de bloeddruk als de contractiekracht is in beide ventrikels gelijk.
- In dit stadium ontwikkeling zijn de wanden van het linker en de rechterventrikel even dik.
2
, Leereenheid 1 Minor Kind & Jeugd
Romy Singewald
Uitleggen hoe het geslacht van de baby wordt bepaald
Geslacht wordt bepaald door SDRY-gen S(D)RY = Sex Determining Region of the Y-chromosome
Het Y-chromosoom bepaalt of het een jongen of een meisje wordt.
- Het SDRY-gen, of kortweg SRY-gen, is gelegen op het Y-chromosoom
- Het wordt actief rond de 6de week na de conceptie
- SRY-gen zelf is maar enkele uren werkzaam
- Gevolg van de activering van het SRY-gen is dat de gonaden zullen ontwikkelen tot testes, die
direct een hoge testosteronproductie gaan vertonen
- Vanaf week 8 zijn er uiterlijke verschillen te zien tussen jongetje of meisje, daarvoor zijn er al
wel microscopische verschillen)
Alleen als er een Y-chromosoom is, wordt rond de 6de week het daarop gelegen SRY gen geactiveerd.
Daarop volgt een cascade van moleculaire factoren, welke uiteindelijk leidt tot een manlijk fenotype.
Afwezigheid van deze factoren leidt tot een vrouwelijk fenotype.
Beredeneren wanneer het hart zich gaat ontwikkelen en wanneer het hart gaat functioneren
Ontwikkeling van het hart:
- Het hart gaat in de 4de week kloppen (24 dagen na conceptie)
- Door het op gang komen van de circulatie komen meer voedingsstoffen en zuurstof ter
beschikking van het embryo. Tot nu toe moest dit allemaal via diffusie over steeds grotere
afstand, wat daarmee minder efficiënt geworden is.
- Vanaf nu kan de ontwikkeling en groei door de werkende circulatie doorgaan in een hogere
versnelling
Uitleggen hoe en in welk semester de organen in de zwangerschap zich ontwikkelen
Wat ontstaat uit het ectoderm?
- Huid (epidermis), zenuwstelsel en sensorisch systeem, delen van het hormoonstelsel.
Wat ontstaat uit het mesoderm?
- Motorisch systeem (beender- en spierstelsel), circulatiestelsel (hart, bloedvaten en
lymfestelsel), urinewegstelsel (nieren + ureters en deel van de blaas), voortplantingsstelsel
en delen van het hormoonstelsel.
Wat ontstaat uit het entoderm (endoderm)?
- Spijsverteringsstelsel, ademhalingsstelsel, urethra en grootste deel van de blaas, delen van
het hormoonstelsel.
3
