Psychologie module 2
Bijeenkomst 1 erfelijkheid en gedrag.
Blz. 41 t/m 48 Psychologie een inleiding.
Biopsychologie: een discipline die zich richt op een combinatie van biologie, gedrag en
psychologische processen.
Evolutie: het proces waarbij soorten organismen geleidelijk veranderen doordat ze zich aanpassen
aan een veranderde omgeving.
Natuurlijke selectie: drijvende kracht achter de evolutie, waardoor het individu dat het best is
aangepast aan de omgeving overleeft en zich kan voortplanten (denk aan: survival of the fittest)
(Darwin)
Adaptieve kenmerken: kenmerken die zijn ontstaan door aanpassing aan een specifieke omgeving.
Bijv. het ontwikkelen van grotere hersenen voor de taal.
Genotype= je blauwdruk (bijvoorbeeld blond haar)
Fenotype= je blauwdruk + je omgevingsinvloed (alle waarneembare kenmerken) (bijvoorbeeld je
haar bruin verven) ook alle lichamelijke kenmerken zoals haar en oogkleur.
- Elke cel in ons lichaam bevat een verzameling biologische instructies voor het opbouwen van
het organisme (genomen).
- Deze instructies (genomen) bestaan uit 23 chromosomen.
- Elk chromosoom bestaat uit een opgerolde keten DNA. DNA slaat genetische informatie op.
- Het DNA bestaat weer uit genen. Uit de genen ontstaat het fenotype.
- Genen bestaan uit nucleotiden. Nucleotiden coderen wat jou lichaam moet produceren aan
eiwitten.
Geslachtschromosomen: mannelijk= XY, vrouwelijk= XX
Chromosomen die geen geslachtschromosomen zijn worden autosomen genoemd.
,Bijeenkomst 2 de hersenen.
Blz. 66 t/m 78 Psychologie een inleiding.
De 3 lagen in de hersenen:
- Hersenstam (reptielenbrein)
- Limbische systeem (zoogdierenbrein)
- Cerebrum (mensenbrein)
Taken van de hersenstam:
- Het ruggenmerg verbinden met de hersenen (buis voor zenuwbanen die signalen omhoog en
omlaag leiden).
- Verbindt allerlei belangrijke gebieden waar informatie wordt verwerkt. 3 zitten in de
hersenstam zelf: de medulla, de pons en de formatio reticularis. 2 grenzen daaraan: de
thalamus en het cerebellum.
De medulla (oblongata):
- Is te zien als een bol in de hersenstam.
- De functie van de medulla is het reguleren van elementaire lichaamsfuncties zoals
ademhaling, bloeddruk en hartslag.
- De medulla functioneert op een ‘automatische piloot’ en stuurt onze inwendige organen aan.
De pons:
- Ligt vlak boven de medulla.
- De pons huisvest zenuwbanen die de slaap- en droomcyclus reguleren.
- De pons functioneert ook als ‘brug’ die de hersenstam met de kleine hersenen (cerebellum)
verbindt.
De formatio reticularis:
- Loopt door het centrum.
- De formatio reticularis is een potloodvormige bundel zenuwcellen die de kern van de
hersenstam vormt.
- Taken: de hersenen wakker en alert houden, toezicht houden op de binnenkomende stroom
sensorische informatie en de aandacht richten op nieuwe of belangrijke signalen.
De thalamus:
- Bestaat uit 2 bolvormige lichamen bovenop de hersenstam.
- De thalamus is door zenuwcellen verbonden met de formatio reticularis.
- Technisch gezien maakt de thalamus deel uit van de hersenhelften en niet van de
hersenstam.
- De thalamus werkt als de centrale verwerkingschip in een computer en regelt het
binnenkomende en uitgaande sensorische en motorische verkeer in de hersenen.
- De thalamus ontvangt informatie van alle zintuigen (behalve het reukorgaan) en geleidt deze
informatie naar de juiste verwerkingsbanen in de hersenen
- De thalamus heeft ook nog een rol wat te maken heeft met concentratie.
Het cerebellum/de kleine hersenen:
- Ligt onder de achterkant van de hersenhelften en achter de hersenstam.
- Het cerebellum zorgt voor coördinatie van onze bewegingen en voor ons evenwicht.
- Het cerebellum helpt ons ook reeksen handelingen in de juiste volgorde te houden.
- Het cerebellum is ook betrokken bij elementaire vormen van leren, zoals klassieke
conditionering.
, Het limbische systeem: het centrale commando van de hersenen, dat veel taken tegelijk uitvoert
met betrekking tot emoties, motieven, geheugen (herinneringen) en handhaven van de evenwichtige
toestand in het lichaam. Het limbische systeem omvat de amygdala, de hippocampus, de
hypothalamus en andere structuren.
De hippocampus:
- De hippocampus maakt ons geheugensysteem mogelijk.
- We hebben aan beide kanten van de hersenen een hippocampus.
- De taak van de hippocampus is het herinneren van de locatie van voorwerpen.
- De hippocampus kan groeien door ervaring.
De amygdala:
- We hebben aan beide kanten van de hersenen een amygdala.
- De amygdala bevinden zich voor de hippocampus.
- De amygdala speelt een rol bij emoties, onder meer bij angst en agressie.
- De amygdala gebruikt herinneringen voor de regulering van emotionele responsen.
- De amygdala speelt een rol bij positieve en negatieve emoties.
De hypothalamus:
- De hypothalamus voert verschillende taken uit in het proces van handhaving van een
stabiele, evenwichtige toestand in het lichaam, onder meer door het versturen van
‘endocriene berichten’.
- Het is rijk aan bloedvaten en neuronen en door constant het bloed te controleren, registreert
deze structuur kleine veranderingen van lichaamstemperatuur, de hoeveelheid vloeistof en
de concentratie voedingstoffen.
- De hypothalamus kan ook onze inwendige organen reguleren door hypofyse te beïnvloeden:
deze is aangehecht aan de onderzijde van de hypothalamus onder aan de hersenen.
- De hypothalamus gaat ook over motivatie.
- Ook dient het als verbinding tussen het zenuwstelsel en hormoonstelsel: hij regelt namelijk
de emotionele arousal en stress.
- De hypothalamus speelt ook een rol bij emotie.
De cerebrum:
- De cerebrum vormt een dik hoofdeksel van de hersenen.
- Corpus callosum: zorgt dat de 2 hersenhelften met elkaar kunnen communiceren.
Cerebrale cortex:
- Buitenste laag van het cerebrum.
- Het is de plaats van de meest verbijsterende verstandelijke vermogens, neemt beslissingen
en nog veel meer.
Kwabben van de cerebrale cortex:
- De frontaalkwabben (1 in elke hersenhelft):
Aan de voorkant van de frontaalkwabben (prefrontale cortex) vinden we banen die bijdragen aan de
meest geavanceerde verstandelijke functies zoals plannen, beslissingen nemen en uitvoeren en
anticiperen op gebeurtenissen in de toekomst. De biologische basis van de persoonlijkheid, het
temparement en ons gevoel van ‘zelf’ ligt hier ook voor een groot deel.
Bijeenkomst 1 erfelijkheid en gedrag.
Blz. 41 t/m 48 Psychologie een inleiding.
Biopsychologie: een discipline die zich richt op een combinatie van biologie, gedrag en
psychologische processen.
Evolutie: het proces waarbij soorten organismen geleidelijk veranderen doordat ze zich aanpassen
aan een veranderde omgeving.
Natuurlijke selectie: drijvende kracht achter de evolutie, waardoor het individu dat het best is
aangepast aan de omgeving overleeft en zich kan voortplanten (denk aan: survival of the fittest)
(Darwin)
Adaptieve kenmerken: kenmerken die zijn ontstaan door aanpassing aan een specifieke omgeving.
Bijv. het ontwikkelen van grotere hersenen voor de taal.
Genotype= je blauwdruk (bijvoorbeeld blond haar)
Fenotype= je blauwdruk + je omgevingsinvloed (alle waarneembare kenmerken) (bijvoorbeeld je
haar bruin verven) ook alle lichamelijke kenmerken zoals haar en oogkleur.
- Elke cel in ons lichaam bevat een verzameling biologische instructies voor het opbouwen van
het organisme (genomen).
- Deze instructies (genomen) bestaan uit 23 chromosomen.
- Elk chromosoom bestaat uit een opgerolde keten DNA. DNA slaat genetische informatie op.
- Het DNA bestaat weer uit genen. Uit de genen ontstaat het fenotype.
- Genen bestaan uit nucleotiden. Nucleotiden coderen wat jou lichaam moet produceren aan
eiwitten.
Geslachtschromosomen: mannelijk= XY, vrouwelijk= XX
Chromosomen die geen geslachtschromosomen zijn worden autosomen genoemd.
,Bijeenkomst 2 de hersenen.
Blz. 66 t/m 78 Psychologie een inleiding.
De 3 lagen in de hersenen:
- Hersenstam (reptielenbrein)
- Limbische systeem (zoogdierenbrein)
- Cerebrum (mensenbrein)
Taken van de hersenstam:
- Het ruggenmerg verbinden met de hersenen (buis voor zenuwbanen die signalen omhoog en
omlaag leiden).
- Verbindt allerlei belangrijke gebieden waar informatie wordt verwerkt. 3 zitten in de
hersenstam zelf: de medulla, de pons en de formatio reticularis. 2 grenzen daaraan: de
thalamus en het cerebellum.
De medulla (oblongata):
- Is te zien als een bol in de hersenstam.
- De functie van de medulla is het reguleren van elementaire lichaamsfuncties zoals
ademhaling, bloeddruk en hartslag.
- De medulla functioneert op een ‘automatische piloot’ en stuurt onze inwendige organen aan.
De pons:
- Ligt vlak boven de medulla.
- De pons huisvest zenuwbanen die de slaap- en droomcyclus reguleren.
- De pons functioneert ook als ‘brug’ die de hersenstam met de kleine hersenen (cerebellum)
verbindt.
De formatio reticularis:
- Loopt door het centrum.
- De formatio reticularis is een potloodvormige bundel zenuwcellen die de kern van de
hersenstam vormt.
- Taken: de hersenen wakker en alert houden, toezicht houden op de binnenkomende stroom
sensorische informatie en de aandacht richten op nieuwe of belangrijke signalen.
De thalamus:
- Bestaat uit 2 bolvormige lichamen bovenop de hersenstam.
- De thalamus is door zenuwcellen verbonden met de formatio reticularis.
- Technisch gezien maakt de thalamus deel uit van de hersenhelften en niet van de
hersenstam.
- De thalamus werkt als de centrale verwerkingschip in een computer en regelt het
binnenkomende en uitgaande sensorische en motorische verkeer in de hersenen.
- De thalamus ontvangt informatie van alle zintuigen (behalve het reukorgaan) en geleidt deze
informatie naar de juiste verwerkingsbanen in de hersenen
- De thalamus heeft ook nog een rol wat te maken heeft met concentratie.
Het cerebellum/de kleine hersenen:
- Ligt onder de achterkant van de hersenhelften en achter de hersenstam.
- Het cerebellum zorgt voor coördinatie van onze bewegingen en voor ons evenwicht.
- Het cerebellum helpt ons ook reeksen handelingen in de juiste volgorde te houden.
- Het cerebellum is ook betrokken bij elementaire vormen van leren, zoals klassieke
conditionering.
, Het limbische systeem: het centrale commando van de hersenen, dat veel taken tegelijk uitvoert
met betrekking tot emoties, motieven, geheugen (herinneringen) en handhaven van de evenwichtige
toestand in het lichaam. Het limbische systeem omvat de amygdala, de hippocampus, de
hypothalamus en andere structuren.
De hippocampus:
- De hippocampus maakt ons geheugensysteem mogelijk.
- We hebben aan beide kanten van de hersenen een hippocampus.
- De taak van de hippocampus is het herinneren van de locatie van voorwerpen.
- De hippocampus kan groeien door ervaring.
De amygdala:
- We hebben aan beide kanten van de hersenen een amygdala.
- De amygdala bevinden zich voor de hippocampus.
- De amygdala speelt een rol bij emoties, onder meer bij angst en agressie.
- De amygdala gebruikt herinneringen voor de regulering van emotionele responsen.
- De amygdala speelt een rol bij positieve en negatieve emoties.
De hypothalamus:
- De hypothalamus voert verschillende taken uit in het proces van handhaving van een
stabiele, evenwichtige toestand in het lichaam, onder meer door het versturen van
‘endocriene berichten’.
- Het is rijk aan bloedvaten en neuronen en door constant het bloed te controleren, registreert
deze structuur kleine veranderingen van lichaamstemperatuur, de hoeveelheid vloeistof en
de concentratie voedingstoffen.
- De hypothalamus kan ook onze inwendige organen reguleren door hypofyse te beïnvloeden:
deze is aangehecht aan de onderzijde van de hypothalamus onder aan de hersenen.
- De hypothalamus gaat ook over motivatie.
- Ook dient het als verbinding tussen het zenuwstelsel en hormoonstelsel: hij regelt namelijk
de emotionele arousal en stress.
- De hypothalamus speelt ook een rol bij emotie.
De cerebrum:
- De cerebrum vormt een dik hoofdeksel van de hersenen.
- Corpus callosum: zorgt dat de 2 hersenhelften met elkaar kunnen communiceren.
Cerebrale cortex:
- Buitenste laag van het cerebrum.
- Het is de plaats van de meest verbijsterende verstandelijke vermogens, neemt beslissingen
en nog veel meer.
Kwabben van de cerebrale cortex:
- De frontaalkwabben (1 in elke hersenhelft):
Aan de voorkant van de frontaalkwabben (prefrontale cortex) vinden we banen die bijdragen aan de
meest geavanceerde verstandelijke functies zoals plannen, beslissingen nemen en uitvoeren en
anticiperen op gebeurtenissen in de toekomst. De biologische basis van de persoonlijkheid, het
temparement en ons gevoel van ‘zelf’ ligt hier ook voor een groot deel.
