Onderzoekend vermogen
Probleemanalyse
Mevrouw A
Mevrouw A is 80 jaar en woont in een verpleeghuis op de Psychiatrische Geriatrie afdeling
en krijgt hier hulp bij de algemene dagelijkse handelingen en onder andere ook
ondersteuning bij het eten. Bij haar is de diagnose ziekte van alzheimer gesteld. Daarnaast
heeft ze ook de diagnoses hypertensie, verminderde nierfunctie, polsfractuur, hallux valgus,
Urineweginfectie en blaaspoliepen. Andere diagnoses die ook gesteld zijn zijn:
eenzaamheid, mondproblemen (veel last van ontstoken tandvlees), depressie en risico op
vallen. De voornaamste oorzaak van de ondervoeding is waarschijnlijk de heupfractuur
waarvoor mevrouw opgenomen werd in het ziekenhuis. Na terugkomst van de opname was
mevrouw erg achteruit gegaan. De zorg koste meer energie waardoor er minder energie
over bleef om te eten en het cognitieve vermogen van het snappen en begrijpen van hoe je
moet eten, ontbrak vaker bij mevrouw. Mevrouw eet hierdoor minder zelfstandig en weigert
soms ook om te eten. Het probleem dat zich bij mevrouw A voordoet is ondervoeding. Dat
blijkt namelijk ook uit de metingen, want daar staat dat mevrouw in de afgelopen 6 maanden
4,9 kilo afgevallen.
Ondervoeding bij dementie
De definitie van ondervoeding voor de geriatrische patiënt is als volgt: ondervoeding heeft
het karakter van een geriatrisch syndroom en is daarmee een multifactoriële aandoening;
ondervoeding bij de geriatrische patiënt kenmerkt zich door tenminste functieverlies en
ongewenst gewichtsverlies en/of een acute of chronische disbalans tussen inname en
verbruik. (van Asselt & Van Bokhorst-de van der Schueren, 2013)
Progressieve ondervoeding en gewichtsverlies worden bijna onbarmhartig waargenomen bij
dementie patiënten, als gevolg van een onbalans tussen opname van
voedingsstoffen/energie behoeften. Aanwijzingen geven aan dat dementie gerelateerde
hersenatrofie invloed kan hebben op gebieden die betrokken zijn bij eetlust beheersing en
energiebalans. Voedingsgewoonten worden beïnvloed door diverse gewoonten en
hersenschade in het algemeen, en cognitieve en gedrags symptomen van dementie in het
bijzonder kunnen invloed hebben op deze factoren en dus op verschillende manieren
invloed hebben op voedingsgewoonten in de verschillende stadia van dementie. Aversief
voedingsgedrag komt ook veel voor. (Prince et al., 2014)
Patiënten kunnen problemen krijgen met het erkennen van materiaal dat voor hen ligt,
namelijk voedsel. En daarmee ook moeite hebben met het plannen van wat er naar de mond
moet worden vervoerd, in welke hoeveelheden en met welke middelen. (Capriani et al.,
2016) Er is overtuigend bewijs voor het verband tussen dementie en gewichtsverlies.
Mensen met dementie hebben een significant meer uitgesproken afname van
lichaamsgewicht op oudere leeftijd. Dit gewichtsverlies begint waarschijnlijk in het late
mid-life en zou eventueel een vroege marker van de ziekte kunnen zijn. De gevolgen van
ondervoeding bij dementie zijn goed gekarakteriseerd. In het algemeen hebben
ondervoeding en gewichtsverlies een grote invloed op het verloop van de ziekte, zowel op
functionele als cognitieve symptomen, en de algemene klinische prognose. Gewichtsverlies
zorgt voor verergering van het klinische verloop van de dementie, zal leiden tot grotere
functionele beperkingen en afhankelijkheid, en het risico op morbiditeit, ziekenhuisopname,
opname in een instelling en uiteindelijk mortaliteit vergroten. (Prince et al., 2014)
15
, Probleemstelling:
Een gedeelte van de ouderen met dementie die lijden aan ondervoeding onder andere
omdat ze het cognitief vermogen om te begrijpen hoe je moet eten niet meer of minder
hebben.
Doelstelling:
Interventie vinden om de voedingsinname te bevorderen en ondervoeding tegen te gaan bij
ouderen met dementie waarbij het cognitieve vermogen voor het begrijpen van hoe je moet
eten minder aanwezig is.
Vraagstelling:
Hoe kunnen de zorgverleners op de psychogeriatrische afdeling (in verpleeghuizen) de
voedingsinname bevorderen voor mensen met dementie die ondervoed zijn en waarbij het
cognitief vermogen om te begrijpen hoe je moet eten (veel) minder aanwezig is?
Onderzoeksmethode
PIO
P: mevrouw met dementie die lijdt aan ondervoeding
I: interventie
O: voedingsinname bevorderen
1. PICO, synoniemen en boleaanse zoektermen
Synoniem 1 Synoniem 2 Synoniem 3
Patiënt/ probleem dementia OR malnutrition OR cognitive decline
AND
Interventie intervention OR therapeutic interventions OR dietary interventions
AND
Outcome Increased OR dietary improvement OR weight gain
nutritional intake
2. Welke inclusie- en exclusiecriteria hanteer je
Inclusiecriteria:
- Artikelen in het Nederlands of Engels
exclusiecriteria:
- Artikelen ouder dan 20 jaar
3. In welke databanken zoek je?
- PubMed
16
Probleemanalyse
Mevrouw A
Mevrouw A is 80 jaar en woont in een verpleeghuis op de Psychiatrische Geriatrie afdeling
en krijgt hier hulp bij de algemene dagelijkse handelingen en onder andere ook
ondersteuning bij het eten. Bij haar is de diagnose ziekte van alzheimer gesteld. Daarnaast
heeft ze ook de diagnoses hypertensie, verminderde nierfunctie, polsfractuur, hallux valgus,
Urineweginfectie en blaaspoliepen. Andere diagnoses die ook gesteld zijn zijn:
eenzaamheid, mondproblemen (veel last van ontstoken tandvlees), depressie en risico op
vallen. De voornaamste oorzaak van de ondervoeding is waarschijnlijk de heupfractuur
waarvoor mevrouw opgenomen werd in het ziekenhuis. Na terugkomst van de opname was
mevrouw erg achteruit gegaan. De zorg koste meer energie waardoor er minder energie
over bleef om te eten en het cognitieve vermogen van het snappen en begrijpen van hoe je
moet eten, ontbrak vaker bij mevrouw. Mevrouw eet hierdoor minder zelfstandig en weigert
soms ook om te eten. Het probleem dat zich bij mevrouw A voordoet is ondervoeding. Dat
blijkt namelijk ook uit de metingen, want daar staat dat mevrouw in de afgelopen 6 maanden
4,9 kilo afgevallen.
Ondervoeding bij dementie
De definitie van ondervoeding voor de geriatrische patiënt is als volgt: ondervoeding heeft
het karakter van een geriatrisch syndroom en is daarmee een multifactoriële aandoening;
ondervoeding bij de geriatrische patiënt kenmerkt zich door tenminste functieverlies en
ongewenst gewichtsverlies en/of een acute of chronische disbalans tussen inname en
verbruik. (van Asselt & Van Bokhorst-de van der Schueren, 2013)
Progressieve ondervoeding en gewichtsverlies worden bijna onbarmhartig waargenomen bij
dementie patiënten, als gevolg van een onbalans tussen opname van
voedingsstoffen/energie behoeften. Aanwijzingen geven aan dat dementie gerelateerde
hersenatrofie invloed kan hebben op gebieden die betrokken zijn bij eetlust beheersing en
energiebalans. Voedingsgewoonten worden beïnvloed door diverse gewoonten en
hersenschade in het algemeen, en cognitieve en gedrags symptomen van dementie in het
bijzonder kunnen invloed hebben op deze factoren en dus op verschillende manieren
invloed hebben op voedingsgewoonten in de verschillende stadia van dementie. Aversief
voedingsgedrag komt ook veel voor. (Prince et al., 2014)
Patiënten kunnen problemen krijgen met het erkennen van materiaal dat voor hen ligt,
namelijk voedsel. En daarmee ook moeite hebben met het plannen van wat er naar de mond
moet worden vervoerd, in welke hoeveelheden en met welke middelen. (Capriani et al.,
2016) Er is overtuigend bewijs voor het verband tussen dementie en gewichtsverlies.
Mensen met dementie hebben een significant meer uitgesproken afname van
lichaamsgewicht op oudere leeftijd. Dit gewichtsverlies begint waarschijnlijk in het late
mid-life en zou eventueel een vroege marker van de ziekte kunnen zijn. De gevolgen van
ondervoeding bij dementie zijn goed gekarakteriseerd. In het algemeen hebben
ondervoeding en gewichtsverlies een grote invloed op het verloop van de ziekte, zowel op
functionele als cognitieve symptomen, en de algemene klinische prognose. Gewichtsverlies
zorgt voor verergering van het klinische verloop van de dementie, zal leiden tot grotere
functionele beperkingen en afhankelijkheid, en het risico op morbiditeit, ziekenhuisopname,
opname in een instelling en uiteindelijk mortaliteit vergroten. (Prince et al., 2014)
15
, Probleemstelling:
Een gedeelte van de ouderen met dementie die lijden aan ondervoeding onder andere
omdat ze het cognitief vermogen om te begrijpen hoe je moet eten niet meer of minder
hebben.
Doelstelling:
Interventie vinden om de voedingsinname te bevorderen en ondervoeding tegen te gaan bij
ouderen met dementie waarbij het cognitieve vermogen voor het begrijpen van hoe je moet
eten minder aanwezig is.
Vraagstelling:
Hoe kunnen de zorgverleners op de psychogeriatrische afdeling (in verpleeghuizen) de
voedingsinname bevorderen voor mensen met dementie die ondervoed zijn en waarbij het
cognitief vermogen om te begrijpen hoe je moet eten (veel) minder aanwezig is?
Onderzoeksmethode
PIO
P: mevrouw met dementie die lijdt aan ondervoeding
I: interventie
O: voedingsinname bevorderen
1. PICO, synoniemen en boleaanse zoektermen
Synoniem 1 Synoniem 2 Synoniem 3
Patiënt/ probleem dementia OR malnutrition OR cognitive decline
AND
Interventie intervention OR therapeutic interventions OR dietary interventions
AND
Outcome Increased OR dietary improvement OR weight gain
nutritional intake
2. Welke inclusie- en exclusiecriteria hanteer je
Inclusiecriteria:
- Artikelen in het Nederlands of Engels
exclusiecriteria:
- Artikelen ouder dan 20 jaar
3. In welke databanken zoek je?
- PubMed
16
