Samenvatting Staats en bestuursrecht (SJD)

Staatsrecht

Houd zich bezig met de organisatie van de overheid door middel van dwingend recht (kan
niet van worden afgeweken)

Rol/taken van de koning
 Voornamelijk ceremoniële functie
 Voorzitter van de Raad van State op ceremoniële basis
 Art. 42 Gw  deel van de regering (koning + ministers)
 Art. 47 Gw  wetten/besluiten ondertekenen
 Art. 65 Gw  troonrede op Prinsjesdag
 Art. 42 Gw  de koning is onschendbaar, ministers zijn verantwoordelijk

Organen
Regering, koning + ministers  art. 42 Gw
Staten-Generaal, eerste en tweede kamer
 De regering controleren
 Samen met de regering de wetgeving vaststellen
Raad van state
 Onafhankelijk adviseur voor de Rijksoverheid over wetgeving en bestuur
 De hoogste algemene bestuursrechter
Nationale ombudsman
 Behandeld klachten over een bestuursorgaan
 Geeft geen bindende adviezen


Lagere overheden (decentralisatie)
Decentralisatie houdt in dat de macht in Nederland wordt verspreid over verschillende
overheidsorganen
 Verticale spreiding regelgeving en bestuur over openbare lichamen
 Art. 123,133,134 Gw  biedt mogelijkheid verticale spreiding
o Functioneel = zelfstandige bestuursorganen
o Territoriaal = gebieden
 Twee doelen
o Voorkomen concentratie macht
o Decentrale lichamen weten beter wat er speelt


Provincies
De burgers kiezen de provinciale staten, de provinciale staten kiest de eerste kamer.
 123 Gw  Twaalf provincies
 Provinciewet (Provw)
 Provinciale Staten (PS)
o Algemeen bestuur en volksvertegenwoordiging
o Rechtstreeks gekozen door de burgers
o Kan niet tussentijds worden ontbonden
o Elke 4 jaar verkiezingen

,  Gedeputeerde staten (GS)
o De gedeputeerde worden voorgedragen door de provinciale staten
o Mogen geen lid zijn van de provinciale staten
o Vormen het dagelijks bestuur van een provincie
 Commissaris van de koning
o Voorzitter GS en PS
o Wordt door de regering benoemd voor 6 jaar
o Bevordert eenheid beleid GS
o Bewaakt totstandkoming en uitvoering van provinciaal beleid
o Heeft een rol in het proces van (her)benoeming van burgermeesters
o Art. 175 Provw.  Ziet toe op een goede samenwerking van de provincie met
andere provincies/overheden
o Art. 176 Provw.  Vertegenwoordigt de provincie in en buiten rechte (=
zonder dat er een rechter aan te pas komt)
o Art. 179 Provw.  Legt verantwoording af over het door hem gevoerde
bestuur aan de PS

Gemeenten (art. 123 Gw)
 Gemeentewet (Gemw)
 Gemeenteraad
o Art. 125 Gw  algemeen bestuur en volksvertegenwoordiging
o Rechtstreeks gekozen
o Kan niet tussentijds worden ontbonden
 College van burgermeesters en wethouders
o Wethouders
 B&W
o Art. 47,49 en 169 Gemw  Vertrouwensregel, inlichtingenplicht
o Art. 160 lid 1b Gemw  voert besluiten van de gemeenteraad uit
o Heeft taken en bevoegdheden in bijzondere wetten, bijv. WMO
o Art. 125 en 154 Gemw  bestuursdwang, dwangsom en bestuurlijke boete
 Waterschappen
o Beheert het water; hoe hoog is het waterpeil, water zuiverheid etc.
o 21 waterschappen
o Waterschapswet (1992) en waterwet (2009)
o Algemeen bestuur, dagelijks bestuur en een voorzitter
o Waterschapsbelasting betalen aan de gemeente voor de waterschappen

Decentralisatie en eenheid
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat
 Hoe zorg je ervoor dat de staat een eenheid blijft?
o Autonomie en medebewind
o Toezicht op decentrale organen
 Art. 124 lid 1 Gw  autonomie
o Decentrale besturen (gemeentes/provincies) kunnen zelfstandig hun eigen
beleid, doel en middelen bepalen
o Er zijn wel grenzen