Neuropsychologie (PABA3021): Aantekeningen bij het lezen van 'Fundamentals of Human Neuropsychology' (8e editie)

Inhoudsopgave
1 Hoofdstuk 1 (Ontwikkeling van de discipline neuropsychologie)........................................................2
2 Hoofdstuk 2 (Oorsprong van het menselijk brein en gedrag)..............................................................3
3 Hoofdstuk 7 (Onderzoeksmethoden)..................................................................................................4
4 Hoofdstuk 3 (Het centrale zenuwstelsel).............................................................................................5
5 Hoofdstuk 4 (Neuronen)......................................................................................................................9
6 Hoofdstuk 5: Communicatie tussen neuronen..................................................................................10
7 Hoofdstuk 6: Drugs/medicatie en hormonen....................................................................................13
8 Hoofdstuk 8: Sensorische systemen..................................................................................................14
9 Hoofdstuk 9: Motorische systemen...................................................................................................15
10 Hoofdstuk 10: Verbindingen binnen de hersenen...........................................................................16
11 Hoofdstuk 11: Brein asymmetrie.....................................................................................................18
12 Hoofdstuk 12: Individuele verschillen in cerebrale organisatie.......................................................19
13 Hoofdstuk 13: Occipitaal kwab........................................................................................................20
14 Hoofdstuk 14: Pariëtaal kwab..........................................................................................................22
15 Hoofdstuk 15: Temporaal kwab.......................................................................................................23
16 Hoofdstuk 16: Frontaal kwab...........................................................................................................24
17 Hoofdstuk 17: Corticale netwerken: disconnect..............................................................................26
18 Hoofdstuk 18: Geheugen.................................................................................................................27
19 Hoofdstuk 19: Taal...........................................................................................................................31
20 Hoofdstuk 20: Emoties....................................................................................................................33
21 Hoofdstuk 22: Aandacht en bewustzijn...........................................................................................35
22 Hoofdstuk 23 t/m 27:......................................................................................................................37




1

,1 HOOFDSTUK 1 (ONTWIKKELING VAN DE
DISCIPLINE NEUROPSYCHOLOGIE)
Neuropsychologie: Bestudeert relatie tussen hersenen en gedrag

Maakt gebruik van inzichten vanuit andere disciplines oa:

 Neuroanatomie (waar zit het?)
 Neurofysiologie (hoe werkt het?)
 Neurochirurgie
 Farmacologie (chemische stoffen)
 Neuropsychiatrie
 Filosofie
 Psychometrie (hoe meten we eigenlijk dingen?)

Wat is gedrag?

 Het heeft een doel en functie
 Reactie op omgeving
 Hersenen hebben stimulus nodig
 Genetische aanleg om dingen te doen
 Varieert in:
o Complexiteit
o De mate waarin het automatisch is en aangeboren is
o De mate waarin het aangeleerd is

Historische visies

 Oudheid: Het hart was het belangrijkste
o Hippocrates: De hersenen zijn de oorzaak van het gedrag
o Aristoteles: Mentalisme (Psyche verantwoordelijk voor het gedrag)
 Middeleeuwen en Renaissance: Observatie
 17e eeuw: Descartes over lichaam en geest
 18e eeuw: Interne werking (elektriciteit van het brein)
 19e eeuw: Lokalisatie van functies (bepaalde gebieden zijn voor bepaalde gebieden)
o Broca: Gebied van taal (articulatie)
o Darwin: Materialisme (Genetisch bepaald, evolutie en genen)
e
 20 eeuw: Neurotransmitters
 21e eeuw: Neuroscience (nieuwe scantechnieken)

Vroeger dacht men dat kleine gebieden speciale functies hebben. Dat is deels zo, maar grote functies
zijn meestal over de hersenen verdeeld.

Hiërarchisch: Basisstructuur met elk losse componenten




2

,2 HOOFDSTUK 2 (OORSPRONG VAN HET MENSELIJK
BREIN EN GEDRAG)
Ontstaan van complexere brein:

 Mutaties in genen
 Omgeving (survival of the fittest)
 Voedsel (fatty acids)

In verloop van tijd steeds meer plannen van acties (hoe jaag ik?) en visuele ontwikkeling.
Frontaalkwab: Executieve functies (plannen, evalueren)

Mensen hebben relatief grote hersenen voor het gewicht.
Mannen hebben grote hersenen, omdat ze een groter lijf hebben

Niet alles mag op mensen getest worden, op dieren testen zijn minder problemen.
Vergelijkend onderzoek vaak gebruik voor medicijnen op dieren met vergelijkbare delen in het brein.

Relaties genotypen:




- Relatie 1: Genetische materiaal wordt via chromosomen doorgegeven. Genen zijn delen van
chromosomen.
- Relatie 2: Je hebt genetische informatie, maar hoe uit zich dat? Slechts enkele genen komen
tot uitdrukking.
- Relatie 3 (belangrijk voor de neuropsychologie): Een omgeving kan bepaalde reacties
oproepen bij het kind. Doordat jij boeken aanbiedt in de omgeving, zal het meer gaan lezen
en ontwikkelt daardoor het gebied van Broca beter. Als je iets niet kunt oefenen, dan wordt
je er niet beter in. Hetzelfde geldt voor de hersenen.
- Relatie 4 (belangrijk voor de neuropsychologie): Mensen creëren hun eigen omgeving.
Verslavingen en depressies zoeken hun problemen vaker op, waardoor ze er in blijven
hangen.

Punnet vierkant Mendel (niet voor tentamen)




3

, 3 HOOFDSTUK 7 (ONDERZOEKSMETHODEN)
PET en MRI om hersenstructuren in beeld te brengen.

Wat beteken de hersenactiviteiten en hoe kunnen we deze relateren aan bepaalde gedragingen.

Het brein is elektrisch. Waar meer elektriciteit is, is meer activiteit (dat wil niet zeggen dat er ook
meer gebeurt).

 Single Cell methode: Kijken of een hersencel wel of niet elektrisch geprikkeld is. Erg
schadelijk.
 Elektro-encefalogram (EEG): Tussen elk punt kijken naar het verschil tussen elektrische
lading. Waar is meer activiteit (voor of achter?)? (Bewustzijnsniveaus)
 Epilepsie: 5 gebieden die al beginnen en de rest van de hersengebieden doen mee.
 Event-related potentials (ERP): Alle activatie komt uit op een golfbeweging. 300
milliseconden voordat je iets doet, ligt het al klaar. Of zeggen wij 300 milliseconden
nadat ons iets voorgeschoteld wordt de keuze tussen ja en nee?
Nee-zeggen wordt moeilijk als je heel moe of dronken bent.
 Statische imaging: In beeld brengen van hersenen op een foto.
 Dynamische imaging: Je kunt dingen in beeld brengen, terwijl de hersenen actief zijn.
Korte hersenfilmpjes.
o Resting state: Als de hersenen rusten.
 Breinstimulatie: Elektro-chemisch. Door middel van magneten elektrische velden
aanpassen. Bedoeld voor mensen bij wie gebieden te veel doen (epilepsie/ADHD) of bij
wie gebieden te weinig doen.




4