Samenvatting en overzicht literatuur per week: Rechtshandhaving & Politie
Universiteit Leiden
AUTEUR(S) ONDERWERP KORTE TOELICHTING
Week 1 Organisatie en
structuur van de
Nationale Politie
Naeyé (2014) Hoofdstuk 8: Door de Nationale Politie werd het aantal
bestuurlijke drukte in betrokken organen en functionarissen bij het
het nationale besturen teruggebracht. Er zijn minder lokale
politiebestel groepen en er wordt meer centraal geregeld.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 10: het Gezag is onderverdeeld over de burgemeester
dualistische gezag (handhaving/hulpverlening) en de OvJ
(strafrechtelijke handhaving). Uitoefening gezag
onlosmakelijk met verantwoording afleggen.
Lokale gezagsdualisme suggereert een
gelijkwaardigheid van gezagsuitoefening die er
in feite niet is. OvJ heeft het OM waarop hij kan
terugvallen en de politie kan niet zonder hem.
Het gezag van de OvJ is vastgelegd door
bevoegdheden en beleidsregels, die van de
burgemeester is op basis van een open
bevoegdheid. De burgemeester heeft ook alleen
maar het lokaal driehoeksoverleg. Positie van
minister (beheer!) kan gezien worden als
medegezag, is namelijk eindverantwoordelijke
en heeft dus een soort overkoepelende
gezagspositie ten aanzien van de politie.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 11: het Het beheer ligt bij de korpschef en de minister
dualistische beheer van J&V is eindverantwoordelijk. De korpschef
is wel ondergeschikt aan de minister. De chef
heeft op terrein van bedrijfsvoering en kwaliteit
van de taakuitvoering wel een eigen sturende rol.
Beheer volgt gezag, redenen om dit te
nuanceren:
- De gezagsuitoefening vindt plaats binnen een
beleidsmatig kader dat grenzen stelt en richting
geeft. Het beheer stelt dit kader op dus eigenlijk
zou je kunnen zeggen gezag volgt beheer.
- Het terrein waarop gezag over de politie aan de
orde is wordt kleiner: eenvoudige politietaken
worden verschoven naar andere ambtenaren.
Naeyé (2014) Hoofstuk 12: de Het beleid over welke politietaken prioritair zijn
dualistische sturing en welke doelstellingen op die taken volgen
van de politie worden vastgesteld op landelijk en regionaal
niveau en zou dus zo ook als dualistisch kunnen
worden getypeerd.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 13: Gemeenteraad controleert de burgemeester op
democratische zijn gezagsuitoefening. De Tweede Kamer
inbedding in het controleer de minister van J&V op zijn
, politiebestel verantwoordelijkheid. Er is geen democratische
controle op regionaal niveau. OvJ vallen onder
verantwoordelijkheid minister. Burgemeesters
zijn voor vaststelling van veiligheidsplan geen
verantwoording verschuldigd aan gemeenteraad.
Ook geen controle op lokaal niveau van
politiebeleid. Gemeenteraad wel inbrengrecht en
de burgemeester moet ze horen over beleidsplan,
maar hij hoeft hier niets mee te doen.
Prins & Cachet Integraal Er zijn grotere en complexere
(2011) veiligheidsbeleid op veiligheidsproblemen dus er moet een drastisch
gemeentelijk niveau andere aanpak komen van lokale onveiligheid.
Oplossingen in een veranderende en steeds
complexere samenleving. Verschillende
betekenissen van ‘integraal’ in de praktijk:
volwaardigheid veiligheidsketen, sector-
overstijgende aanpak, technisch & bestuurlijk,
nieuwe allianties, brede opvatting veiligheid.
Gecentraliseerde overheidssturing gaat min of
meer over in horizontale samenwerkingen met
verschillende partijen. Problemen met
horizontale samenwerkingen is dat de
verantwoordelijkheden erg wazig beginnen te
worden. Wie stuur en controleert? Het probleem
van vele handen: als iedereen verantwoordelijk
is, is niemand meer echt verantwoordelijk. Er
moet dus eigenlijk iemand de regie krijgen.
Van der Torre Driehoeken: overleg Landelijke beleidsdoelstellingen > tenminste 1
& van der en verhoudingen keer in de 4 jaar. Regionale beleidsdoelstellingen
Torre-Eilert > tenminste 1 keer in de 4 jaar. Gemeentelijke
(2013) beleidsdoelstellingen >?
Verschillende overlegvormen:
1. Landelijk driehoeksoverleg
2. Tien regionale driehoeken
3. Tien regionale supercolleges (beleidsplan)
4. Districtsdriehoeken (lokale driehoek)
5. Driehoeksoverleg op niveau van basisteams
(meer decentraal dan de districtsdriehoek)
6. Gemeentelijke driehoeken (?)
Terpstra & Hoofdstuk 6: komst In plaats van 25 regionale korpsen en het
Schaap (2018) en invoering landelijke KLPD kwam er 1 nationale
Nationale Politie politieorganisatie. Aan de top staat de korpschef
met de leiding en beheer van de politie. Minister
eindverantwoordelijk. Nationale Politie
onderverdeeld in tien regionale eenheden: per
eenheid een regioburgemeester, maar heeft geen
beheersbevoegdheid. Korpschef stelt
beheersplan op, vastgesteld door minister.
Verschillen na invoering Nationale politie:
- Gezag is ongewijzigd gebleven. Wel is er een
, grotere afstand tussen beheer en gezag gekomen,
vanwege verdwijnen korpsbeheerder en
regionale college. Burgemeesters ontevreden
over informatie. Iedereen spreekt elkaar minder
en minder informeel contact.
- Lokale driehoek is fijn voor burgemeesters.
Echter willen zij dit liever op niveau van eigen
gemeente maar politie op niveau van basisteams.
- Landelijke beleidsdoelstelling vaak erg breed
geformuleerd zodat lokale problemen daar onder
kunnen vallen.
- De gekozen structuur en leiding in de
basisteams zorgt voor onoverzichtelijkheid en
complexiteit, veel lokale verschillen
- Onderzoek liet zien dat de komst van de
Nationale Politie heeft gezorgd voor minder
aandacht van de politie voor handhaving en
toezicht.
Winter & de Sturing van de Op het terrein van openbare orde zijn de
Kruijf (2020) Nationale Politie bestuurlijke verhoudingen niet veranderd,
burgemeester nog steeds gezag over lokale orde.
Minister J&V heeft op sommige punten een
beetje gezag voor landelijke onderwerpen.
Beheer wel ingrijpend gewijzigd, minister nu
volledig verantwoordelijk voor het hele beheer,
terwijl politie een eigen rechtspersoonlijkheid
kent. Minister heeft een zogenaamde
aanwijzingsbevoegdheid op basis van een
wettelijke grondslag. Heeft een zware lading,
maar in de praktijk nog geen aanwijsbare
gevallen waarbij de minister de korpschef een
kant opstuurde. Ook belangrijk instrument is het
LOVP (landelijk overleg artikel 19) tussen
minister en regioburgemeesters.
Verschillende vraagstukken die nog aan bod
zullen komen: capaciteitsgebruik, ziekteverzuim,
vergrijzingsvraagstukken. Gewicht van het
LOVP zal toenemen.
Week 2 Politietaken en
-bevoegdheden
Adang (2014) Hoofdstuk 20: Openbare orde: normale gang van zaken op
Openbare-orde publieke plaatsen. De normale gang van zaken is
handhaving de vrijheid deze plaatsen veilig te gebruiken in
overeenkomst met hun bestemming.
Kleinschalige en grootschalige openbare-
ordeverstoringen. Grote handhaving in opbouw:
Riot control (gewelddadige incidenten, geweld
mag gebruikt worden) – crowd control (in grote
groep incidenten, desnoods met geweld) – crowd
management (systematische planning, ordelijk
Universiteit Leiden
AUTEUR(S) ONDERWERP KORTE TOELICHTING
Week 1 Organisatie en
structuur van de
Nationale Politie
Naeyé (2014) Hoofdstuk 8: Door de Nationale Politie werd het aantal
bestuurlijke drukte in betrokken organen en functionarissen bij het
het nationale besturen teruggebracht. Er zijn minder lokale
politiebestel groepen en er wordt meer centraal geregeld.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 10: het Gezag is onderverdeeld over de burgemeester
dualistische gezag (handhaving/hulpverlening) en de OvJ
(strafrechtelijke handhaving). Uitoefening gezag
onlosmakelijk met verantwoording afleggen.
Lokale gezagsdualisme suggereert een
gelijkwaardigheid van gezagsuitoefening die er
in feite niet is. OvJ heeft het OM waarop hij kan
terugvallen en de politie kan niet zonder hem.
Het gezag van de OvJ is vastgelegd door
bevoegdheden en beleidsregels, die van de
burgemeester is op basis van een open
bevoegdheid. De burgemeester heeft ook alleen
maar het lokaal driehoeksoverleg. Positie van
minister (beheer!) kan gezien worden als
medegezag, is namelijk eindverantwoordelijke
en heeft dus een soort overkoepelende
gezagspositie ten aanzien van de politie.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 11: het Het beheer ligt bij de korpschef en de minister
dualistische beheer van J&V is eindverantwoordelijk. De korpschef
is wel ondergeschikt aan de minister. De chef
heeft op terrein van bedrijfsvoering en kwaliteit
van de taakuitvoering wel een eigen sturende rol.
Beheer volgt gezag, redenen om dit te
nuanceren:
- De gezagsuitoefening vindt plaats binnen een
beleidsmatig kader dat grenzen stelt en richting
geeft. Het beheer stelt dit kader op dus eigenlijk
zou je kunnen zeggen gezag volgt beheer.
- Het terrein waarop gezag over de politie aan de
orde is wordt kleiner: eenvoudige politietaken
worden verschoven naar andere ambtenaren.
Naeyé (2014) Hoofstuk 12: de Het beleid over welke politietaken prioritair zijn
dualistische sturing en welke doelstellingen op die taken volgen
van de politie worden vastgesteld op landelijk en regionaal
niveau en zou dus zo ook als dualistisch kunnen
worden getypeerd.
Naeyé (2014) Hoofdstuk 13: Gemeenteraad controleert de burgemeester op
democratische zijn gezagsuitoefening. De Tweede Kamer
inbedding in het controleer de minister van J&V op zijn
, politiebestel verantwoordelijkheid. Er is geen democratische
controle op regionaal niveau. OvJ vallen onder
verantwoordelijkheid minister. Burgemeesters
zijn voor vaststelling van veiligheidsplan geen
verantwoording verschuldigd aan gemeenteraad.
Ook geen controle op lokaal niveau van
politiebeleid. Gemeenteraad wel inbrengrecht en
de burgemeester moet ze horen over beleidsplan,
maar hij hoeft hier niets mee te doen.
Prins & Cachet Integraal Er zijn grotere en complexere
(2011) veiligheidsbeleid op veiligheidsproblemen dus er moet een drastisch
gemeentelijk niveau andere aanpak komen van lokale onveiligheid.
Oplossingen in een veranderende en steeds
complexere samenleving. Verschillende
betekenissen van ‘integraal’ in de praktijk:
volwaardigheid veiligheidsketen, sector-
overstijgende aanpak, technisch & bestuurlijk,
nieuwe allianties, brede opvatting veiligheid.
Gecentraliseerde overheidssturing gaat min of
meer over in horizontale samenwerkingen met
verschillende partijen. Problemen met
horizontale samenwerkingen is dat de
verantwoordelijkheden erg wazig beginnen te
worden. Wie stuur en controleert? Het probleem
van vele handen: als iedereen verantwoordelijk
is, is niemand meer echt verantwoordelijk. Er
moet dus eigenlijk iemand de regie krijgen.
Van der Torre Driehoeken: overleg Landelijke beleidsdoelstellingen > tenminste 1
& van der en verhoudingen keer in de 4 jaar. Regionale beleidsdoelstellingen
Torre-Eilert > tenminste 1 keer in de 4 jaar. Gemeentelijke
(2013) beleidsdoelstellingen >?
Verschillende overlegvormen:
1. Landelijk driehoeksoverleg
2. Tien regionale driehoeken
3. Tien regionale supercolleges (beleidsplan)
4. Districtsdriehoeken (lokale driehoek)
5. Driehoeksoverleg op niveau van basisteams
(meer decentraal dan de districtsdriehoek)
6. Gemeentelijke driehoeken (?)
Terpstra & Hoofdstuk 6: komst In plaats van 25 regionale korpsen en het
Schaap (2018) en invoering landelijke KLPD kwam er 1 nationale
Nationale Politie politieorganisatie. Aan de top staat de korpschef
met de leiding en beheer van de politie. Minister
eindverantwoordelijk. Nationale Politie
onderverdeeld in tien regionale eenheden: per
eenheid een regioburgemeester, maar heeft geen
beheersbevoegdheid. Korpschef stelt
beheersplan op, vastgesteld door minister.
Verschillen na invoering Nationale politie:
- Gezag is ongewijzigd gebleven. Wel is er een
, grotere afstand tussen beheer en gezag gekomen,
vanwege verdwijnen korpsbeheerder en
regionale college. Burgemeesters ontevreden
over informatie. Iedereen spreekt elkaar minder
en minder informeel contact.
- Lokale driehoek is fijn voor burgemeesters.
Echter willen zij dit liever op niveau van eigen
gemeente maar politie op niveau van basisteams.
- Landelijke beleidsdoelstelling vaak erg breed
geformuleerd zodat lokale problemen daar onder
kunnen vallen.
- De gekozen structuur en leiding in de
basisteams zorgt voor onoverzichtelijkheid en
complexiteit, veel lokale verschillen
- Onderzoek liet zien dat de komst van de
Nationale Politie heeft gezorgd voor minder
aandacht van de politie voor handhaving en
toezicht.
Winter & de Sturing van de Op het terrein van openbare orde zijn de
Kruijf (2020) Nationale Politie bestuurlijke verhoudingen niet veranderd,
burgemeester nog steeds gezag over lokale orde.
Minister J&V heeft op sommige punten een
beetje gezag voor landelijke onderwerpen.
Beheer wel ingrijpend gewijzigd, minister nu
volledig verantwoordelijk voor het hele beheer,
terwijl politie een eigen rechtspersoonlijkheid
kent. Minister heeft een zogenaamde
aanwijzingsbevoegdheid op basis van een
wettelijke grondslag. Heeft een zware lading,
maar in de praktijk nog geen aanwijsbare
gevallen waarbij de minister de korpschef een
kant opstuurde. Ook belangrijk instrument is het
LOVP (landelijk overleg artikel 19) tussen
minister en regioburgemeesters.
Verschillende vraagstukken die nog aan bod
zullen komen: capaciteitsgebruik, ziekteverzuim,
vergrijzingsvraagstukken. Gewicht van het
LOVP zal toenemen.
Week 2 Politietaken en
-bevoegdheden
Adang (2014) Hoofdstuk 20: Openbare orde: normale gang van zaken op
Openbare-orde publieke plaatsen. De normale gang van zaken is
handhaving de vrijheid deze plaatsen veilig te gebruiken in
overeenkomst met hun bestemming.
Kleinschalige en grootschalige openbare-
ordeverstoringen. Grote handhaving in opbouw:
Riot control (gewelddadige incidenten, geweld
mag gebruikt worden) – crowd control (in grote
groep incidenten, desnoods met geweld) – crowd
management (systematische planning, ordelijk
