Samenvatting Probleem 4 opvoedingsproblemen in de werkelijkheid; seksueel misbruik, promiscue gedrag & (gemaskeerde) depressie

Probleem 4: Janie’s got a gun
Literatuur:
 Grietens., (2005). Handboek orthopedagogische hulpverlening. Deel 3 en Deel 9
 Prins Hoofdstuk 14  stond niet in de literatuurlijst maar aanvullend
 Barlow., Ellard., (2006). The psychosocial well-being of children with chronic
disease, their parents and siblings.
 Weiss, Longhurst, Mazure (1999). Childhood sexual abuse as a risk factor for
depression in woman.
 Putnam., (2003). Ten-year research update review: Child sexual abuse.
 NJI voor interventies
1. Met welke psychopathologie hebben we te maken?
- Wat is promiscue gedrag en kan dit op een depressie wijzen?
- Gemaskeerde depressie?
Gemaskeerde depressie
Prins., Hoofdstuk 14
 Stemmingsstoornissen: bij stemmingsstoornissen zijn er afwijkingen in de
stemmingsmodaliteiten.
 Depressieve stemming : er is abnormale somberheid en/of anhedonie  abnormale
lusteloosheid, ongeïnteresseerdheid en onvermogen om ergens van te kunnen genieten
 Manische stemming : abnormale vrolijkheid en soms overdreven gevoelens van
zelfvertrouwen en overmoed of juist sterke geprikkeldheid en ontvlambaarheid. De
stemming is zo intens en duurt zo lang dat hij een normale interactie met de omgeving
in de weg staat
 A-typisch : wanneer de symptomen zich anders uiten

Een depressie is werkzaam op vier niveaus:
1. Cognitief: negatief zelfbeeld, zelfverwijt, negatieve verwachtingen
2. Emotioneel: huilen, verdriet en gevoelens van eenzaamheid
3. Somatisch lichamelijk: slaapstoornissen, vermoeidheid en eetstoornissen
4. Motivationeel: zich terug trekken en verlies van belangstelling voor activiteiten

Gemaskeerde depressie = een depressie die anders tot uiting komt. Bijvoorbeeld bij
adolescenten door gedragsproblemen, spijbelen, pesten of gepest worden, school prestaties
die achteruit gaan, stoer gedrag, delinquent gedrag, seksueel promiscue gedrag,
middelengebruik etc.

Jongeren willen hun depressie vaak ontkennen en het depressief zijn af weren met stoer
gedrag. Dit heeft te maken met dat adolescenten onafhankelijk willen zijn en geen hulp nodig
willen hebben. Ook kan het zijn dat de sociale omgeving vind dat gevoelig zijn niet kan.

Psychosociale problemen
Grietens., 2005
We spreken van psychosociale problemen als de ontwikkeling van kinderen wordt bedreigd
en ze hierdoor verhoogd risico lopen op gedragsproblemen door de problematische
opvoedingssituatie. Bij problematische opvoedsituaties is de interactie tussen ouder-kind zo

, verstoord dat de interactie niet meer van zelf verloopt. Voorbeelden van psychosociale
problemen zijn kindermishandeling en multi-problem gezinnen.

Kindermishandeling
Grietens., 2005
Wat wordt bestempeld als kindermishandeling wordt bepaald door maatschappijen en
culturen en de huidige tijd. Zo werd er vroeger meer fysieke disciplinering toegepast en werd
seksueel misbruik niet geloofd. Ook zijn er nog steeds vaak niet-westerse landen waar fysieke
disciplinering normaal is. Of landen waar ze de strakke structuur die wij in het westen vaak al
aan jonge kinderen aanbieden niet goed vinden.

Er zijn verschillende vormen van kindermishandeling die vaak in combinaties optreden:
 Fysieke mishandeling  specifieke voorbeelden zijn het shaken baby syndroom en
munchausen by proxy.
 Verwaarlozing  het lukt de verzorger niet te voldoen aan de minimale basisnoden
en het kind ondergaat vermijdbaar lijden de verschillende vormen hiervan zijn:
 Fysieke verwaarlozing
 Non-organic failure to thrive : niet goed groeien zonder organische oorzaak
 Medische verwaarlozing
 Emotionele/affectieve verwaarlozing
 Morele mishandeling
 Pedagogische mishandeling
 Seksueel misbruik  er is onderscheid tussen activiteiten met en zonder direct fysiek
contact
 Emotionele mishandeling  er is vijandig of onverschillig gedrag van de ouder
waardoor het kind minder zelfwaardering heeft, minder gevoel van erbij horen en
moeilijk komt tot een gezonde ontwikkeling

Hoe vaak kindermishandeling voorkomt is moeilijk in te schatten omdat lang niet alles wordt
gemeld. Wel komt fysieke mishandeling en verwaarlozing vaker voor bij jongere groepen en
seksueel misbruik en emotionele mishandeling bij oudere kinderen.

Korte termijn gevolgen kindermishandeling
 Lichamelijke, direct zichtbare, gevolgen : bijvoorbeeld kinderen die emotioneel
worden verwaarloosd kunnen groeiproblemen vertonen , zijn vaker ziek of hebben
vaker ongevallen door onoplettendheid.
 Psychosociale gevolgen : deze uiten in gedrag van het kind en zijn vaak moeilijker te
herkennen omdat het zoveel verschillende dingen kunnen zijn. Fysieke mishandeling
zorgt vaak voor agressief gedrag, negatief zelfbeeld, weinig vertrouwen en
schuldgevoel, depressie, leerproblemen etc. bij affectieve verwaarlozing en
emotionele mishandeling zijn er vaak problemen in de hechting omdat het
basisvertrouwen mist. Seksueel misbruikte kinderen hebben vaak
zindelijkheidsproblemen of psychosomatische klachten.


Lange termijn gevolgen